wysokie napiecie
Kończy się umowa na prąd. Sprawdzamy oferty sprzedawców na 2027 rok Od kilku miesięcy rosną hurtowe ceny energii elektrycznej, co może przełożyć się na cenniki sprzedawców na 2027 rok. Jeszcze w lipcu kontrakty giełdowe na dostawy prądu przez cały przyszły rok kosztowały średnio 464 zł/MWh, w sierpniu już 496 zł, we wrześniu 556 zł, a w październiku 568 zł/MWh. Oznacza to wzrost o ponad 22% w ciągu trzech miesięcy. Sprzedawcy, którzy dopiero teraz kupują energię na potrzeby nowych umów, muszą więc liczyć się z wyższymi kosztami niż latem. Ceny energii elektrycznej na rynku spot w Polsce Może to oznaczać podwyżki w nowych ofertach, skracanie okresów gwarancji ceny lub wycofywanie najtańszych promocji. Klientów, którzy wcześniej zawarli umowy ze stałą ceną, wzrost notowań nie powinien bezpośrednio dotknąć w okresie obowiązywania gwarancji. Rynek boi się też rządowych regulacji, na których sprzedawcy zwykle tracją. Dwa miesiące temu całkowicie zniknęła z rynku oferta Respec Energy dla gospodarstw domowych. Obecni klienci nie dostaną tam też już oferty z ceną gwarantowaną na 2027 rok. Dopiero przed końcem roku, zapewne po publikacji taryf regulowanych, Respect pokaże swoim klientom cennik standardowy. Koszty węgla, gazu, CO, prądu i taryf regulowanych na energię elektryczną Taryfy regulowane na 2027 rok nie są jeszcze znane, ale już dziś możemy znaleźć oferty umowy z gwarancją ceny na przyszły rok i kolejne lata. Czy warto je zawierać? I czy porównanie takich ofert jest równie proste jak wybór abonamentu telefonicznego? Dlaczego możemy płacić różne ceny za prąd? W 2026 roku ceny prądu w taryfach zatwierdzanych przez Urząd Regulacji Energetyki wynoszą średnio 49,5 gr/kWh netto, czyli około 61,5 gr/kWh brutto. Nie oznacza to jednak, że wszyscy płacimy tyle samo. Sprzedawcy mogą bowiem oferować także energię według własnych cenników, z gwarancją ceny na kilka lat albo dodatkowymi usługami, takimi jak pomoc elektryka czy serwis domowych urządzeń. Nie wszyscy odbiorcy w Polsce mają też w ogóle prawo do taryfy regulowanej, o czym za chwilę. Wybierając ofertę na zakup energii musimy zwrócić uwagę na dwa składniki cenowe: cenę energii (czynnej) i ewentualną opłatę handlową (abonament). Uważnie trzeba się przyglądać zwłaszcza tym ostatnim, bo to opłata niezależna od zużycia, więc przy niedużym poborze energii, może sporo ważyć w naszym rachunku. Przykładowy rachunek miesięczny za prąd w E.ON i dystrybucji Stoen Operator Przykładowo Enea oferuje w ramach EneoPewność energię w ofercie wolnorynkowej (nieregulowanej) po 60,89 gr/kWh brutto, podczas gdy w taryfie zatwierdzonej przez URE cena wynosi 61,87 gr/kWh. Różnica to niespełna grosz na kilowatogodzinie. Jednak EneoPewność wiąże się z dodatkową opłatą handlową w wysokości co najmniej 19,61 zł miesięcznie. W rezultacie roczny koszt zakupu energii przy zużyciu 2000 kWh wyniesie 1453 zł zamiast 1237 zł, czyli o 216 zł więcej. Jednak w zamian klient otrzymuje trzyletnią gwarancję ceny energii i możliwość skorzystania z pomocy elektryka. Nie musi to być zatem zła opcja, ale warto policzyć oba składniki. Warto jeszcze sprawdzić okres na jakiś sprzedawca gwarantuje nam cenę, warunki ewentualnego wcześniejszego rozwiązania umowy i zasady rozliczeń po zakończeniu promocji. Dziś powszechny dostęp do narzędzi takich jak Chat GPT znacząco ułatwia porównanie ofert. Warto z tego skorzystać, aby oszczędzić czas. Co możemy wybrać? Na początek warto zastanowić się czy chcemy szukać oszczędności na rachunku za pomocą tańszych godzin w ciągu doby. Najpopularniejsza grupa taryfowa G11 oznacza jednakową cenę energii przez całą dobę. W G12 prąd jest tańszy w wyznaczonych godzinach pozaszczytowych, zwykle nocą i przez część dnia, a droższy w pozostałych godzinach. G12w rozszerza okresy tańszej energii m.in. na weekendy, natomiast G13 przewiduje trzy strefy cenowe. Dokładne godziny i stawki zależą od oferty sprzedawcy. Warto pamiętać, że bez względu na grupę taryfową, jaką wybierzemy, na rynku mamy zasadniczo trzy rodzaje umów: Taryfa regulowana – Obowiązuje w danym roku kalendarzowym i poznajemy ją zwykle dopiero 17 grudnia, a więc dwa tygodnie przed wejściem w życie. Zatwierdza ją Prezes URE. Odróżnimy ją najczęściej po tym, że nie zawiera "opłaty handlowej". Prawa do takiej taryfy regulowanej nie mamy tylko na obszarze dwóch dużych dystrybutorów (Stoen, czyli w większości Warszawy i Tauron Dystrybucja GZE, czyli na Górnym Śląsku). Zmiana sprzedawcy energii lub taryfy dystrybucyjnej jest możliwa w przypadku każdego odbiorcy w kraju Oferta na czas określony – Zwykle zawierana na 2-3 lata, czasami dłużej. To oferta wolnorynkowa (nie podlega zatwierdzaniu przez URE), którą oferują wszyscy najwięksi sprzedawcy prądu w Polsce (również ci, którzy mają w swojej ofercie taryfy regulowane). Takie cenniki ofertowe zmieniają się w ciągu roku, ale dają gwarancję, że zachowamy określoną cenę prądu (rzadziej tylko rabat względem taryfy regulowanej) przez czas na jaki umawiamy się ze sprzedawcą (np. 2-3 lata). Cennik sprzedawcy (cennik standardowy) – Czyli stawki, jakie zapłacimy, gdy nie korzystamy ani z taryfy regulowanej, ani z oferty na czas określony. Może się on zmieniać wielokrotnie w ciągu roku, nie wymaga żadnego zatwierdzenia przez URE. Najczęściej po zakończeniu okresu oferty terminowej zaczniemy płacić właśnie według cennika sprzedawcy. Zaletą takiego cennika jest brak związania umową terminową, więc bez żadnych konsekwencji w każdym momencie możemy ponownie wybrać atrakcyjniejszą ofertę terminową czy wrócić do taryfy. Co znajdziemy w ofertach największych sprzedawców? Enea oferuje w ramach Enea Komfort trzyletnią gwarancję ceny energii i opłaty handlowej. W G11 prąd kosztuje 61,50 gr/kWh brutto, wobec 61,87 gr w taryfie zatwierdzonej przez URE. W G12 ceny wynoszą 71,28 gr/kWh w dzień i 41,81 gr/kWh w nocy, również nieco mniej niż w taryfie regulowanej (odpowiednio 71,70 i 42,05 gr). Do tego dochodzi jednak opłata handlowa wynosząca 14,99 zł miesięcznie przy e-fakturze. Przy rocznym zużyciu 2000 kWh koszt zakupu energii w G11 wyniesie 1410 zł zamiast 1237 zł, a w G12 – zakładając po 1000 kWh w każdej strefie – 1311 zł zamiast 1138 zł. W obu przypadkach oferta jest więc o około 173 zł rocznie droższa od taryfy regulowanej na 2026 rok. Jednorazowy bonus promocyjny 100 zł może zmniejszyć tę różnicę w pierwszym roku do około 73 zł. W zamian klient otrzymuje gwarancję ceny przez trzy lata oraz zakup gwarancji pochodzenia energii z OZE. Umowę można wypowiedzieć wcześniej bez odrębnej kary umownej przewidzianej w sprawdzonych dokumentach, choć może to oznaczać konieczność proporcjonalnego zwrotu bonusu. Jeżeli zakładamy, że prąd w przyszłych latach będzie drożeć, to może być ciekawa opcja. Energa ma kilka wariantów umów na dwa lata. W ofercie Podstawowa z zieloną energią cena prądu w G11 wynosi 61,50 gr/kWh brutto, a w G12 odpowiednio 74,78 gr w dzień i 49,66 gr w nocy, ale opłata handlowa to aż 20,90 zł miesięcznie przy e-fakturze. W ofercie Podstawowa Plus ceny są wyższe – 66,92 gr/kWh w G11 oraz 78 gr i 50,60 gr w G12 – za to opłata handlowa spada do 17,99 zł. Obie oferty gwarantują niezmienność cen przez 24 miesiące. Energa proponuje także Podstawową z rabatem, w której cena energii jest o 11% niższa od cennika standardowego. Obecnie daje to niemal identyczne stawki jak w Podstawowej Plus, ale bez gwarancji ich utrzymania – gdy wzrośnie cennik standardowy, podrożeje też prąd po rabacie. Przy zużyciu 2000 kWh rocznie najtańsza z tych trzech ofert w G11 kosztuje 1481 zł, a w G12, przy równym podziale zużycia między strefy, 1495 zł. Co ciekawe, wszystkie warianty obejmują ubezpieczenie pomocy fachowców, a niektóre również rabaty na paliwo. W przypadku wcześniejszego rozwiązania umowy Energa może naliczyć odszkodowanie wynoszące połowę pozostałych opłat handlowych, ale nie więcej niż 62 zł. Po zakończeniu dwuletniego okresu klient przechodzi na cennik standardowy. PGE proponuje gospodarstwom domowym kilka ofert rynkowych, ale wszystkie trzy przeanalizowane produkty dostępne są wyłącznie na obszarze PGE Dystrybucja i wykluczają prosumentów. W ofercie Domowy Komfort sprzedawca gwarantuje cenę energii do końca 2029 roku, a w Prądzie z gwarancjami dla domu do końca 2028 roku. W obu przypadkach cena G11 wynosi według dostępnych zestawień około 60,89 gr/kWh brutto, ale klient płaci dodatkowo za pakiet pomocy fachowców – odpowiednio 24,48 zł i 25,83 zł miesięcznie. Przy zużyciu 2000 kWh rocznie daje to około 1511–1528 zł za sam zakup energii i usługi dodatkowe. Umowy można rozwiązać przed końcem gwarancji bez kar. PGE proponuje też Tanie Godziny, czyli ofertę dla odbiorców G11 z licznikiem zdalnego odczytu. Od połowy marca do końca września 2027 roku, codziennie między godziną 10 a 15, energia ma kosztować połowę aktualnej ceny taryfowej. Poza tymi godzinami klient zapłaci pełną stawkę, a dodatkowo opłatę handlową. W odróżnieniu od dwóch pozostałych ofert nie jest to więc zabezpieczenie stałej ceny na przyszły rok. E.ON ma dwie różne propozycje z gwarancją ceny energii, zależnie od miejsca zamieszkania. Na obszarze Stoen Operator, czyli przede wszystkim w Warszawie, dostępna jest oferta Stałe ceny, w której prąd w G11 kosztuje 60,99 gr/kWh brutto do końca 2026 roku, a w latach 2027–2028 już 66,99 gr/kWh. Do tego dochodzi opłata handlowa 19,31 zł miesięcznie, co przy zużyciu 2000 kWh oznacza roczny koszt 1572 zł w 2027 roku. SprzedawcaOfertaCena energii (gr/kWh brutto)Opłata handlowa (zł/mies.)Bonus / opłata na startGwarancja cenyŚredni koszt roczny (zł)Taryfa na rok 2026 (jako punkt odniesienia)EneaTaryfa URE 202661,870—Do końca 20261237Oferty terminowe z cenami na co najmniej 2027 rokFortumPakiet Start61,494,99—12 mies.1290FortumPakiet Bonus61,4912,99+120 zł24 mies.1326E.ONNowa Energia61,899,99—36 mies.1358EneaKomfort61,5014,99+100 zł36 mies.1377EneaEneoPewność60,8919,61—36 mies.1453EnergaPodstawowa z zieloną energią61,5020,90—24 mies.1481myORLENPrąd3660,0023,99—36 mies.1488PGEDomowy Komfortok. 60,8924,48—Do końca 20291512PGEPrąd z gwarancjami dla domuok. 60,8925,83—Do końca 20281528EnergaPodstawowa Plus66,9217,99—24 mies.1554E.ONStałe ceny66,9919,31—Do końca 20281572myORLENPrąd2460,88531,99—24 mies.1602TauronEnergia dla natury i pszczół61,4931,50—36 mies.1608TauronNowa Energia61,4931,50—108 mies.1608Oferty z cenami dynamicznymi i ceną maksymalną na 2027 (przy założeniu płacenia wyłącznie ceny maksymalnej)TauronCeny Dynamiczne MAXmaks. 68,0023,49+20 zł*12 mies.1622PstrykTarcza 2027maks. 71,9550−299 złDo końca 20271738*Metodologia: Zużycie 2000 kWh rocznie w G11, e-faktura. Ceny brutto z akcyzą, bez dystrybucji. Średni koszt roczny obejmuje energię i opłaty handlowe, a jednorazowe bonusy rozłożono na okres gwarancji ceny. Przyjęto rozpoczęcie korzystania z oferty 1 stycznia 2027 r. Taryfa URE 2026 służy wyłącznie jako punkt odniesienia.Oferty dynamiczne: Podano koszt przy założeniu płacenia przez cały rok maksymalnej gwarantowanej ceny energii. Rzeczywisty koszt może być niższy.* Uwagi: Pstryk – koszt 1738 zł obejmuje 299 zł jednorazowej opłaty aktywacyjnej z miernikiem, niezależnej od czasu trwania umowy. W kolejnych latach nie jest ponawiana. Tauron Ceny Dynamiczne MAX – uwzględniono bonus 20 zł za e-fakturę, którego zastosowanie do tej oferty wymaga potwierdzenia; bez bonusu koszt wynosi 1642 zł. Z kolei odbiorcom podwarszawskim E.ON proponuje Nową Energię z ceną 61,89 gr/kWh od stycznia 2027 roku oraz opłatą handlową 9,99 zł miesięcznie. Oferta przewiduje 36-miesięczną umowę. W obu przypadkach wcześniejsza zmiana sprzedawcy może wiązać się z dodatkową opłatą, której wysokość zależy od różnicy między ceną umowną a giełdową i ilości energii pozostałej do końca umowy. Jej maksymalna wysokość to 87 zł za każdy pozostały miesiąc. Po zakończeniu okresu gwarancji umowy przechodzą na czas nieokreślony, z cenami według aktualnej taryfy E.ON. Podane koszty nie obejmują dystrybucji. Tauron oferuje trzyletnią gwarancję ceny energii w produkcie Energia dla natury i pszczół. Prąd kosztuje w nim 61,49 gr/kWh brutto w G11, a w G12 odpowiednio 67,12 gr w dzień i 51,20 gr w nocy. Do tego dochodzi opłata handlowa 31,50 zł miesięcznie. Przy zużyciu 2000 kWh roczny koszt wyniesie 1608 zł w G11 lub 1561 zł w G12, przy założeniu połowy zużycia w każdej strefie, bez opłat dystrybucyjnych. Z oferty mogą jednak skorzystać tylko klienci zmieniający sprzedawcę na Tauron, przyłączeni do sieci Enei, Energi, PGE lub Stoen Operator, ale nie do sieci Tauron Dystrybucja. Z kolei dla "swoich" odbiorców firma ma gwarancję ceny aż na dziewięć lat. Prąd w ramach oferty Nowa Energia kosztuje 61,49 gr/kWh brutto w G11 oraz 67,12 gr w dzień i 51,20 gr w nocy w G12. Opłata handlowa wynosi 31,50 zł miesięcznie. Przy zużyciu 2000 kWh roczny koszt zakupu energii wyniesie odpowiednio 1608 zł i 1561 zł, bez dystrybucji i z założeniem połowy zużycia w każdej strefie G12. Fortum proponuje klientom indywidualnym prąd po 61,49 gr/kWh brutto z gwarancją ceny przez 12 lub 24 miesiące. W rocznej ofercie Pakiet Start opłata miesięczna wynosi 4,99 zł, a przy zużyciu 2000 kWh koszt energii i opłat handlowych sięgnie 1290 zł rocznie. Przy dwuletniej gwarancji w Pakiecie Bonus opłata wzrasta do 12,99 zł miesięcznie, ale klient otrzymuje 120 zł bonusu, rozłożonego na pierwszych 12 miesięcy. Wówczas koszt pierwszego roku wyniesie 1266 zł, a drugiego 1386 zł. Stałą cenę ofertuje też myORLEN (dawny PGNiG Obrót Detaliczny). Znajdziemy tam kilka pakietów w zależności od tego na jaki okres chcemy zawrzeć umowę i czy szukamy pakietów energii połączonej z fachowcem lub zniżkami na paliwo na stacjach Orlen. Dwa podstawowe to Prąd24 na dwa lata i Prąd36 na trzy lata. W pierwszym cena prądu w G11 wynosi 60,885 gr/kWh brutto, a opłata handlowa 31,99 zł miesięcznie. W drugim energia kosztuje 59,999 gr/kWh, a opłata handlowa 23,99 zł miesięcznie. Przy zużyciu 2000 kWh rocznie daje to odpowiednio 1602 zł i 1488 zł, bez kosztów dystrybucji. W obu przypadkach umowa zawierana jest na czas nieokreślony, a gwarancja ceny obowiązuje przez 24 lub 36 miesięcy. MyOrlen bardzo pozytywnie wyróżnia się na tle konkurencji brakiem kary za wcześniejsze wypowiedzenie umowy. Nietypową ofertę ma Pstryk, sprzedający energię w taryfach dynamicznych oraz w planie z rabatem dynamicznym. W ramach Tarczy Pstryk gwarantuje, że w 2027 roku średnia miesięczna cena energii ważona zużyciem nie przekroczy 50 gr/kWh netto. Do tego trzeba dodać jeszcze 8 gr/kWh kosztów obsługi umowy i 0,5 gr/kWh akcyzy. W sumie mamy więc gwarancję, że nie zapłacimy więcej niż 71,955 gr/kWh brutto. Jeśli jednak ceny giełdowe będą niższe, odbiorca zapłaci mniej. To rozwiązanie łączy więc zalety taryfy dynamicznej z ograniczeniem ryzyka wysokich rachunków, choć gwarancja dotyczy średniej miesięcznej, a nie cen w poszczególnych godzinach. Do tego trzeba jednak doliczyć jednorazową opłatę aktywacyjną 299 zł, w ramach której sprzedawca dostarcza nam (a w niektórych miastach także montuje) własny miernik, dzięki któremu możemy obserwować swoje zużycie energii i sprawdzać miesięczny rachunek na żywo. Z gwarancji mogą korzystać klienci, którzy zawrą umowę do końca 2026 roku i mają działający miernik Pstryk. Umowę można wypowiedzieć z miesięcznym wyprzedzeniem, bez kar. Podobną ofertę ma także Tauron. W ramach produktu Ceny Dynamiczne MAX prąd w Tauronie będziemy kupować po cenach giełdowych (plus 8 gr/kWh netto kosztu obsługi), ale Katowicki koncern gwarantuje nam, że w skali miesiąca cena prądu nie przekroczy 68 gr/kWh brutto. W zamian mamy jednak opłatę handlową 23,49 zł brutto miesięcznie. Nie mamy tu jednak opłaty aktywacyjnej. Musimy jednak mieć już zamontowany licznik zdalnego odczytu. Ponadto Tauron nie sprzedaje energii w ramach tej umowy poza obszarem własnych operatorów: Tauron Dystrybucja i Tauron Dystrybucja GZE. Same oferty cen dynamicznych szerzej podsumowywaliśmy w sierpniu tutaj: Pstryk z maksymalną ceną prądu na 2027. Wyjdzie taniej od taryfy? A jeśli zużywamy znacznie więcej prądu? Zobacz G12 Przegląd ofert sprzedawców energii oparliśmy na "typowym" gospodarstwie zużywającym 2000 kWh rocznie. Jednak większa rodzina z bojlerem elektrycznym lub częściowo ogrzewająca mieszkanie klimatyzacją może zużywać 5000 kWh, a właściciel domu z pompą ciepła nawet 8000 kWh rocznie. Przy takim zużyciu opłaty handlowe mają znacznie mniejsze znaczenie. Przykładowo 31,50 zł miesięcznie odpowiada dodatkowym 18,9 gr/kWh przy zużyciu 2000 kWh, ale już tylko 7,6 gr przy 5000 kWh i 4,7 gr przy 8000 kWh. Załóżmy, że w 2027 roku taryfy regulowane wzrosną o 7 gr/kWh netto, czyli 8,61 gr brutto. Przy obecnych cenach kontraktów giełdowych trzeba brać pod uwagę taki scenariusz, choć nie jest to prognoza decyzji URE. W przypadku Enei oznaczałoby to wzrost ceny G11 z 61,87 do 70,48 gr/kWh brutto. Gospodarstwo zużywające 5000 kWh zapłaciłoby wówczas 3524 zł rocznie, a przy 8000 kWh – 5638 zł, bez dystrybucji. Ile kosztuje prąd w 2027 roku? Porównanie ofert G12 przy zużyciu 5000 kWh rocznie SprzedawcaOfertaCena dzień (gr/kWh)Cena noc (gr/kWh)Opłata handlowa (zł/mies.)Bonus / opłata na startGwarancja cenyŚredni koszt roczny (zł)Taryfa na rok 2026 (jako punkt odniesienia)EneaTaryfa URE 202671,7042,050—Do końca 20262992Oferty terminowe z cenami na co najmniej 2027 rokEneaKomfort71,2841,8114,99+100 zł36 mies.3121TauronEnergia dla natury i pszczół67,1251,2031,50—36 mies.3416TauronNowa Energia67,1251,2031,50—108 mies.3416EnergaPodstawowa z zieloną energią74,7849,6620,90—24 mies.3487EnergaPodstawowa Plus78,0050,6017,99—24 mies.3568Oferty z cenami dynamicznymi i ceną maksymalną na 2027 (przy założeniu płacenia wyłącznie ceny maksymalnej)TauronCeny Dynamiczne MAXmaks. 68,00maks. 68,0023,49+20 zł*12 mies.3662*PstrykTarcza 2027maks. 71,955maks. 71,9550−299 złDo końca 20273897*Metodologia: Zużycie 5000 kWh rocznie, w tym 60% w droższej i 40% w tańszej strefie G12. Ceny brutto z akcyzą, bez dystrybucji. Średni koszt roczny obejmuje energię i opłaty handlowe, a jednorazowe bonusy rozłożono na okres gwarancji ceny. Przyjęto rozpoczęcie korzystania z oferty 1 stycznia 2027 r. Taryfa URE 2026 służy jako punkt odniesienia.Oferty dynamiczne: Ceny maksymalne są niezależne od stref G12. Pokazano maksymalny koszt, a nie przewidywany rachunek. Faktyczny koszt może być niższy. Nie uwzględniono ewentualnych różnic w dystrybucji.* Uwagi: Pstryk – koszt zawiera 299 zł jednorazowej aktywacji z miernikiem, niezależnej od długości korzystania z usługi. Tauron MAX – uwzględniono warunkowy bonus 20 zł za e-fakturę; bez niego koszt wynosi 3682 zł. Możliwość zastosowania bonusu do tej oferty wymaga potwierdzenia. Tymczasem w trzyletniej ofercie Enea Komfort, uwzględniając opłatę handlową, koszty wyniosłyby odpowiednio 3255 i 5100 zł. Oszczędności względem założonej taryfy regulowanej sięgnęłyby zatem 269 i 538 zł rocznie. Nawet stosunkowo droga przy małym zużyciu oferta Taurona "Energia dla natury i pszczół" pozwoliłaby zaoszczędzić odpowiednio 72 i 341 zł. W pierwszym roku jeszcze korzystniej wypadłby Fortum "Pakiet Bonus", z kosztem 3110 zł przy 5000 kWh i 4955 zł przy 8000 kWh, już po uwzględnieniu bonusu 120 zł. Porównanie ofert na sprzedaż energii elektrycznej dla gospodarstw domowych w taryfach G11 i G12 oraz dynamicznych z cenami maksymalnymi na 2027 rok W przypadku G12 znaczenie ma również to, kiedy zużywamy energię. W całym porównaniu przyjmujemy 40% zużycia w tańszej strefie i 60% w droższej. To zbliżony podział do standardowego profilu Enea Operator, w którym tańsza strefa obejmuje około 38% poboru. Przy takich proporcjach i zużyciu 8000 kWh rocznie koszt zakupu energii w Enea Komfort wyniósłby 4939 zł, wobec 5476 zł w przyjętym scenariuszu taryfy regulowanej. Jeżeli jednak gospodarstwo z pompą ciepła lub bojlerem przesunie 60% zużycia do tańszej strefy, koszt w tej samej ofercie spadnie do 4468 zł. Im większe zużycie energii, tym bardziej opłacalność oferty zależy od ceny kilowatogodziny, a mniej od stałych opłat. Którą ofertę wybrać? Teoretycznie wybór powinien być prosty. Wystarczy wejść na strony sprzedawców, sprawdzić ceny energii i opłaty handlowe, a następnie obliczyć roczny koszt dla własnego zużycia. Gwarancja ceny przez dwa, trzy, a nawet dziewięć lat chroni przed przyszłymi podwyżkami, ale jednocześnie może utrudnić skorzystanie z obniżek. Szczególnie gdy wcześniejsze rozwiązanie umowy oznacza dodatkowe koszty. Koszty produkcji energii elektrycznej w elektrowniach węglowych w Polsce a giełdowe ceny prądu Czy w 2027 roku prąd podrożeje? Ostatnie miesiące przyniosły wyraźny wzrost cen hurtowych, co zwiększa ryzyko podwyżek w nowych ofertach sprzedawców. Niekoniecznie jednak taryfy regulowane na przyszły rok wzrosną w podobnym stopniu. Firmy kupują energię z wyprzedzeniem, więc ich koszty zależą również od cen wcześniejszych zakupów. Ostateczne stawki poznamy dopiero w grudniu. Jeszcze później zapewne poznamy nowe cenniki standardowe sprzedawców, z których korzysta zapewne ponad 1 mln gospodarstw domowych w Polsce. Wraz z wyższymi taryfami regulowanymi wzrosnąć mogą także oferty na czas określony z gwarancją ceny na kolejne lata. Czy warto więc podpisywać umowę już dziś? Jeżeli chcemy mieć święty spokój na 2-3 lata, godząc się z na opłatę handlową na poziomie kilkunastu złotych miesięcznie, to jak najbardziej. Jeżeli mamy taryfę regulowaną i zużywamy mało energii, zmiana sprzedawcy, oferty czy rodzaju taryfy zwykle nie da nam większych oszczędności. Koszty produkcji energii elektrycznej w elektrowniach węglowych i gazowych w stosunku do kontraktów na energię elektryczną na 2027 rok
Enea zainwestuje blisko 108 mld zł. Polskie firmy mają odegrać kluczową rolę w realizacji projektów O planach inwestycyjnych, potrzebach zakupowych i zasadach współpracy Enea opowie 30 listopada podczas Dnia Dostawców Enei w Poznaniu. Spotkanie odbędzie się w ramach Kongresu Polish Local Content 2026, którego Enea jest partnerem strategicznym. Podczas spotkania będzie można poznać wybrane plany inwestycyjne i potrzeby zakupowe Grupy Enea, dowiedzieć się, jak zostać jej dostawcą oraz porozmawiać z przedstawicielami obszarów inwestycyjnych i zakupowych. ZAREJESTRUJ SIĘ NA POLISH LOCAL CONTENT 2026 Miliardy na inwestycje. Ważne, kto będzie je realizował Polską energetykę czeka dekada intensywnych inwestycji. Rozbudowa i modernizacja sieci elektroenergetycznych, rozwój odnawialnych źródeł energii, budowa magazynów energii oraz nowych jednostek wytwórczych będą wymagały zaangażowania wielu przedsiębiorstw z różnych sektorów gospodarki. Dla inwestorów jednym z wyzwań będzie zapewnienie odpowiedniego zaplecza wykonawczego i sprawnych łańcuchów dostaw. Dla krajowych firm - przygotowanie się do udziału w dużych projektach, często wymagających specjalistycznych kompetencji, odpowiedniego potencjału organizacyjnego i finansowego. Coraz większego znaczenia nabiera w tym kontekście local content, czyli udział firm działających w Polsce w realizacji inwestycji. Nie chodzi przy tym wyłącznie o miejsce rejestracji przedsiębiorstwa, ale również o wykorzystanie krajowych zdolności produkcyjnych, technologii, usług i kompetencji inżynieryjnych. Takie podejście przyjęła Grupa Enea, która rozwój krajowego łańcucha dostaw traktuje jako jeden z elementów realizacji swojej strategii inwestycyjnej. Enea otwiera się na współpracę z polskim biznesem Zgodnie ze Strategią Rozwoju Grupy Enea do 2035 roku planowane nakłady inwestycyjne wyniosą blisko 108 mld zł. Największa część środków zostanie przeznaczona na rozwój odnawialnych źródeł energii, magazynów energii oraz infrastruktury dystrybucyjnej. Skala przedsięwzięć oznacza duże zapotrzebowanie na dostawców urządzeń i technologii, firmy projektowe, wykonawców robót budowlano-montażowych oraz przedsiębiorstwa świadczące specjalistyczne usługi dla energetyki. Rok temu Grupa uruchomiła program "Enea. Z energią dla polskiego biznesu", którego celem jest zwiększanie udziału firm działających w Polsce w realizacji inwestycji. Istotną częścią programu jest rozwijanie współpracy z wykonawcami i doskonalenie procesów zakupowych. – Polska energetyka wchodzi w czas wielkich inwestycji. Mówimy o setkach miliardów złotych. Pytanie brzmi: jaka część tych pieniędzy zostanie w Polsce? W Grupie Enea odpowiedź jest dla nas jasna. Chcemy, żeby nasze inwestycje nie tylko wzmacniały bezpieczeństwo energetyczne, ale też budowały siłę polskiej gospodarki – mówi Grzegorz Kinelski, prezes Enei.-Do 2035 roku planujemy zainwestować blisko 108 miliardów złotych w sieci, nowe źródła energii i magazyny. To ogromna szansa dla polskich firm, dostawców i całego przemysłu. Chcemy, żeby te inwestycje jak najmocniej napędzały polską gospodarkę. Żeby oznaczały więcej zamówień dla krajowych firm, rozwój kompetencji i silniejsze, bardziej odporne łańcuchy dostaw. Właśnie o tym chcemy rozmawiać podczas Polish Local Content 2026, którego Grupa Enea jest partnerem strategicznym - podkreśla Grzegorz Kinelski. Polskie firmy mają już znaczący udział w inwestycjach Grupy Przykładem szerokiego zaangażowania krajowych przedsiębiorstw są projekty realizowane przez Eneę Operator. Udział polskich firm w inwestycjach spółki sięga około 90%. W 2025 roku wszyscy wykonawcy, z którymi podpisano umowy dotyczące budowy i modernizacji sieci elektroenergetycznych, mieli siedziby w Polsce. To istotne ze względu na zakres prac, jakie w najbliższych latach będą prowadzone w obszarze dystrybucji. Rozwój energetyki rozproszonej, przyłączanie nowych źródeł wytwórczych oraz rosnące potrzeby odbiorców wymagają rozbudowy infrastruktury i wdrażania nowoczesnych rozwiązań sieciowych. Enea Operator pracuje jednocześnie nad standaryzacją warunków umownych i doskonaleniem procesów zakupowych. Działania te mają zwiększać przejrzystość zasad współpracy oraz przewidywalność realizacji kontraktów. Znaczący udział krajowych przedsiębiorstw przewidziano również przy budowie dwóch bloków gazowo-parowych w Elektrowni Kozienice o łącznej mocy około 1,3 GW. Udział firm działających w Polsce w pracach i dostawach szacowany jest na około 75%. W przedsięwzięcie zaangażowanych jest już ponad 40 podwykonawców. Turbiny parowe powstają w Elblągu, generatory we Wrocławiu, natomiast generalnym projektantem inwestycji jest Energoprojekt-Katowice. Krajowe kompetencje technologiczne rozwijane są także w innych obszarach działalności Grupy. Enea Operator współpracuje z firmą Apator przy opracowaniu i produkcji inteligentnych liczników zdalnego odczytu. Z kolei inwestycje Enei Nowa Energia w farmy fotowoltaiczne i magazyny energii, w tym projekty w Jastrowiu, Skalinie i Gryficach, stwarzają kolejne możliwości współpracy z wykonawcami i dostawcami. Przykłady te pokazują, że udział polskich przedsiębiorstw w inwestycjach energetycznych obejmuje zarówno prace wykonawcze, jak i dostawy zaawansowanych urządzeń oraz rozwiązania technologiczne. Jak przygotować się do współpracy z Eneą? Jedną z barier dla przedsiębiorstw zainteresowanych udziałem w dużych inwestycjach jest dostęp do informacji o planowanych zamówieniach i wymaganiach inwestora. Szczególnie dla firm, które dotychczas nie współpracowały z dużymi grupami energetycznymi, ważne jest poznanie zasad postępowań zakupowych oraz oczekiwań dotyczących potencjału technicznego i organizacyjnego. Dlatego Grupa Enea rozwija bezpośredni dialog z rynkiem. Organizuje spotkania z wykonawcami i dialogi techniczne, podczas których przedstawiciele firm mogą zapoznać się z planami inwestycyjnymi oraz omówić możliwości współpracy. Kolejną okazją będzie Dzień Dostawców Enei, zaplanowany na 30 listopada w Poznaniu. Podczas spotkania przedstawiciele Grupy zaprezentują wybrane plany inwestycyjne i potrzeby zakupowe poszczególnych spółek. Uczestnicy dowiedzą się, jak zostać dostawcą Enei, gdzie szukać informacji o planowanych zamówieniach oraz w jaki sposób przygotować się do udziału w postępowaniach. Przewidziano również możliwość rozmów z przedstawicielami obszarów inwestycyjnych i zakupowych Grupy. Dla przedsiębiorców będzie to okazja do bezpośredniego kontaktu z potencjalnym zamawiającym, poznania jego oczekiwań i przedstawienia własnych kompetencji. Spotkanie jest skierowane do firm zainteresowanych współpracą przy inwestycjach energetycznych, w szczególności producentów urządzeń, dostawców technologii, przedsiębiorstw wykonawczych i projektowych oraz podmiotów świadczących usługi na potrzeby sektora. Dzień Dostawców Enei podczas Polish Local Content 2026 Dzień Dostawców Enei odbędzie się pierwszego dnia Kongresu Polish Local Content 2026, organizowanego w dniach 30 listopada – 1 grudnia w Poznań Congress Center. Wydarzenie poświęcone będzie zwiększaniu udziału krajowych przedsiębiorstw w strategicznych inwestycjach. W dyskusjach wezmą udział przedstawiciele administracji, biznesu i przemysłu. Grupa Enea uczestniczy w Kongresie jako partner strategiczny.
Drogi gaz i prąd uderzają w europejski przemysł Gazowy szok cenowy w niemieckim przemyśle Wojna na Bliskim Wschodzie wywindowała ceny gazu do najwyższego poziomu od 2022 roku. Tymczasem wiele firm przemysłowych w Niemczech jest skazanych na zakupy tego surowca w spocie, gdyż sprzedawcy gazu nie chcą z nimi zawierać kontraktów terminowych - podkreśla Bloomberg. Agencja wskazuje, że ceny gazu w Europie utrzymują się na poziomie około 90 euro/MWh, a pod koniec stycznia przekroczyły nawet pułap 100 euro. Ceny są najwyższe od czterech, czyli od ataku Rosji na Ukrainę i wstrzymania dostaw z kierunku wschodniego. Również wtedy zaczęły nabrzmiewać problemy niemieckiej gospodarki. Tani rosyjski gaz był kluczowy dla konkurencyjności przetwórstwa przemysłowego, a zwłaszcza dla energochłonnych branż przemysłu ciężkiego. Tegoroczny kryzys na Bliskim Wschodzie oznacza kolejna falę problemów dla przedsiębiorstw, które zużywają duże ilości gazu. Bloomberg podaje przykłady firm z branży spożywczej, Völpel z Bawarii oraz ZiFood z Saksonii, które w ostatnim czasie złożyły wnioski o upadłość, gdyż były wystawione na ryzyko związane z zakupami gazu na rynku spot. Co prawda w przeszłości spółki miały kontrakty długoterminowe, ale po odcięciu dostaw gazu z Rosji zostały one rozwiązane. W efekcie firmy musiały zacząć kupować większość paliwa w spocie, gdyż dostawcy nie chcieli z nimi zawierać długoterminowych kontraktów bez wniesienie wysokich zabezpieczeń, na które firm nie było stać. Bloomberg zwraca uwagę, że najwięksi niemieccy sprzedawcy gazu preferują przede wszystkim dużych producentów z branż, które charakteryzują przewidywalnym popytem na wytwarzane towary. Natomiast w przypadku firm i sektorów, gdzie popyt podlega większym fluktuacjom, dostawcy gazu oczekują wyższych zabezpieczeń i odpowiednio wysokiego ratingu kredytowego. Agencja wymienia przykłady takich firm jak zajmujący się recyklingiem miedzi Aurubis, czy chemiczną grupę Lanxess, które zabezpieczyły znaczącą część swoich potrzeb odpowiednio do 2027 oraz 2028 roku. Również koncern BASF poinformował, że był dobrze przygotowany na zabezpieczenie dostaw gazu do produkcji nawozów. Pomocne w oszacowaniu zapotrzebowania były umowy z branżą rolniczą, która z dużym wyprzedzeniem składa zamówienia na nawozy. W trudniejszej sytuacji znajduje się chociażby taki podmiot jak DiHAG, który zarządza dziesięcioma odlewniami metali. Grupa jest w stanie wiarygodnie oszacować swoje zapotrzebowanie na gaz na okres od trzech do pięciu miesięcy. W efekcie w kontraktach terminowych zabezpieczyła około 60% swojego zapotrzebowania na gaz, ale resztę kupuje na rynku spot, co - jak zaznacza firma - przyczynia się do wzrostu kosztów produkcji nawet o 25%. Zobacz też: ETS2: coraz mniej czasu na europejski kompromis Włoscy hutnicy wstrzymują produkcję przez drogi prąd Duże firmy z włoskiego sektora stalowego zaczynają wstrzymywać produkcję z powodu zbyt wysokich cen energii elektrycznej. W ten sposób chcą uniknąć strat - informuje Montel. Portal przytacza stanowisko branżowego stowarzyszenie Federacciai, według którego kilku dużych włoskich producentów stali już wstrzymało lub ograniczyło produkcję. Przykładem jest grupa AFV Acciaierie Beltrame, która ogłosiła zawieszenie produkcji do końca grudnia. Z kolei niektóre firmy wprowadziły codzienne przerwy produkcji w godzinach, gdy ceny energii są najwyższe. - Przy obecnym poziomie cen energii utrzymanie produkcji przez dłuższy okres jest nieopłacalne i stawia włoskich producentów stali w niekorzystnej sytuacji konkurencyjnej w porównaniu z innymi europejskimi producentami - podkreśla Federacciai. Montel zaznacza jednak, że problem wysokich cen energii dotyka również firmy z innych energochłonnych sektorów, m.in. przemysłu ceramicznego, papierniczego, chemicznego czy szklarskiego. Gas Intensive, organizacja reprezentująca włoski przemysł, spodziewa się, że część przedsiębiorstw będzie zmuszonych ograniczyć produkcję, tymczasowo zawiesić niektóre rodzaje działalności lub wprowadzić skrócony czas pracy. Czytaj też: W UE zaczął się wyścig po tanią, subsydiowaną energię Ceny energii elektrycznej w ostatnich dniach sięgają 240 euro/MWh i są ponad dwukrotnie wyższe od tych sprzed wybuchu konfliktu na Bliskim Wschodzie. Sytuacją ma poprawić wprowadzenie maksymalnej ceny 59 euro/MWh dla gazu wykorzystywanego do produkcji energii elektrycznej w wysokości, co ma od stycznia obniżyć ceny prądu średnio o około 15 euro/MWh. Przemysł energochłonny domaga się jednak dalszych rekompensat i mechanizmów wsparcia dla odbiorców przemysłowych. Ponadto wśród postulatów znajdują się takie oczekiwania jak zawarcie długoterminowych kontraktów na dostawy LNG, aby zabezpieczyć rynek przed wahaniami cen, a także rozwój sektora biometanu w celu zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego w oparciu o lokalny surowiec. Zobacz również: Orlen zerwał pierwszy kontrakt z Katarem. Gaz i tak nie płynął, ale istniał też drugi powód Japończycy przeholowali z zakupami turbin gazowych Inwestująca w sektor technologiczny japońska grupa SoftBank dokonała odpisu w wysokości 3,7 mld dolarów z powodu anulowania nadmiarowych zamówień na turbiny gazowe - donosi "Financial Times". Jak opisuje dziennik, na fali inwestycji w centra danych oraz sztuczną inteligencję SoftBank zamówił turbiny o łącznej mocy około 13 GW. Wśród nich dużą część stanowiły urządzenia o mniejszych mocach, które nie są tak efektywne jak duże turbiny, ale termin ich dostawy jest znacznie krótszy. Czas jest natomiast kluczowy w sytuacji, gdy najwięksi gracze w branży technologicznej inwestują w rozwój AI, który wymaga budowy wielkoskalowych, energochłonnych centrów danych. Te coraz częściej potrzebują nie tylko awaryjnych źródeł zasilania, ale też własnych elektrowni, aby zagwarantować stabilne dostawy energii. Dlatego też SoftBank zainwestował m.in. w budowę elektrowni w Ports-Pike w Ohio, która ma zasilać centrum danych obsługujące koncern OpenAI. To kluczowy projekt, który jest finansowany w ramach wartego 550 mld dolarów porozumienia handlowego pomiędzy USA a Japonia. Niemniej pośród zamawianych przez SoftBank turbin około 3 GW miały też stanowić małe turbiny. Miały one znaleźć zastosowanie w innych inwestycjach w centra danych, jednak koncern nieco przeliczył się ze swoimi potrzebami, a dodatkowe obawy co do tempa rozwoju branży pojawiły się po wyborach połówkowych do Kongresu. Zdecydowane zwycięstwo odnieśli w nich Demokraci, którzy w kampanii wyborczej obiecywali bardziej restrykcyjne podejście do inwestycji w centra danych. Wynik wyborów spowodował dalszą przecenę wielu firm związanych z sektorem AI. W przypadku SoftBanku akcje grupy straciły od szczytu notowań w czerwcu około 60%. Według informatorów "Financial Times" utrata zaliczek i kary umowne zapłacone producentom turbin miały być w dłuższym terminie mniej kosztowne dla grupy niż sfinalizowanie zakupu zbędnych urządzeń. Dziennik przypomina też, że jeszcze w marcu SoftBank składał warte blisko 10 mld dolarów zamówienie w GE Vernova. W dniu, w którym SoftBank poinformował o odpisie, akcje amerykańskiego producenta turbin straciły ponad 6%. Zobacz także: Co unijne etykiety energetyczne oznaczają dla polskich centrów danych? Wojna na Bliskim Wschodzie obniżyła emisje CO2 Wojna USA i Izraela z Iranem doprowadziła do dużego wzrostu cen ropy naftowej i gazu, co spowodowało spadek zużycia tych paliw. W efekcie rok 2026 może być pierwszym od pandemicznego 2020 roku, w którym globalne emisje CO2 zanotują spadek - wskazuje "The New York Times". Dziennik powołuje się na wyliczenia Global Carbon Project, który szacuje, że w tym roku globalne emisje CO2 ze spalania paliw kopalnych wyniosą 38,2 mld ton - o 0,4% mniej w 2025 roku. Do spadku częściowo przyczynił się konflikt na Bliskim Wschodzie i związana z nim blokada Cieśniny Ormuz, co spowodowało gwałtowny wzrost cen gazu, ropy i paliw silnikowych. W mniejszym stopniu również wojna Rosji z Ukrainą, w której celem są rosyjskie rafinerie, ogranicza podaż paliw na globalnym rynku. Według analityków emisje CO2 związane ze zużyciem ropy naftowej spadną w 2026 roku o prawie 2%, a gazem ziemnym - o około 0,3%. Z kolei emisje ze spalania węgla wzrosną o około 0,6% - głównie z powodu większego zużycia w Indiach i Chinach."The New York Times" podkreśla, że za większość światowej emisji CO2 odpowiada stosunkowo niewielka liczba państw, czego ponad połowa przypada na Chiny (32%), USA (13%) oraz Indie (8%). Z kolei udział krajów Unii Europejskiej to 6%. Czytaj też: Europa uwikłała się w sieć strukturalnych sprzeczności. ETS jest jedną z nich Według prognoz w tym roku USA zredukują emisje CO2 o około 1,3% - mimo działań administracji Donald Trumpa, związanych z preferencjami dla paliw kopalnych i obcięciem wsparcia dla zielonych technologii. Z kolei w Chinach spodziewany jest spadek o około 1% - głównie dzięki dużemu spadkowi zużycia ropy naftowej, szybkiemu rozwojowi elektromobilności oraz wciąż dużych inwestycji w OZE i magazynowanie energii. Rozwój energetyki odnawialnej ma być też głównym czynnikiem redukcji emisji CO2 w Europie o około 1,5%. Znaczącego wzrostu emisji, o około 4%, analitycy oczekują natomiast w Indiach, gdzie energetyka węglowa pokrywa rosnące zapotrzebowanie na energię. Zobacz też: W UE mamy jedną cenę CO2, ale nierówne możliwości inwestowania. Polska jest w gorszej sytuacji
Jest projekt ustawy o mrożeniu cen gazu. I do tego całkowicie nowy podatek Rząd opublikował projekt ustawy, która ma zamrozić w przyszłym roku ceny gazu dla odbiorców indywidualnych i wrażliwych na poziomie tegorocznej taryfy myOrlen, czyli 197,26 zł za MWh netto. W Ocenie Skutków Regulacji powołuje się na powszechność stosowania podobnych mechanizmów we Francji, Niemczech, Hiszpanii i Portugalii, w związku z czym nie widzi potrzeby notyfikacji tego rodzaju pomocy w Komisji Europejskiej. Zgodnie z OSR, interwencja ma kosztować w 2027 roku 4,634 mld zł, a w 2028 - 1,554 mld tytułem rozliczeń za poprzedni rok. W sumie 6,187 mld zł. Szacunek kosztów jest oparty na prognozie zużycia przed odbiorców taryfowanych na poziomie 64,5 TWh gazu i cenie kontraktu BASE_2027 na TGE z przełomu września i października, czyli 275 zł za MWh. 13 listopada ten sam kontrakt był już wyceniany na 344 zł za MWh. Przy czym o ile wszystkie te ceny gazu są cenami netto, rząd w kosztach interwencji dodaje do nich 23% podatku VAT. Źródłem finansowania ma być specjalny podatek ("danina gazowa") płacony przez dużych importerów gazu. Dużych, czyli takich, którzy mają odpowiednio duże zdolności importowe - zarezerwowane powyżej 10% przepustowości danego punktu wejścia do systemu gazowego. Podatek ma wynieść 10 proc przychodów netto ze sprzedaży gazu. W praktyce największym płatnikiem będzie Orlen. Nie wiadomo dlaczego zdecydowano się na podatek od przychodów, a nie wcześniej stosowane rozwiązanie podatku od nadmiernych zysków. Podatek obrotowy może być stosunkowo łatwo przerzucony na odbiorców niechronionych, czyli przemysł. Projekt w ogóle się do tego problemu nie odnosi. Niemcy szykują się na zimę Rząd Niemiec na wypadek braków gazu tej zimy szykuje ustawę, obligującą operatorów elektrowni węglowych do zgromadzenia odpowiednich zapasów paliwa. Zgodnie z projektem, który wyciekł do mediów, właściciele elektrowni węglowych mają obowiązek zgromadzić zapasy na 30 dni działania, przy czym obejmie zarówno tych, których elektrownie jeszcze działają, oraz tych, których źródła trafiły już do rezerwy strategicznej. Według przecieków, dyskutowany jest jeszcze poziom zapasów. Sama ustawa ma mieć charakter incydentalny i obowiązywać do końca marca 2028 roku. Niemcy już raz wprowadziły podobną legislację - w 2022 roku po ataku Rosji na Ukrainą i odcięciu dostaw rosyjskiego gazu. Wtedy obowiązywała do marca 2024 roku, ale gazu nie zabrakło. W tym roku Niemcy pokpili gromadzenie zapasów. Niemal w połowie listopada mieli magazyny zapełnione w niecałych 60%, a w ostatnich dniach tempo ich opróżniania było wyjątkowo wysokie. Gdyby w tym roku zima postanowiła uderzyć mocniej, gaz w niemieckich magazynach mógłby się skończyć zdecydowanie za wcześnie. Wtedy energetykę ma uratować węgiel, a resztki błękitnego paliwa pójść do przemysłu i gospodarstw domowych. Włochy ograniczą cenę prądu z gazu Rząd Włoch przyjął dekret z mocą ustawy wprowadzający od początku 2027 roku rekompensaty za ceny gazu dla elektrowni gazowych. Jeżeli paliwo dla nich zdrożeje powyżej 59 euro za MWh, cena wytwarzanej przez nie energii elektrycznej nie może być dalej zwiększana, a rząd zrekompensuje różnicę. W ocenie analityków oznacza to, że prąd z "gazówek" nie może kosztować więcej niż 140-160 euro za MWh, co według rządu może przełożyć się na spadek końcowej ceny na rachunkach gospodarstw domowych o 15 euro na MWh. Przestrzegania regulacji ma pilnować włoski regulator ARERA. Włochy produkują z gazu około połowy energii elektrycznej i jeśli chodzi o udział tego paliwa w wytwarzaniu są w czołówce UE. Siemens puchnie od zysków z turbin Siemens Energy, główny europejski producent turbin gazowych w zakończonym już roku fiskalnym 2026 zanotował rekordowe przychody, głównie dzięki wynikom w segmencie produkcji turbin gazowych. Mimo, że ceny gazu chwilowo są bardzo wysokie portfel zamówień na jednostki gazowe wzrósł do 164 mld euro, a zysk tego segmentu wzrósł o ponad 200%, do niemal 900 mln euro. Pierwszy SMR już droższy i spóźniony Ontario Power Generation, firma na której zamówienie w kanadyjskiej elektrowni jądrowej Darlington powstaje pierwszy na świecie reaktor BWRX-300 ogłosiła, że budowa notuje opóźnienia i przekroczenia budżetu. Według OPG, pierwszy SME nie ruszy w zakładanym wcześniej terminie 1 października 2030 roku, ani nie zmieści się w zakładanym budżecie. Dotychczas reaktor, wraz z infrastrukturą dla trzech następnych bloków miał kosztować 7,7 mld dolarów kanadyjskich. OPG poinformowało, że nie ma zamiaru odstąpić od budowy, ale prowadzi z projektantem - GE Vernova Hitachi - przegląd działań. Na informacje z Kanady błyskawicznie zareagowała spółka Orlen Synthos Green Energy, która zamierza stawiać liczne BWRX-300 w Polsce. OSGE wskazało, że w Darlington powstaje pierwsza tego typu konstrukcja, a sygnalizowanie przestrzelenie kosztów dotyczy właśnie jej, a nie kolejnych bloków, w tym tych planowanych w Polsce. Dodatkowo założenia kosztowe OSGE są konserwatywne i nie odnoszą się do pierwszej konstrukcji, tylko kolejnych. Dlatego planowana na 2029 r. ostateczna decyzja inwestycyjna dla pierwszego projektu w Polsce będzie podejmowana po udostępnieniu zaktualizowanej oceny kosztów i harmonogramu OPG. Spółka podkreśla też, że wczesne ustalenie zasad finansowania, kontroli kosztów i odpowiedzialności pozwoli uporządkować przygotowanie inwestycji w Polsce. Tyle, że ani podziału odpowiedzialności, ani zasad finansowania i wsparcia na razie u nas nie ma.
Mercedes CLA EQ 350 z większym zasięgiem od benzynowego brata Jeszcze niedawno przejechanie elektrycznym Mercedesem z Jeleniej Góry do Warszawy wymagało dwóch postojów na ładowanie. Tak było w styczniu 2022 roku, gdy testowaliśmy EQA. Przy temperaturze w okolicach zera samochód zużywał na całej trasie średnio 26,3 kWh/100 km, a na samej drodze ekspresowej ponad 30 kWh/100 km. Niespełna pięć lat później pokonaliśmy tę trasę najmocniejszą z podstawowych odmian elektrycznego CLA – 350 4MATIC z technologią EQ. Do Warszawy dotarliśmy po 4 godzinach i 35 minutach, bez żadnego przystanku, z 4% zapasu energii w akumulatorze (plus rezerwa poniżej 0%). Średnie zużycie wyniosło 17,2 kWh/100 km. Nowe CLA 350 potrzebowało więc o 35% mniej energii niż EQA (przy temperaturze wyższej o 5 st. C na korzyść CLA). Oba auta dzieli sporo – od nadwozia, przez pojemność baterii, szybkość ładowania, moc, przyśpieszenie, napęd. Nie chodzi więc o to aby porównywać oba modele ze Stuttgartu 1:1, ale pokazać jak potężny wpływ te parametry mogą mieć na długie trasy autostradowe. Mercedes CLA 350: blisko 500 km bez ładowania w realnej trasie Z Jeleniej Góry ruszyliśmy z akumulatorem naładowanym do 100%. Pierwsze 82 km pokonaliśmy drogami krajowymi w godzinę i 20 minut. Dalej były już drogi ekspresowe i autostrada, gdzie staraliśmy się utrzymywać maksymalne dozwolone prędkości – odpowiednio 120 i 140 km/h (wg GPS). Cały przejazd 475 km zajął nam 4 godziny i 35 minut, co oznacza średnią prędkość 104 km/h (w tym przejazdy przez miasto i górskie drogi). Temperatura wynosiła od 5 do 8 st. C. Było sucho, przy niewielkim wietrze. Do Warszawy dotarliśmy z 4% energii w akumulatorze. Oznacza to, że przy takim zużyciu elektryczny CLA przejechałby około 495 km do wskazania 0% SOC. Pozostaje jeszcze niewielka rezerwa, którą samochód może udostępnić poniżej zera, ale nie powinniśmy jej uwzględniać przy planowaniu podróży (według testów dziennikarskich wynosiła od 10 do 30 km). To bardzo dobry wynik, biorąc pod uwagę moc samochodu, napęd AWD i sporą część trasy pokonaną z prędkością 140 km/h. Zresztą w przeciwnym kierunku, z Warszawy do Jeleniej Góry, również sprawdziliśmy zasięg CLA. Tym razem pierwsze 380 km prowadziło niemal wyłącznie autostradą i drogą ekspresową. Średnie zużycie wyniosło tam 18,5 kWh/100 km, przy średniej prędkości 94 km/h (korki na obwodnicy Warszawy i A2). Średnie zużycie na całej 475-kilometrowej trasie wyniosło 18 kWh/100 km. Gdybyśmy nie ładowali samochodu po drodze, potrzebowalibyśmy około 85,5 kWh energii, czyli niemal dokładnie tyle, ile wynosi użytkowa pojemność akumulatora (85 kWh). Innymi słowy, w tym kierunku również byliśmy bardzo blisko pokonania całej trasy bez ładowania. W praktyce jednak przyjazd z zerowym zapasem energii nie byłby rozsądnym planem podróży. Benzynowy Mercedes CLA 35 przejedzie dalej? Niekoniecznie Aby porównać zasięgi, wybraliśmy Mercedesa-AMG CLA 35 4MATIC poprzedniej generacji. To najbliższy spalinowy odpowiednik pod względem osiągów. Benzyniak ma 306 KM, napęd AWD i – podobnie jak elektryk – przyspiesza do 100 km/h w 4,9 sekundy. CLA 35 ma zbiornik paliwa o pojemności 51 litrów, w tym 5 litrów rezerwy, przy których nie pokazuje już pozostałego zasięgu, traktujemy go więc jak wskazanie 0% w elektryku, bo oba napędy mają jeszcze rezerwę poniżej tego poziomu (choć w spalinówce będzie ona większa). Do porównania wykorzystaliśmy własne pomiary zużycia energii CLA 350 oraz wyniki wcześniejszych testów spalania CLA 35. Dla tego ostatniego przyjęliśmy 8,5 l/100 km na trasie i 11 l/100 km w jesiennym ruchu miejskim. ParametrCLA 350 EQAMG CLA 35Moc354 KM306 KMNapędAWDAWDPrzyspieszenie 0–100 km/h4,9 s4,9 sAkumulator / zbiornik85 kWh netto51 lZużycie w mieście16 kWh/100 km11 l/100 kmZasięg w mieście531 km418 kmZużycie na trasie17,2 kWh/100 km8,5 l/100 kmZasięg na trasie494 km541 km Na trasie benzynowy AMG może przejechać o 47 km dalej, czyli kilka procent dalej od elektryka, ale w mieście elektryczny CLA 350 EQ ma już przewagę aż 113 km. Oczywiście, w zależności od ruchu, temperatury i stylu jazdy różnica mogą wyjść inne. Dla porównania mamy jeszcze pomiary słabszego Mercedesa A180 Limousine (136 KM, FWD), którego użytkowaliśmy przez rok. W czasie jesiennej jazdy miejskiej, na dystansie 1000 km, samochód spalał średnio 9,8 l/100 km przy średniej prędkości 20 km/h. Na trasie Jelenia Góra – Warszawa uzyskaliśmy natomiast około 6,5 l/100 km. Przy mniejszym baku dawało mu to 422 km miejskiego zasięgu (plus rezerwa), a przy trasie Jelenia Góra- Warszawa raptem 588 km (plus rezerwa). Tak oto doszliśmy do momentu, gdy elektryki – nadal jeszcze na początku dynamicznego rozwoju technologii – już potrafią oferować niewiele mniejszy lub wręcz większy zasięg od spalinowych odpowiedników, nawet tych o znacznie mniejszej mocy. A ile kosztuje przejechanie 475 km? Do uzupełnienia energii zużytej podczas testu CLA w kierunku Warszawy przyjęliśmy około 90 kWh energii pobranej z domowej instalacji, już z uwzględnieniem strat ładowania. Przy cenie 60 gr/kWh, jaką uzyskiwaliśmy w taryfie dynamicznej Pstryk, daje to 54 zł za 475 km, czyli około 11 zł/100 km. CLA 35 przy spalaniu 8,5 l/100 km zużyłby na tej trasie ponad 40 litrów benzyny. Przy przykładowej cenie 6,50 zł/l (w dniu testów benzyna kosztowała 6,90 zł, dziś 6,02 zł w ramach państwowej ceny maksymalnej) oznaczałoby to około 263 zł, niemal pięć razy więcej. Oczywiście rachunek wygląda inaczej, gdy elektryka ładujemy wyłącznie na publicznych szybkich stacjach. W przypadku tego Mercedesa szybkość ładowania jest jednak jednym z jego największych atutów. 354 KM i ponad dwie tony masy Elektryczny CLA 350 waży 2135 kg, podczas gdy spalinowy AMG CLA 35 poprzedniej generacji – 1680 kg. To aż 455 kg różnicy. Pomimo dodatkowego ciężaru oba samochody przyspieszają do setki w takim samym czasie. W elektryku moment obrotowy dostępny jest natychmiast po naciśnięciu pedału przyspieszenia, a układ AWD zapewnia trakcję obu osi. W zwykłej jeździe tak duża moc nie jest potrzebna, ale podczas wyprzedzania oznacza spory zapas możliwości. Mercedes zastosował przy tym ciekawe rozwiązania ograniczające zużycie energii. Na tylnej osi znajduje się dwubiegowa przekładnia, dzięki której silnik może pracować efektywnie również przy wysokich prędkościach. Przedni silnik jest z kolei mechanicznie odłączany, gdy dodatkowa moc i napęd AWD nie są potrzebne. W rezultacie CLA 350 potrafi przez większość autostradowej podróży korzystać przede wszystkim z napędu tylnej osi, ograniczając niepotrzebne straty. Dużą rolę odgrywa też aerodynamika. Współczynnik oporu powietrza Cx wynosi od 0,21. Przy prędkościach autostradowych ma to większe znaczenie niż przy miejskich 50 km/h, bo opór aerodynamiczny rośnie z kwadratem prędkości. Nie wszystko jednak dopracowano równie dobrze. Podczas naszego testu do szału doprowadzały mnie trzaski plastików gdzieś w okolicach lewego nawiewu, obok kierowcy. Nie tego oczekuje się od Mercedesa za ponad ćwierć miliona złotych. Ostatecznie udało się odpowiednio docisnąć jeden z elementów deski rozdzielczej i problem ustąpił. To oczywiście może być przypadłość konkretnego egzemplarza, ale w tej klasie cenowej nie powinna się zdarzać. Mercedes poszedł też za modą zastępowania zwykłych przycisków obsługą dotykową. Nawet regulacja podparcia lędźwiowego fotela czy włączenie jego podgrzewania wymaga sięgania do ekranu. Trudno też zrozumieć, dlaczego zamiast czterech przełączników szyb elektrycznych dostaliśmy dwa i dodatkowy przycisk do wyboru, którymi szybami akurat sterujemy, jak w VW. Oszczędności miejsca i kosztów produkcji są żadne, a komfort mniejszy. Do tego dochodzą twarde plastiki w dolnych partiach kabiny, niezbyt pasujące do ceny samochodu. Natomiast oprogramowanie działa szybko i sprawnie, chociaż w tej kategorii nowe BMW (Neue Klasse) zdecydowanie wyprzedziło już Mercedesa. Ile miejsca jest w elektrycznym CLA? Nowy CLA ma 4723 mm długości, a jego rozstaw osi wynosi 2790 mm. Nie jest więc małym samochodem, choć niska, opadająca linia dachu i proporcje czterodrzwiowego coupe nie sprzyjają przestronności. I rzeczywiście, pod względem miejsca w kabinie nie ma tutaj żadnej rewolucji. Z przodu jest wygodnie, ale z tyłu nie dostajemy przestrzeni znanej z większych sedanów. Trudno jednak czynić z tego wyjątkowy zarzut wobec CLA – jego spalinowi poprzednicy również stawiali na stylistykę kosztem części przestrzeni użytkowej. Ciekawiej wygląda porównanie bagażników. Spalinowy CLA 35 ma 460 litrów pojemności bagażnika, podczas gdy elektryczny CLA 350 – 405 litrów. Jednak elektryk oferuje dodatkowy, 101-litrowy bagażnik pod przednią maską, czyli frunk. Łącznie mamy zatem 506 litrów przestrzeni bagażowej. Na korzyść nowego CLA przemawia też bogate wyposażenie standardowe, obejmujące m.in. pompę ciepła, podgrzewane przednie siedzenia, panoramiczny dach i rozbudowany system multimedialny MBUX. Nie każda funkcja prezentowana w reklamach i na ekranach demonstracyjnych jest jednak standardem – część wymaga dodatkowych pakietów. Mercedes ładuje się z mocą 320 kW. Ale nie na każdej ładowarce Podczas naszego testu skorzystaliśmy z ładowarki GreenWay o mocy 400 kW w Kątach Wrocławskich. Mercedes pokazał tam, do czego służy nowa architektura 800 V. Przy 16% SOC rozpoczęliśmy ładowanie. Stacja odnotowała maksymalną moc 314 kW. Przy 31% akumulatora moc wynosiła jeszcze 277 kW, a przy około 75% – 119 kW. Po 17 minutach zakończyliśmy ładowanie przy 76% SOC. W tym czasie stacja dostarczyła 56 kWh energii, osiągając średnią moc około 193 kW. W samym akumulatorze przybyło nominalnie około 51 kWh energii użytkowej. Przy średnim zużyciu 18 kWh/100 km odpowiada to zasięgowi kolejnych 280 km. Niecałe 18 minut postoju pozwoliło więc uzupełnić energię na ponad połowę naszej 475-kilometrowej trasy. Mercedes deklaruje maksymalnie 320 kW mocy ładowania i 22 minuty w zakresie od 10 do 80% SOC. Nasz pomiar potwierdza, że nie są to wyłącznie laboratoryjne osiągi, chociaż czas ładowania zależy od temperatury akumulatora, jego początkowego naładowania i możliwości stacji. Jest jednak jeden bardzo poważny haczyk Testowany CLA nie miał konwertera pozwalającego na ładowanie prądem stałym ze starszych stacji 400 V. Dwa razy zdarzyło mi się o tym zapomnieć i podjechać do miejskiej ładowarki, z której samochód nie mógł skorzystać. To absurdalna sytuacja: mamy samochód zdolny przyjmować ponad 300 kW, ale bez odpowiedniego wyposażenia nie naładujemy go na części publicznych stacji DC. Problemem nie jest bowiem wyłącznie moc ładowarki, lecz napięcie, jakie może ona dostarczyć. Mercedes wprowadził już do oferty opcjonalny układ obsługujący także stacje DC 400 V, z mocą ładowania do 100 kW. W Polsce wymaga on jednak dopłaty wynoszącej około 2900 zł. Przy zakupie CLA trzeba więc sprawdzić, czy konkretny egzemplarz został w niego wyposażony. Nie należy zakładać, że każde nowe CLA automatycznie obsłuży wszystkie ładowarki. To jedna z najbardziej niezrozumiałych decyzji producenta. W samochodzie przeznaczonym także do dalekich podróży kompatybilność z istniejącą infrastrukturą ładowania powinna być czymś oczywistym. Od EQA do CLA. Jak bardzo zmieniły się elektryczne Mercedesy? Gdy w styczniu 2022 roku testowaliśmy EQA, Mercedes miał już doświadczenie w produkcji samochodów elektrycznych, ale efektywność napędu nie była jeszcze jego najmocniejszą stroną. EQA na drodze ekspresowej potrafił zużywać ponad 30 kWh/100 km. Do tego dochodziła maksymalna moc ładowania DC wynosząca około 100 kW. W efekcie długa podróż wymagała nie tylko częstszych, lecz także dłuższych postojów. Na niespełna 500 km różnica na niekorzyść EQA sięgała półtorej godziny. Później Mercedes pokazał EQS, który zachwycił nas aerodynamiką i możliwościami pokonywania dużych dystansów. W testach EQE także obserwowaliśmy wyraźny postęp, choć duże nadwozia, wysokie masy i możliwości ładowania nie zawsze pozwalały uzyskać tak dobre wyniki, jakich oczekiwalibyśmy od najnowszych elektryków. CLA jest pod tym względem kolejnym etapem rozwoju. Mercedes połączył bardzo oszczędny napęd z architekturą 800 V, szybkim ładowaniem, pompą ciepła i zaawansowanym zarządzaniem pracą obu silników. Nie możemy całej poprawy zużycia energii przypisać jednemu rozwiązaniu. Architektura 800 V przynosi największe korzyści podczas ładowania, podczas gdy w trakcie jazdy liczą się również straty w silnikach i przekładni, aerodynamika, ogumienie czy zarządzanie temperaturą. Jednak efekt końcowy jest jednoznaczny. Cztery lata temu potrzebowaliśmy na trasie dwóch postojów. Teraz nie musieliśmy zatrzymywać się ani razu, a gdy już zdecydowaliśmy się na ładowanie w przeciwnym kierunku, uzupełniliśmy ponad 50 kWh energii użytkowej w niecałe 18 minut. Tesla nadal pokazuje, ile można jeszcze poprawić Doskonała efektywność CLA nie oznacza jednak, że Mercedes osiągnął już granice możliwości rozwoju napędu elektrycznego. W listopadzie 2023 roku pokonaliśmy niemal identyczną trasę Jelenia Góra – Warszawa Teslą Model 3 Long Range RWD przy bardzo podobnych warunkach (temperaturze 9–12 st. C) uzyskując średnie zużycie 15 kWh/100 km. Dystans 472 km przejechaliśmy w 4 godziny i 28 minut, czyli identycznie jak CLA 350 EQ. Mercedes zużył więc o 15% więcej energii od Tesli. Nie jest to porównanie identycznych aut. Tesla miała napęd wyłącznie na tył, mniejszą moc i ważyła o ponad 300 kg mniej. Mercedes dysponuje napędem AWD, 354 KM i przyspiesza do setki w 4,9 sekundy, podczas gdy testowana Tesla potrzebowała 5,9 sekundy. Dla właściwej oceny sprawności należałoby zestawić również wyniki porównywalnej Tesli Model 3 Long Range AWD. Mimo to wynik RWD pokazuje, że w aerodynamice, masie i sprawności układu napędowego nadal jest miejsce na poprawę. Mercedes ma natomiast istotną przewagę w szybkości uzupełniania energii. Tesla Model 3 LR potrafi ładować się z mocą do 250 kW (na papierze…, bo przez niemal 3 lata użytkowania tego auta zobaczyliśmy taką moc na wyświetlaczu może 3 razy), podczas gdy CLA osiąga 320 kW (w rzeczywistości) i utrzymuje bardzo wysoką moc przez znaczną część ładowania. Dla kierowcy ważniejsza od samego szczytu mocy jest ilość energii uzupełnionej podczas kilkunastominutowego postoju. Tutaj CLA pokazał się z bardzo dobrej strony. Ile kosztuje elektryczny Mercedes CLA w porównaniu ze spalinowym? Pozostaje cena. Jeszcze niedawno elektryczne samochody klasy premium były znacznie droższe od porównywalnych spalinowych odpowiedników. W nowej generacji CLA różnice wyglądają już inaczej. Podstawowy benzynowy CLA 180 Hybrid kosztuje od 192 500 zł. Ma 156 KM mocy systemowej i napęd na przednią oś. Najtańszy elektryczny CLA 200 EQ kosztuje od 209 900 zł, czyli o 17 400 zł więcej. Oferuje jednak 224 KM, napęd na tylną oś i przyspieszenie do 100 km/h w 7,5 zamiast 8,8 sekundy. Jeszcze mniejsza jest różnica między CLA 200 Hybrid a CLA 200 EQ – elektryk kosztuje katalogowo zaledwie 7400 zł więcej. W przypadku najmocniejszego z testowanych przez nas elektryków porównanie jest nieco trudniejsze, ponieważ Mercedes nie oferuje nowego spalinowego CLA 35 AMG tej samej generacji. Możemy jednak porównać cenę z ostatnim dostępnym polskim cennikiem poprzednika. Różnica między benzynowym CLA 35 a elektrycznym CLA 350 wynosi więc 13 300 zł, czyli zaledwie 5% ceny samochodu. Za tę dopłatę otrzymujemy nowszą konstrukcję, mocniejszy napęd, większy zasięg w mieście i znacznie niższy koszt energii. Na szybkiej trasie nadal musimy liczyć się z nieco mniejszym zasięgiem niż w benzyniaku, ale przewaga silnika spalinowego jest już stosunkowo niewielka. Pod względem szybkości ładowania elektryczny Mercedes zrobił natomiast ogromny krok naprzód. To nie oznacza, że CLA 350 jest samochodem bez wad. Ciasnawa kabina, trzeszczące elementy wykończenia czy brak konwertera 400 V w testowanym egzemplarzu pokazują, że nawet bardzo zaawansowany technicznie samochód nie musi być dopracowany pod każdym względem. Największą zmianą jest jednak to, że w elektrycznym CLA nie musimy już godzić się na duże ograniczenia zasięgu i długie postoje na ładowanie w zamian za niskie koszty jazdy. Dzisiaj Mercedes oferuje pod tym względem niemal to samo, co porównywalny benzyniak, a w niektórych zastosowaniach nawet więcej. Różnica w cenie zakupu nie jest już na tyle duża, aby z góry przesądzać o wyborze napędu.
Orlen zerwał pierwszy kontrakt z Katarem. Gaz i tak nie płynął, ale istniał też drugi powód Na siłę wyższą nie ma rady 10 listopada Orlen poinformował o wypowiedzeniu jednej z dwóch umów długoterminowych na dostawy skroplonego gazu ziemnego (LNG) z QatarEnergy. Kontrakt obejmował milion ton LNG rocznie, czyli około 15,3 TWh gazu, i miał obowiązywać do 2034 roku. Szacowana wartość umowy w 2026 roku wynosiła 570 mln euro, czyli 2,5 mld zł. Umowę zawarł jeszcze PGNiG w 2009 roku, kiedy Polska przygotowywała dopiero budowę terminalu LNG w Świnoujściu, a ograniczenie zależności od rosyjskiego Gazpromu należało do najważniejszych celów polityki energetycznej. Dostawy rozpoczęły się w 2016 roku. Według komunikatu Orlen skorzystał z prawa do wypowiedzenia umowy z powodu utrzymującej się siły wyższej, skutkującej brakiem dostaw. Kontrakt pozostanie w mocy przez 60 dni od złożenia wypowiedzenia. Jak napisał Reuters, jest to pierwszy znany przypadek wypowiedzenia długoterminowej umowy z QatarEnergy od wybuchu wojny z Iranem. Ile kosztował katarski gaz? Z danych podanych przez polski koncern można obliczyć, że średnia cena gazu wynikająca z szacunkowej wartości kontraktu na 2026 rok wynosiła 37,25 euro/MWh, czyli około 163 zł/MWh. Reuters, powołując się na uczestników rynku, podał, że cena LNG była prawdopodobnie wyliczana według formuły odpowiadającej 16 proc. notowań ropy Brent. Orlen zapłaci daninę na zamrożenie cen gazu, Saudi Aramco zarabia pomimo wojny. Przegląd energetyczny, 9 listopada Podobne informacje znalazły się w opublikowanym 11 listopada artykule "Wall Street Journal". Cytowani w nim analitycy firmy doradczej Kpler zwrócili uwagę, że współczynnik 16 proc. jest wysoki na tle niektórych nowszych kontraktów LNG, w których stosuje się indeksację do około 12,5 proc. Brent. Cena prawdopodobnie nie obejmuje kosztów transportu, ale i tak jest znacznie niższa niż dzisiejsze kwoty na europejskim rynku, sięgające 90 euro za MWh. Orlen teoretycznie mógłby oszczędzić kilkaset milionów dol. rocznie. Dlaczego zatem wypowiedział umowę? Najprostsza odpowiedź jest taka, że gazu i tak nie było, ale to nie wszystko. Kto wierzy, że gaz będzie tańszy Kontrakt miał obowiązywać jeszcze przez osiem lat. Tymczasem większość analityków spodziewa się, że światowy rynek LNG zacznie się ponownie równoważyć do 2028 roku, a od 2029 roku pojawi się nadwyżka podaży. W 2032 roku mogłaby ona osiągnąć nawet 81 mln ton rocznie. Jeśli ten scenariusz się zrealizuje, ceny gazu mogą znacząco spaść. Kontrakt indeksowany do ropy może wówczas okazać się droższy od zakupów rynkowych lub od LNG zakontraktowanego według Henry Hub. Przykładowo przy cenie ropy wynoszącej 80 dolarów za baryłkę gaz indeksowany do 16 proc. Brent kosztowałby około 37,60 euro/MWh. Gdyby europejski gaz potaniał do 25 euro/MWh, różnica przekroczyłaby 12 euro/MWh. Przy wolumenie 15,3 TWh oznaczałoby to potencjalnie blisko 200 mln euro dodatkowych kosztów rocznie. Wojna z Iranem stworzyła Orlenowi okazję do zakończenia wieloletniego zobowiązania, które w przyszłości uważa za nieopłacalne. Wynika z tego, że spółka ma przekonanie, że globalne turbulencje przeminą raczej szybko i ceny gazu spadną. - Indeksowany do cen ropy kontrakt polskiego ORLENU (wcześniej PGNiG) na dostawy LNG z Kataru był jednym z najdroższych na rynku ze względu na wysoki współczynnik indeksacji – napisał na linkedin Tom Marzec Manser, znany analityk rynku z Wood&MacKenzie Było to jednak pierwsze poważne alternatywne źródło gazu ziemnego dla Polski w czasach, gdy import surowca do kraju był zdominowany przez Gazprom. Warto więc było zapłacić premię za dywersyfikację dostaw. Przy współczynniku indeksacji wynoszącym 16% (ceny ropy -red) kontrakt jest obecnie zdecydowanie korzystny ekonomicznie dla kupującego (in the money) ze względu na wysokie ceny TTF. Nie było tak jednak poza obecnym okresem napiętej sytuacji podażowej oraz latami 2021–2023. Wypowiedzenie przez ORLEN właśnie tego kontraktu z Katarem, a nie drugiej umowy indeksowanej do cen spot, pokazuje, że koncern zdaje sobie sprawę, iż po 2029 roku kontrakt ponownie stanie się niekorzystny ekonomicznie (out of the money), ze względu na spodziewaną globalną nadpodaż LNG – pisze Marzec Manser. Drugi kontrakt, o którym pisze analityk, obejmuje dostawy do miliona ton LNG rocznie do 2034 roku. W przeciwieństwie do wypowiedzianego kontraktu jej cena jest powiązana z notowaniami na rynku gazowym. Wypowiedzenie pierwszego kontraktu z Katarem pokazuje jak zmieniła się sytuacja polskiego czempiona od 2009 r. Orlen dysponuje własnym wydobyciem gazu na Norweskim Szelfie Kontynentalnym, dostępem do Baltic Pipe i portfelem kontraktów LNG z amerykańskimi dostawcami. Na początku listopada Venture Global rozpoczęła komercyjne dostawy z pierwszej fazy terminalu Plaquemines w Luizjanie, którego jednym z długoterminowych odbiorców jest także Orlen. Spółka zapewnia, że wypowiedzenie umowy z Katarem nie wpłynie na bezpieczeństwo dostaw. Własne wydobycie oraz pozostałe kontrakty długoterminowe mają w pełni pokrywać zapotrzebowanie grupy. Katar kupuje u konkurentów Problemy QatarEnergy rozpoczęły się w marcu, po irańskich atakach na instalacje LNG w Ras Laffan. Uszkodzone zostały dwa z 14 ciągów skraplających oraz część infrastruktury przetwarzania gazu. Dodatkowo działania wojenne poważnie zakłóciły żeglugę przez cieśninę Ormuz. QatarEnergy ogłosiła siłę wyższą, zawieszając realizację części zobowiązań kontraktowych. Według informacji przekazanych przez Katarczyków naprawa uszkodzonych instalacji, odpowiadających za około 12,8 mln ton rocznych zdolności produkcyjnych LNG, może potrwać od trzech do pięciu lat. Jak ujawnił Reuters pod koniec lipca, QatarEnergy kupiła już 33 ładunki amerykańskiego LNG o wartości około miliarda dolarów, aby przynajmniej częściowo wywiązać się ze swoich zobowiązań wobec klientów. Gaz pochodził przede wszystkim od Venture Global. Katarczycy kupowali go bezpośrednio od amerykańskiego producenta oraz od firm, które wcześniej zakontraktowały odbiór LNG z jego terminali. Zastępcze ładunki skierowano do Korei Południowej, Tajwanu, Bangladeszu, Indii i Japonii. Według danych Kpler do końca lipca 28 ładunków dotarło już do odbiorców, a pięć kolejnych było w drodze. Dla porównania w całym 2025 roku QatarEnergy kupiła w USA tylko cztery ładunki. Ile płacili Katarczycy to oczywiście tajemnica, ale zdaniem naszych rozmówców płacili drogo, bo nikt teraz w USA nie sprzeda gazu na eksport po cenie wewnętrznego indeksu Henry Hub. Zapewne Katarczycy musieli wybulić ceny indeksowane TTF i JKM czyli indeksem azjatyckim. Dla akcjonariuszy byłoby kompletnie niezrozumiałe gdyby amerykańskie spółki sprzedawały taniej. Po rozpoczęciu wojny QatarEnergy zaczęła poszukiwać nie tylko pojedynczych ładunków zastępczych, ale również wieloletnich kontraktów na dostawy amerykańskiego LNG. Czytaj także: Orlen powiększył kluczowy magazyn gazu. Ale to wciąż za mało dla bezpieczeństwa systemu We wrześniu Reuters informował o negocjacjach z Venture Global, Cheniere i Woodside dotyczących zakupów gazu do 2031 roku. Negocjowano szybko. Już 22 października Cheniere ogłosiło zawarcie dwóch kontraktów z QatarEnergy na łącznie 4 mln ton LNG rocznie, z dostawami od początku lat 30. aż do 2054 roku. QatarEnergy będzie mogła kupować gaz w USA i odsprzedawać go odbiorcom na innych kontynentach, bez konieczności transportowania LNG przez cieśninę Ormuz. W wywiadzie dla Reutersa prezes QatarEnergy Saad al-Kaabi wskazywał, że amerykańskie kontrakty mają zabezpieczać firmę przed skutkami ewentualnych kolejnych blokad cieśniny. QatarEnergy zaczyna zatem budować portfel międzynarodowego tradera, a nie tylko eksportera gazu z własnych złóż. Piotr Syryczyński, polski analityk, często pisujący dla portalu WysokieNapiecie.pl, zwraca też uwagę na ostrożną politykę Kataru wobec Iranu, która pozwala mu uniknąć ataków państwa ajatollahów – Średnio przez Cieśninę Ormuz płyną dwa statki katarskie na dobę i nie są atakowane przez Iran. Praktycznie całość zmniejszonego eksportu płynie do Chin, a trochę do innych krajów azjatyckich – wyjaśnia. Europa przestawia się na spot Decyzja Orlenu jest kolejnym przykładem tego, że Europa w handlu gazem w coraz większym stopniu przestawia się na rynek spotowy. Przez kilkadziesiąt ostatnich lat europejskie firmy (a i państwa także) budowały swoją pozycję na rynku zawierając długoterminowe kontrakty. Ten model przeszedł potężny wstrząs po wybuchu wojny na Ukrainie – stopniowo wygasły kontrakty z Rosją a Europa musiała kupować coraz więcej LNG. Ale także w handlu gazem skroplonym zaszły spore zmiany. Pokazują najnowsze dane unijnej Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER). Czytaj także: Saudi Aramco zarabia krocie pomimo wojny w Zatoce Perskiej W opublikowanym w maju 2026 roku raporcie dotyczącym europejskiego rynku LNG agencja pisze, że w 2025 roku Unia sprowadziła rekordowe 146 mld m³ skroplonego gazu. Z tego około 92 mld m³ było pokryte wcześniejszymi kontraktami, a pozostałe 54 mld m³, czyli około 37 proc. importu, stanowiło wolumen niezakontraktowany czyli kupiony na spocie. Rok wcześniej jego udział wynosił około 28 proc. Jeszcze ważniejsza jest struktura indeksacji cen. Według ACER ponad połowa wolumenów LNG zakontraktowanych na rynek Unii jest indeksowana do amerykańskiego Henry Hub, a ponad jedna trzecia do ropy Brent. Natomiast w transakcjach spot zdecydowanie dominuje europejski TTF. W 2025 roku ten benchmark wykorzystywano do wyceny 74 proc. transakcji spot LNG zgłoszonych ACER. Bardzo podobne dane przedstawili analitycy Orlenu Judyta Gorzela i Marek Orzeł podczas październikowej konferencji Orlen Gas Meeting, choć opierali się głównie na raportach norweskiej firmy doradczej Rystad. Według nich Europa kupuje obecnie ( tj. w 3 kwartale) około 65 proc. LNG na rynku spot, podczas gdy w Chinach udział ten wynosi około 14,5 proc. Z analiz Rystad Energy wynika, że 82% długoterminowych kontraktów na dostawy LNG zawartych przez odbiorców z Azji Wschodniej jest indeksowanych do cen ropy naftowej, które wzrosły znacznie mniej niż ceny LNG na rynku spot. Dla porównania średnia cena LNG w Europie wzrosła o 47%. Europa kupuje około 65% importowanego LNG na rynku spot, a mniej więcej jedna czwarta jej kontraktów długoterminowych jest indeksowana do cen gazu. W rezultacie europejski rynek jest znacznie bardziej narażony na pełne skutki wahań cen rynkowych - czytamy w opublikowanym latem raporcie norweskiej firmy. O ile azjatycka strategia w czasach spokoju niekoniecznie musi oznaczać niższe ceny, to warunkach obecnego kryzysu azjatyccy odbiorcy płacą mniej. Według analityków Rystada ceny LNG w kontraktach indeksowanych do ropy wzrosły o około 28 proc., podczas gdy w umowach opartych na indeksach gazowych i cenach spot ( czyli w większości umów europejskich) wzrost wyniósł około 72 proc. Za stałą cenę gazu trzeba słono zapłacić Coraz większa ilość gazu kupowanego na spocie odbija się też mocno na rynku dla odbiorców. W zasadzie mają do wyboru w całej Europie dwa typy kontraktów z dostawcami gazu - ze stałą ceną lub indeksowane spotem, choć występują one w różnych wariantach. Stała cena daje pewność, ale nie dla każdej firmy się nadaje - np. producenci nawozów nie są w stanie przewidzieć ile ich produkcji kupią rolnicy, a w umowach jest często klauzula take or pay, narzucająca ilość gazu, którą odebrać trzeba. Z kolei spot to wystawienie się na pełne ryzyko wzrostu cen. Przemysł więc narzeka. "W porównaniu międzynarodowym Europa kupuje ponadprzeciętnie duże ilości LNG na rynku spot zamiast na podstawie kontraktów długoterminowych. Powoduje to większą ekspozycję europejskiego rynku gazu na zmienność cen, wynikającą na przykład z ryzyka geopolitycznego, niż w innych regionach konkurujących z Europą – napisały we wspólnym stanowisku w czerwcu 2026 dwie niemieckie organizacje przemysłowe Związek Przemysłu Chemicznego (VCI) oraz Związek Przemysłowej Gospodarki Energetyczne (VIK). Zrzeszają takie firmy jak BASF, Bayer, Heidelberg Cement czy Henkel. Także europejskie stowarzyszenie przemysłu chemicznego CEFIC ostrzegało w ub. roku, że "już obecnie duży udział dostaw realizowanych na rynku spot prowadzi do większego narażenia na zmienność cen rynkowych". Teoretycznie europejscy przemysłowcy mogą zawrzeć kontrakt na kupno gazu po stałej cenie pomimo tego, że sprzedawcy gazu kupują go na spocie bądź po cenach indeksowanych spotem. W praktyce jednak nie jest to takie proste – dostawcy gazu często wymagają gwarancji bankowych, ubezpieczenia kontraktu albo wpłaty depozytu. Koszty takich zabezpieczeń sięgają milionów euro i nie każdą firmę na to stać.
Sprawa Elektrowni Ostrołęka to symbol chorych układów w państwowych firmach Dwa lata potrzebowała prokuratura do postawienia 6 listopada 2026 r. zarzutów 25 osobom odpowiedzialnym za nieszczęsną budowę elektrowni węglowej w Ostrołęce. Przypomnijmy garść faktów. Pojawia się i znika Historia Ostrołęki C rozpoczęła się jeszcze za rządów pierwszej koalicji PO-PSL. Energa planowała budowę nowego bloku węglowego o mocy 1000 MW, który miał zastąpić część starzejących się elektrowni. W 2009 r. powstała spółka celowa, a w 2011 r. ogłoszono przetarg na wykonawcę inwestycji. Jednak już we wrześniu 2012 r. zarząd Energi zdecydował o zamrożeniu projektu. Powodem były trudności z pozyskaniem finansowania, pogorszenie warunków rynkowych i wątpliwości co do opłacalności inwestycji. Do 2015 r. budowy nie wznowiono, choć spółka nadal poszukiwała potencjalnego inwestora. Sytuacja zmieniła się po dojściu PiS do władzy. Budowa elektrowni stała się jednym z priorytetów ministra energii Krzysztofa Tchórzewskiego, który podkreślał jej znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego i utrzymania zapotrzebowania na polski węgiel. W maju 2016 r. zarząd Energi uchylił decyzję o wstrzymaniu inwestycji. W grudniu tego samego roku Energa zawarła umowę o wspólnej realizacji projektu z Eneą, która następnie objęła połowę udziałów w spółce Elektrownia Ostrołęka. W kwietniu 2018 r. wybrano generalnego wykonawcę – konsorcjum GE Power i Alstom, które zaoferowało budowę bloku za nieco ponad 6 mld zł brutto. Kontrakt podpisano 12 lipca 2018 r. W październiku, na kilka dni przed wyborami samorządowymi, zorganizowano uroczystość rozpoczęcia inwestycji. Kluczowe decyzje zapadły jednak dopiero w grudniu 2018 r. Elektrownia Ostrołęka uzyskała kontrakt na rynku mocy, a 28 grudnia podjęto decyzję o wydaniu generalnemu wykonawcy polecenia rozpoczęcia prac (NTP). Nastąpiło to mimo braku zapewnionego finansowania całej inwestycji. Energa i Enea deklarowały zaangażowanie po około miliard złotych, ale nie udało się doprowadzić do zamknięcia finansowania bankowego ani pozyskać wszystkich planowanych inwestorów. W 2019 r. trwały kolejne próby znalezienia pieniędzy. Rozważano między innymi udział PGE. Minister Tchórzewski naciskał na kontynuowanie projektu. W ujawnionym przez Onet w 2022 r. piśmie z 26 kwietnia 2019 r. do organów Energi i Enei zarzucał zarządom niechętny stosunek do inwestycji i sygnalizował, że jako przedstawiciel akcjonariusza będzie rozliczał ich działania. Cztery dni później obie spółki zawarły kolejne porozumienie dotyczące finansowania budowy. Jednak cały czas nie mogły zdobyć finansowania – banki nie chciały dać kredytów na elektrownię, w której rentowność nie wierzyły. Pomimo to zapadła decyzja o rozpoczęciu budowy. Po wyborach w 2019 zmieniła się konfiguracja rządowa – Tchórzewski stracił tekę ministra energii, a stery nad energetyką przejął Jacek Sasin. Energa i Enea zawiesiły finansowanie inwestycji, wskazując na zmianę warunków rynkowych i regulacyjnych. W czerwcu podjęto decyzję o odejściu od projektu węglowego na rzecz elektrowni gazowej. Wkrótce Enea wycofała się z dalszego udziału w przedsięwzięciu, a główną rolę przejął Orlen kierowany przez Daniela Obajtka, który wcześniej kupił Energę. W marcu 2021 r. rozpoczęła się rozbiórka części konstrukcji niedokończonego bloku węglowego. Najwyższa Izba Kontroli w 2020 i 2021 r. stwierdziła liczne nieprawidłowości, w tym podejmowanie decyzji bez zapewnienia finansowania oraz nierzetelne przedstawianie organom spółek informacji dotyczących sytuacji projektu. Według NIK działania i zaniechania kontrolowanych podmiotów doprowadziły do bezpowrotnej utraty ponad 1,3 mld Łącznie projekt niedokończonego bloku węglowego pochłonął ponad 1,5 mld zł. Jak czytać intencje ministra Mechanizm podejmowania decyzji jest mniej więcej znany. Minister energii Krzysztof Tchórzewski chciał tej inwestycji, wierzył, że jest potrzebna, na pewno rolę odgrywał też fakt, że Ostrołęka to jego okręg wyborczy, a budowa oznaczała kilka lat boomu inwestycyjnego w regionie. Argumenty o nierentowności nie przekonały ministra. Ponieważ sama Energa nie była w stanie udźwignąć budowy, doproszono jeszcze poznańską Eneę. Protokół przesłuchania ministra przez NIK nie został opublikowany, z dostępnych fragmentów wiadomo, że powiedział kontrolerom, że ministerstwu zależało na tym, aby dać zbyt na polski węgiel, a jednocześnie zapewnić bezpieczeństwo energetyczne, a uzyskanie finansowania na tę inwestycję nie było problemem. Ponadto zeznał, że z punktu widzenia państwa zysk nie był najważniejszy. Chodziło o to, żeby projekty realizowane z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa zamykały się na poziomie rentowności powyżej 0%. Sęk w tym, że już wtedy było wiadomo, że ta inwestycja może nie osiągnąć "poziomu powyżej 0%". Czytaj: Nowa Ostrołęka – elektrownia, która się słupkom nie kłania Zarządy zwlekają i marudzą Kolejni prezesów Energi zmieniano jak rękawiczki, tylko w latach prześwietlonych przez NIK czyli 2018 -2019 było ich aż trójka: Barbara Klimiuk, Grzegorz Ksepko i Jacek Goliński. W Enei prezes był jeden, Mirosław Kowalik, doświadczony menedżer, przed objęciem sterów Enei długoletni szef polskiej spółki Alstomu. Gdyby ci ludzie mieli swobodę podejmowania decyzji, zapewne nigdy nie wpadliby na pomysł realizacji takiego projektu. Każdy menedżer może się pomylić, ludzie decydujący o miliardowych inwestycjach nie mają szklanej kuli. Ale trzeba odróżnić "uczciwą" pomyłkę, która wynika z błędnej oceny, od sytuacji w której ktoś wie, że popełnia błąd, ale nie umie postąpić inaczej, bo boi się polityków. Dziś Mirosław Kowalik jest szefem polskiej spółki Westinghouse czyli amerykańskiej firmy, która ma wyprodukować reaktor dla polskiej elektrowni. Dlaczego uznał, że lepiej zostać w Enei i mieć plamę na menedżerskiej reputacji niż honorowo podać się do dymisji? Wbicie symbolicznej pierwszej łopaty pod budowę Ostrołęki w 2019 r. Wszyscy obecni dumnie prezentują swoje narzędzia z pamiątkowym grawerem, tylko prezes Enei Mirosław Kowalik trzyma łopatę odwrotnie. Przypadkowo, podświadomie czy intencjonalnie - tego pewnie sam już nie pamięta Polską Grupę Energetyczną również próbowano ubrać w tę inwestycję, ale skutecznie się wykręciła. Być może wynikało to z mocniejszej pozycji politycznej ówczesnego szefa spółki Henryka Baranowskiego. Jeśli dojdzie do procesu sądowego, to być może poznamy kulisy podejmowania decyzji i mechanizmy nacisku. Sam Krzysztof Tchórzewski powiedział kontrolerom NIK, że nie kazał budować elektrowni, ale "wola budowy była sygnalizowana na zgromadzeniach akcjonariuszy". W 2022 r. Onet ujawnił list Tchórzewskiego z 2019 r. do zarządów Enei i Energi, w którym ostrzega iż "zauważa niechętny stosunek obu zarządów do tej inwestycji i jako akcjonariusz większościowy bacznie obserwuje działania zarządów i rozliczenie tego zadania". Rzeczywiście można odnieść wrażenie, że zarządy – zwłaszcza Enei - robiły wszystko żeby przeciągać moment podjęcia decyzji. Zamawiano dodatkowe analizy, wymyślano piętrowe konstrukcje inżynierii finansowej, które jednak nie chciały się złożyć bo banki nie wierzyły w optymistyczne prognozy. W 2019 r. przyszła jednak chwila, w której, jak to pięknie napisał Andrzej Sapkowski, "trzeba albo srać albo oswobodzić wychodek". Podjęto więc decyzję o budowie Ostrołęki bez zapewnionego finansowania. Finał znamy. Ostrołęka to czubek góry lodowej Takich inwestycji było w energetyce III RP dużo więcej. W latach 2016-2018 PGE, Energa, Enea i PGNiG zostały zmuszone do wsadzenia ( trudno tu mówić o zainwestowaniu) 2,3 mld zł w akcje Polskiej Grupy Górniczej. Akcje te po kilku latach skarb państwa kupił za złotówkę. Odpowiedzialności nikt nie poniósł, choć zarządy miały świadomość, że kupują spółkę bez wartości. W 2015 r. rząd Ewy Kopacz z PO zmusił giełdowy Tauron aby kupił za ponad 130 mln zł nierentowną kopalnię Brzeszcze, do której potem dołożył jeszcze 450 mln. Cały ówczesny zarząd Taurona nie chciał wziąć odpowiedzialności za tę decyzję, odwołano go więc i mianowano posłusznych. Skarb państwa po kilku latach odkupił od Taurona tę i inne kopalnie za złotówkę. Krzysztof Kilian, prezes zarządu PGE w 2013 r. nie chciał budować nowych bloków węglowych w elektrowni Opole, bo uważał, że będą to źle wydane pieniądze. Kilian był dawnym kolegą ówczesnego i dzisiejszego premiera Donalda Tuska, ale tu mu nie pomogło. Został odwołany, a nowy zarząd przystąpił do budowy Opola. Szefowie Enei i Energi nie znaleźli w sobie siły aby powiedzieć ministrowi "nie". Prezesi z zarzutami, mechanizmy zostały Sprawa Ostrołęki była zbyt głośna aby zamieść ją pod dywan, zwłaszcza, że doniesienie do prokuratury złożył NIK. Oskarżeni spędzą teraz wiele lat włócząc się po sądach, bo polski wymiar sprawiedliwości nie słynie z szybkości. Wyrok trudno przewidzieć. Ale na ławie oskarżonych powinien przede wszystkim znaleźć się polski system nadzoru właścicielskiego, który bardziej przypomina klientelistyczne układy Rzeczypospolitej czasów Radziwiłłów i Potockich niż nowoczesny nadzór korporacyjny. Każdy szanujący się polski polityk uważa wpływy personalne w spółkach skarbu państwa za ważny element budowania swojej pozycji. Nie chodzi tylko o wymianę kadr po wyborach, choć to też jest beznadziejne. Ale nawet w jednej partii instalowanie "swoich" i pozbywanie się tych z konkurencyjnej frakcji to chleb powszedni. Zakulisowe intrygi, donosy, celowo roznoszone plotki - wszystko to sprawia, że menedżerowie często więcej czasu spędzają na pilnowaniu stołka niż na realnym zarządzaniu. Opinia publiczna może tylko czasem obserwować ten spektakl. Kilka lat temu związkowcy z "Solidarności" Jastrzębskiej Spółki Węglowej urządzili "kocią muzykę" pod domem posłanki Izabeli Kloc z PiS, żądając aby przestała nasyłać swoich ludzi na tłuste posady w bogatej wtedy jeszcze spółce. A przecież takich posłów i posłanek jest bardzo wiele… Prawo sobie, politycy sobie Menedżerowie największych państwowych spółek bywają różni, bardziej lub mniej fachowi. Ale łączy ich jedno – wszyscy są uwikłani w układ polityczny, który ich mianował. To odróżnia polskie spółki państwowe od skandynawskich czy nawet włoskich, w których szefowie trwają wiele kadencji i mogą w spokoju pracować. W Anglii Henryka VIII funkcjonowało powiedzonko "niełaska władcy oznacza śmierć". Dziś rządzący są milsi, menedżerowie nie chcący wykonywać poleceń płacą tylko dymisją. Czytaj:Czy spółki skarbu państwa mogą być zbawione od polityków? Swoje credo dotyczące relacji polityków z prezesami państwowych spółek energetycznych wygłosił w zeszłym roku premier Donald Tusk. "Pierwszym zadaniem państwowego menedżera, nawet jeśli stoi na czele giełdowej spółki, np. w przypadku spółki energetycznej jest zapewnianie bezpieczeństwa energetycznego państwu polskiemu, zapewnienie możliwie taniej, powszechnej energii polskim rodzinom, gospodarstwom domowym i przedsiębiorcom, a niekoniecznie maksymalizacja zysków spółki Skarbu Państwa, Gdyby to tylko maksymalizacja zysku Skarbu Państwa miała sens, to właściwie po co państwo w takiej spółce". Czytaj: Po co spółkom energetycznym potrzebna jest giełda? Zapewne obrońcy oskarżonych w procesie o Ostrołękę C nie omieszkają wykorzystać tej wypowiedzi obecnego premiera. Przecież Krzysztof Tchórzewski też uzasadniał budowę tej elektrowni "bezpieczeństwem energetycznym". Tymczasem żaden przepis prawa – ani kodeks spółek handlowych ani ustawa o zarządzaniu mieniem państwowym – nie daje politykom prawa do wyznaczania jakiegoś dopuszczalnego poziomu "maksymalizacji zysków", zwłaszcza w spółkach giełdowych, w których skarb państwa jest tylko jednym z akcjonariuszy. Kilka lat temu do statutu ówczesnego PGNiG (dziś Orlenu) wprowadzono zapis o "inwestycjach mogących trwale lub przejściowo pogorszyć efektywność ekonomiczną działalności Spółki, ale koniecznych do realizacji zadania dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego". Żadna ustawa nie rozstrzyga przy tym jakie to mają być inwestycje, więc można sobie spokojnie wyobrazić, że jutro jakiś minister każe wybudować rurę bądź linię energetyczną na swoją działkę "pośrodku niczego", bo oczywiście jest to niezbędne dla bezpieczeństwa energetycznego. Jeśli prezes spółki będzie miał odwagę, to odmówi. A jeśli nie? Wydaje się, że finanse spółek giełdowych powinny mieć lepsze zabezpieczenie niż obecność przysłowiowych męskich organów płciowych u członków zarządów. Skoro politycy chcą decydować, to niech decydują. Zgodnie z prawem Uregulowanie takich spraw jest stosunkowo proste. Jeśli państwo tj. reprezentujący je politycy oczekują od jakiejś spółki niezbędnych dla państwa inwestycji a zarząd spółki uważa, że inwestycje te przyniosą jej straty, to politycy powinni wskazać źródło ewentualnego pokrycia tych strat. Może to być budżet państwa, może być jakaś państwowa instytucja finansowa – BGK, NFOŚiGW, czy PFR. Jest to banalne rozwiązanie, które można wpisać do ustawy o zarządzaniu mieniem państwowym. Decyzję powinni podejmować politycy bo to im - a nie menedżerom - na niej zależy. W 2021 r. szef Polskiego Funduszu Rozwoju Paweł Borys uznał, że nie weźmie odpowiedzialności za miliardową pożyczkę dla plajtującej Polskiej Grupy Górniczej bo spółka nigdy jej nie zwróci i zażądał uchwały Rady Ministrów w tej sprawie. Rząd uchwałę przyjął, PFR pieniądze wypłacił, PGG oczywiście ich nie oddała i nie odda, ale odpowiedzialność wzięli politycy. Nota bene nikt się ich nie czepiał. To uczciwsze niż zakulisowe naciski i oczekiwania, jak w Ostrołęce. Przydałoby się też powołanie specjalnej prokuratury przy NIK (oraz Komisji Nadzoru Finansowego) aby prokuratorzy nie dublowali działań NIK, tak jak to było w przypadku Ostrołęki. Problem w tym, że nikt – ani politycy, ani mianowani przez nich menedżerowie – nie jest zainteresowany w likwidacji układu, w którym politycy mianują menedżerów i w razie potrzeby ich bronią przed innymi politykami, a menedżerowie odwdzięczają się przysługami i posłuszeństwem. A że czasem to posłuszeństwo prowadzi na ławę oskarżonych….Cóż, ryzyko zawodowe.
"Przemysł energochłonny – OZE". Szansa na finansowanie inwestycji w zieloną energię dla przedsiębiorstw Rosnące zapotrzebowanie na energię elektryczną, presja na ograniczanie emisji gazów cieplarnianych oraz potrzeba zwiększania konkurencyjności przemysłu sprawiają, że własne źródła energii odnawialnej stają się coraz ważniejszym elementem strategii przedsiębiorstw. W odpowiedzi na te potrzeby, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej 2 listopada 2026 r. rozpoczął już po raz trzeci nabór wniosków w ramach Programu Priorytetowego "Przemysł energochłonny – OZE", którego celem jest zmniejszenie emisyjności energochłonnych branż polskiego przemysłu poprzez zwiększenie wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii. Nabór dotyczy wyłącznie wytwarzania energii elektrycznej w instalacjach odnawialnego źródła energii, a zatem do dofinansowania nie kwalifikują się instalacje wytwarzające energię elektryczną i ciepło w skojarzeniu, nawet jeśli byłyby oparte o OZE. Nabór skierowany jest dla tych przedsiębiorców, którzy chcą budować lub rozbudować własną infrastrukturę energetyczną, ograniczać zależność od zewnętrznych dostaw energii, a jednocześnie mieć wpływ na zmniejszenie oddziaływania swojej działalności na środowisko. Kto może ubiegać się o wsparcie? Wnioski o wsparcie mogą składać wszyscy przedsiębiorcy, posiadający tytuł prawny do instalacji objętej systemem handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych, czyli systemem EU ETS. Wymagany tytuł prawny może wynikać z prawa własności, użytkowania wieczystego lub trwałego zarządu. Należy pamiętać, że Wnioskodawcą nie może być podmiot, który znajduje się w likwidacji lub w postępowaniu upadłościowym. W praktyce konkurs skierowany jest przede wszystkim do przedsiębiorstw działających w branżach energochłonnych, takich jak hutnictwo stali, przemysł cementowy, chemiczny i koksowniczy, produkcja papieru, aluminium oraz biopaliw. Obejmuje zatem podmioty, których procesy produkcyjne wiążą się ze znacznym zużyciem energii. Jakie przedsięwzięcia będą wspierane? Wsparcie obejmuje inwestycje dotyczące budowy lub przebudowy jednostek wytwórczych energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii wraz z magazynem energii, bądź podłączeniem ich do sieci zakładowej i/lub dystrybucyjnej/przesyłowej. Warunkiem udzielenia wsparcia na magazyn energii jest zintegrowanie go ze źródłem energii, które będzie realizowane równolegle w ramach inwestycji. Warto również pamiętać, że inwestycja nie może być zakończona przed złożeniem wniosku, a koszty kwalifikowane programu mogą obejmować okres od 1 stycznia 2022 r. do 30 września 2030 r. Istotne znaczenie mają dwa warunki techniczne. Po pierwsze, co najmniej 80% energii elektrycznej wytworzonej przez instalację musi zostać wykorzystane na potrzeby własne Wnioskodawcy. Oznacza to, że planowana instalacja powinna odpowiadać przede wszystkim na potrzeby własne przedsiębiorstwa, a nie być projektowana wyłącznie z myślą o sprzedaży energii. Po drugie, w ramach przedsięwzięcia można zastosować wyłącznie nowe urządzenia, które zostały wyprodukowane nie wcześniej niż 48 miesięcy przed ich montażem. Na jakich zasadach udzielane jest wsparcie? W ramach trzeciego naboru przewidziano dofinansowanie w formie pożyczki, z możliwością częściowego umorzenia. Zgodnie z warunkami określonymi w dokumentacji konkursowej, pożyczka może objąć nawet 100% kosztów kwalifikowanych. W przypadku inwestycji realizowanych w formule project finance wymagany jest wkład własny w wysokości co najmniej 15% kosztów kwalifikowanych, wniesiony w formie kapitału zakładowego pokrytego wkładem pieniężnym. Finansowanie w formie pożyczki dostępne jest w wysokości od 5 mln zł do 300 mln zł. Maksymalny okres finansowania wynosi 20 lat, a oprocentowanie na warunkach preferencyjnych jest powiązane ze wskaźnikiem WIBOR 3M, przy minimalnym poziomie 1,5 proc. w skali roku. Możliwość częściowego umorzenia pożyczki Dodatkowym instrumentem, który przewidział NFOŚiGW jest premia w postaci umorzenia nawet do 30% pożyczki. Poziom premii jest uzależniony od produktywności wspieranej instalacji, a jej przyznanie wiąże się z koniecznością osiągnięcia i potwierdzenia założonego efektu ekologicznego. Budżet i terminy składania wniosków Na prowadzony obecnie nabór przeznaczono około 348 mln zł w formie pożyczek. Nabór trwa od 2 listopada 2026 r. do 30 kwietnia 2027 r. lub do wyczerpania dostępnej alokacji, a takie przypadki jak wyczerpany budżet coraz częściej się zdarzają. Wnioski składa się wyłącznie elektronicznie za pośrednictwem Generatora Wniosków o Dofinansowanie (GWD), z zastosowaniem wymaganego podpisu elektronicznego. Co będzie miało znaczenie podczas oceny projektu? Poza formalnym spełnieniem warunków dostępu istotne jest odpowiednie przygotowanie merytoryczne inwestycji. Wnioski będą oceniane pod kątem wiarygodności i realności założeń przedłożonych od wyliczenia efektu ekologicznego, harmonogramu realizacji, szacowania kosztów czy wyboru odpowiedniej technologii. Badana będzie także zdolność finansowa i organizacyjna wnioskodawcy do przeprowadzenia projektu i zachowania jego trwałości. Istotnym elementem jest także przygotowanie administracyjne Wnioskodawcy, w tym przygotowanie dokumentacji projektowej, dostęp do gruntów lub obiektów, wymagane pozwolenia, tj. decyzja środowiskowa, warunki przyłączenia czy pozwolenie na budowę. Ekoinnowacyjność jako element podejścia do inwestycji Podczas oceny wniosków, będzie można otrzymać dodatkowe punkty, jeśli projekt będzie przewidywał wdrożenie ekoinnowacyjności, czyli zastosowanie w praktyce gospodarczej nowej albo znacząco udoskonalonej technologii, która zapewni poprawę efektywności wykorzystania zasobów naturalnych, ograniczanie presję na środowisko albo zwiększy odporności gospodarki na zagrożenia środowiskowe. Jak przygotować się do ubiegania o wsparcie? Dla przedsiębiorstw zainteresowanych udziałem w naborze kluczowe będzie odpowiednio wczesne rozpoczęcie prac przygotowawczych i dokładne przeanalizowanie dokumentacji konkursowej. Ostateczne decyzje inwestycyjne oraz sposób przygotowania wniosku powinny opierać się na aktualnych dokumentach programu i regulaminie III naboru. Przedsiębiorców rozważających realizację inwestycji i ubieganie się o dofinansowanie, zainteresowanych poznaniem szczegółowych wytycznych programu oraz praktycznych aspektów przygotowania dokumentacji aplikacyjnej, METROPOLIS Doradztwo Gospodarcze zaprasza na bezpłatne webinarium w formule online. Spotkanie odbędzie się 19 listopada 2026 r. o godz. 10:00 na platformie Microsoft Teams. Webinarium poprowadzi Anna Zrobczyńska, Project Manager w METROPOLIS Doradztwo Gospodarcze, posiadająca ponad 17-letnie doświadczenie w pozyskiwaniu finansowania dla projektów z obszaru energetyki i ochrony środowiska. Zapisy: www.metropolisdg.pl/webinar W przypadku dodatkowych pytań kontakt możliwy jest również drogą mailową: anna.zrobczynska(at)metropolisdg.pl
Saudi Aramco zarabia krocie pomimo wojny w Zatoce Perskiej Wojna nie zatopiła Saudi Aramco Blokada Cieśniny Ormuz oraz irańskie ataki na ropociągi i instalacje naftowe ograniczyły eksport arabskiej ropy, ale nie zyski Saudi Aramco. Koncern zarabia jeszcze więcej niż przed wojną dzięki wyższym cenom - analizuje "The Economist". Koncern w trzecim kwartale 2026 roku odnotował 31 mld dolarów zysku netto, co stanowi wzrost o 9% w porównaniu z analogicznym okresem minionego roku. Tygodnik wskazuje, że od momentu wybuchu wojny Saudi Aramco jest zmuszone do ciągłej adaptacji do trudnego otoczenia. Najpierw zaczęło więc transportować więcej ropy przez Morze Czerwone. W lipcu, gdy jemeńscy Huti zablokowali południową przeprawę przez Cieśninę Bab al-Mandab, koncern przekierował swoje statki na północ, aby w większym stopniu wykorzystać suesko-śródziemnomorski rurociąg Sumed. Z kolei we wrześniu, gdy ataki na kluczowy w Arabii Saudyjskiej rurociąg Wschód-Zachód ograniczyły ilość ropy docierającej do Morza Czerwonego, zaczęło wysyłać tankowce przez Cieśninę Ormuz do Zatoki Omańskiej. Tam przeładowuje ropę na statki klientów. W październiku Saudi Aramco wprowadzało na rynek około 7 mln baryłek ropy dziennie wobec 4,5 mln w lipcu. Było to również niewiele mniej niż w lutym, czyli zasadniczo jeszcze przed wojną rozpoczętą dokładnie 28 lutego 2026 roku. Zyskom koncernu sprzyjają też niskie koszty wydobycia i wysokie ceny ropy, a koszty odbudowy uszkodzonej infrastruktury nie okazały się jak dotąd zbyt dotkliwe. Po trzech kwartałach tego roku nakłady inwestycyjne spadły o 4% w porównaniu z poprzednim rokiem. Nie zmienia to faktu, że koszty transportu podrożały, a logistyczna ekwilibrystyka dodatkowo zmniejsza jego efektywność. Dlatego Saudi Aramco oprócz rozbudowy rurociągu Wschód-Zachód, zamierza rozwijać też nowe połączenia. Wśród nich znajduje się rurociąg ze złóż ropy naftowej na wschodzie Arabii Saudyjskiej do Duqm na wybrzeżu Omanu. Firma konsultingowa Rystad Energy szacuje, że miałby on długość około 1000 km, a jego budowa kosztowałaby do 7 mld dolarów - 14% rocznego budżetu inwestycyjnego koncernu. Amin Naser, prezes Aramco, przekonuje, że inwestycje w rurociągi szybko się zwrócą, gdyż globalne zapasy ropy naftowej są na wyczerpaniu. Dlatego państwa mogą stanąć przed koniecznością uzupełnienia rezerw strategicznych, a to może skutkować zwiększonym popytem przez co najmniej dwa lata po zakończeniu wojny. Zobacz także: Amerykańskie koncerny naftowe zarabiają krocie dzięki wojnie Katar będzie handlował amerykańskim LNG Jeszcze kilka lat temu Katar był największym producentem skroplonego gazu na świecie, nim utracił to miano na rzecz USA. Natomiast teraz, na skutek wojny i blokady Cieśniny Ormuz, Katar staje się największym nabywcą amerykańskiego LNG - donosi "Financial Times". Dziennik wskazuje, że pod koniec października kontrolowana przez państwo spółka QatarEnergy podpisała dwie umowy, które zwiększają zakupy LNG produkowanego w USA o 7 mln ton rocznie. Dzięki temu, łącznie ze swoimi udziałami w projekcie Golden Pass w Teksasie, QatarEnergy jest na dobrej drodze, aby do 2033 roku kontrolować blisko 24 mln ton amerykańskiego surowca. Dzięki temu stanie się największym nabywcą LNG z USA, wyprzedzając takie koncerny jak TotalEnergies, Shell, Woodside Energy, ConocoPhillips, JERA czy ExxonMobil. Katar był największym na świecie dostawcą LNG do 2023 roku, gdyż został wyprzedzony przez USA dzięki trwającej tam rewolucji łupkowej. Koszty produkcji skroplonego gazu w Katarze należą do najniższych na świecie, ale obecnie te atuty nie mogą być wykorzystywane. QatarEnergy wstrzymał produkcję LNG i ogłosiło stan siły wyższej wobec swoich odbiorców kilka dni po zaatakowaniu Iranu przez USA i Izrael. Po irańskich atakach odwetowych na infrastrukturę gazową oraz blokadzie Cieśniny Ormuz, przez którą wiedzie jedyny szlak do klientów spoza Zatoki Perskiej, eksport katarskiego LNG spadł w tym roku do mniej niż jednej trzeciej standardowego poziomu. W tej sytuacji QatarEnergy chce odbudować nadszarpniętą przez wojnę reputację niezawodnego dostawcy i zawiera umowy na kupno surowca, aby następnie móc go zaoferować swoim klientom. Analitycy spodziewają się, że w najbliższym czasie spółka może zawrzeć jeszcze 2-3 kontrakty w USA lub innych krajach. "Financial Times" zwraca jednak uwagę, że podpisane pod koniec ubiegłego miesiąca umowy przewidują rozpoczęcie dostaw LNG w latach 2030-2031. Dlatego nie przyniosą one znaczącej ulgi dla napiętej sytuacji, która panuje na globalnym rynku gazu. Niemniej jest to istotny czynnik dla długoterminowych perspektyw sektora. Zobacz również: Orlen powiększył kluczowy magazyn gazu. Ale to wciąż za mało dla bezpieczeństwa systemu Demokraci mogą przystopować budowę centrów danych Około 40% planowanej mocy centrów danych w USA znajduje się w stanach, w których nowo wybrani gubernatorzy z Partii Demokratycznej w kampanii wyborczej zapowiadali zahamowanie lub wstrzymanie budowy takich obiektów - wskazuje Bloomberg. Agencja dodaje, że chodzi o takie stany jak Ohio, Georgia, Michigan, Nowy Meksyk i Teksas. Z kolei gubernatorzy w Nowym Jorku i Oregonie zobowiązali się do przedłużenia już obowiązujących moratoriów. Wyborów ostatecznie nie rozstrzygnięto jeszcze w Kansas i Alasce, ale prowadzący tam Demokraci również wzywają do ogłoszenia moratoriów. Łącznie, jak wyliczyła firma analityczna Cleanview, w powyższych stanach znajduje się około 40% planowanej mocy centrów danych w USA. Do tego dochodzi jeszcze 46 lokalnych inicjatyw referendalnych - zatwierdzonych lub czekających na zatwierdzenie. Pośród nich co najmniej 17 dotyczy całkowitego zakazu budowy dużych centrów danych. Bloomberg podkreśla, że zagraża to planom koncernów technologicznych, które inwestują dziesiątki miliardów dolarów w centra danych dla sztucznej inteligencji (AI). W reakcji na zwycięstwo Demokratów w wyborach połówkowych do Kongresu, w tym takich bastionach Republikanów jak Teksas, akcje firm związanych z sektorem AI zareagowały spadkiem. Sprzeciw wobec budowy wielkoskalowych centrów danych narasta. Według grupy badawczej Data Center Watch sprzeciw lokalnych społeczności utrudnił już realizację co najmniej 45 projektów w drugim kwartale 2026 roku. Bloomberg Intelligence szacuje, że wygrana Demokratów w wyborach może skutkować uszczupleniem wartego około 1,4 bln dolarów boomu inwestycyjnego o 5-7% w 2027 roku. Kwota ta obejmuje wydatki związane z budową centrów danych, czyli m.in. zakup gruntów, prace budowlane, dostawy chipów i sprzętu IT, a także inwestycje związane z zaopatrzeniem w energię. Jak szacują analitycy, spodziewane spowolnienie wydawania zgód administracyjnych może spowodować, że w przyszłym roku nie uda się uruchomić zgodnie z planem nawet 10 GW mocy w centrach danych. Zobacz także: Co unijne etykiety energetyczne oznaczają dla polskich centrów danych? Długa kolejka baterii do niemieckich sieci Bateryjne magazyny energii stały się jedną najatrakcyjniejszych inwestycji na niemieckim rynku energii. Jednak wdrażanie projektów do realizacji utrudniają niejednolite zasady przyłączania instalacji do sieci, które nie promują najbardziej dojrzałych przedsięwzięć - analizuje Montel. Portal wskazuje, że w 2025 roku operatorzy otrzymali ponad 18 tysięcy wniosków o przyłączenie do sieci baterii o łącznej mocy około 574 GW. Jednocześnie w ubiegłym roku operatorzy wydali warunki przyłączenia dla 54 GW magazynów, wliczając w to również wnioski, które spłynęły w latach wcześniejszych. Z kolei moc eksploatowanych już baterii, podłączonych do średniego i wysokiego napięcia, to zaledwie 3,6 GW. Większość projektów aplikuje o przyłącza do sieci dystrybucyjnych, a ich operatorzy nie mają jednolitych reguł, według których rozpatrują wnioski. Niemniej dominuje tryb postępowania w myśl zasady "kto pierwszy, ten lepszy", czyli kluczowe jest miejsce w kolejce, a nie gotowość do realizacji inwestycji pod względem zgód administracyjnych, finansowania czy łańcuchów dostaw. Obok magazynów energii w kolejkach ustawiają się też inwestorzy, którzy chcą budować farmy fotowoltaiczne, wiatraki, centra danych czy obiekty przemysłowe. W rezultacie spada efektywność całego procesu przyłączeniowego. Montel podkreśla, że w rozładowaniu kolejek pomogłoby dystrybutorom energii pójście śladem operatorów sieci przesyłowych. Od kwietnia 2026 roku stosują oni nowe zasady procesu przyłączeniowego, które opierają się ocenianiu dojrzałości projektów do realizacji. W efekcie większe szanse na przyłącze do sieci mają realne przedsięwzięcia, a nie te spekulacyjne. Portal przyznaje, że ten system nie jest idealny, gdyż naturalnie premiuje tych deweloperów, którzy dysponują największymi budżetami. Niemniej wspólne i klarowne zasady gry u wszystkich operatorów byłyby o wiele lepsze niż obecna formula, która spowalnia transformację energetyczną. Zobacz też: Nowe technologie baterii z Europy. Oto co rozwijamy
W miesiąc nie wyprodukowano 126 GWh z OZE. Czy agregacja temu zaradzi? Zdaniem ekspertów z think tanku Forum Energii, ograniczenia w produkcji OZE wynikają m.in. z jej niedopasowania do zapotrzebowania i niedostatecznej elastyczności systemu. I tu coraz większego znaczenia nabierają nie tylko magazyny energii, lecz także agregacja elastyczności, usługi bilansujące oraz aktywne zarządzanie generacją rozproszoną. Dla właścicieli odpowiednio wyposażonych instalacji może to oznaczać nowe możliwości uzyskiwania przychodów z już posiadanych aktywów energetycznych. OZE produkują coraz więcej energii. System nie zawsze jest w stanie odebrać całą dostępną produkcję Jak wynika z Miesięcznika Forum Energii, produkcja energii elektrycznej z OZE we wrześniu 2026 r. była o 22,1% wyższa niż rok wcześniej. Jednocześnie PSE wprowadzały nierynkowe ograniczenia generacji przez 197 godzin w ciągu 25 dni. Ograniczenia objęły 69,7 GWh potencjalnej produkcji z wielkoskalowych instalacji fotowoltaicznych i 56,4 GWh z farm wiatrowych. Od początku roku do końca września ograniczono łącznie 1 736,9 GWh potencjalnej produkcji z OZE, czyli o 48,8% więcej niż w analogicznym okresie 2025 r. Skala ograniczeń nie wynika wyłącznie z rosnącego udziału odnawialnych źródeł energii. Forum Energii zwraca również uwagę na ograniczoną elastyczność elektrowni konwencjonalnych i elektrociepłowni (CHP), a także niewystarczające możliwości przesuwania zużycia energii na godziny wysokiej produkcji z OZE. Problem ma również wymiar ekonomiczny. Według analizy Forum Energii średnia cena na rynku dnia następnego (RDN) we wrześniu wynosiła około 665 zł/MWh. Najwyższa godzinowa cena ważona wolumenem sięgnęła jednak 2 602,4 zł/MWh, a najniższa spadła do –37,4 zł/MWh. Były to wartości skrajne, odnotowane w różnych godzinach miesiąca, a nie typowa dobowa rozpiętość cen ani gwarantowana okazja do osiągnięcia zysku. Pokazują jednak, jak istotna jest możliwość dostosowywania produkcji i zużycia energii elektrycznej do warunków rynkowych. – Maksymalizacja liczby godzin pracy instalacji nie zawsze oznacza maksymalizację jej rentowności. Przy dużej zmienności cen liczy się to, kiedy dane źródło wytwarza energię i czy potrafi reagować na warunki rynkowe. Właściciele jednostek kogeneracyjnych, biogazowni czy bateryjnych magazynów energii dysponują elastycznością, która może mieć wymierną wartość finansową. Jej wykorzystanie wymaga jednak połączenia wiedzy technicznej z prognozowaniem cen i aktywnym zarządzaniem produkcją. Przedsiębiorstwa, które potrafią zarządzać nie tylko samym urządzeniem, ale także jego pozycją na rynku energii, mogą zyskiwać coraz większą przewagę konkurencyjną – mówi Nikola Štěpánková, odpowiedzialna za rozwój biznesu aggregaat w Polsce. Bilansowanie energii: potencjalne korzyści liczone w milionach złotych Znaczenie aktywnego zarządzania portfelem ilustruje raport PSE dotyczący bilansowania handlowego w sierpniu 2026 r. Operator zbadał hipotetyczny scenariusz, w którym 40% wolumenu niezbilansowania skorygowano po cenach rynku dnia następnego (RDN), kolejne 40% – po cenach rynku dnia bieżącego (RDB), a pozostałe 20% rozliczono po cenach niezbilansowania. W tym modelu potencjalne korzyści dla wszystkich podmiotów odpowiedzialnych za bilansowanie handlowe (POB) wyniosły 202 mln zł w ciągu jednego miesiąca. Pięć spośród dziesięciu podmiotów o największych wolumenach niezbilansowania mogłoby uzyskać łącznie 96 mln zł korzyści. Nie są to rzeczywiste oszczędności, lecz wyniki symulacji opartej na określonych założeniach. Raport potwierdza znaczenie prognozowania, aktywnego handlu na rynku dnia następnego i rynku dnia bieżącego oraz reagowania na odchylenia. Bilansowanie własnej pozycji handlowej wymaga nie tylko odpowiednich umów, ale również dostępu do zasobów, którymi można sterować. To właśnie w tym obszarze coraz większą rolę odgrywa profesjonalne zarządzanie elastycznością aktywów energetycznych. Elektrownie wirtualne: jak działa agregacja elastyczności? Jednym ze sposobów wykorzystania już istniejących zasobów jest agregacja elastyczności. Polega ona na połączeniu wielu rozproszonych źródeł wytwórczych, magazynów energii oraz odbiorców, których zużyciem można sterować, w jeden wspólnie zarządzany portfel. W ten sposób powstaje elektrownia wirtualna (VPP), zdolna reagować na zmiany cen energii elektrycznej i zapotrzebowania systemu. Dzięki temu mniejsze instalacje, które samodzielnie nie spełniałyby określonych wymogów rynkowych, mogą uzyskać dostęp do dodatkowych mechanizmów wynagradzania. W praktyce jednostka kogeneracyjna może wytwarzać energię w godzinach wyższych cen i świadczyć usługi bilansujące w kierunku zwiększenia mocy, gdy ceny na rynku spot spadają. Biogazownia dysponująca odpowiednią pojemnością magazynowania biogazu może przesuwać część produkcji na korzystniejsze godziny i świadczyć usługi bilansujące w kierunku zmniejszenia mocy, uzyskując dodatkowe przychody. Z kolei bateryjny magazyn energii (BESS) może wykorzystywać różnice cen, a po spełnieniu odpowiednich wymogów technicznych i rynkowych świadczyć usługi bilansujące w obu kierunkach – zarówno zwiększania, jak i zmniejszania mocy. Przykładem takiego podejścia jest elektrownia wirtualna aggregaat, której model biznesowy łączy techniczną agregację elastyczności z optymalizacją handlową. Autorska platforma aggregaat Virtuel monitoruje ponad 200 parametrów pracy urządzeń, a centrum dyspozytorskie wspiera sterowanie nimi na podstawie danych technicznych, prognoz i warunków panujących na rynku energii. Kluczowe jest równoczesne zarządzanie dwoma obszarami. Pierwszy z nich to elastyczność techniczna, obejmująca rezerwację i aktywację mocy w ramach usług bilansujących. Drugi to elastyczność handlowa, czyli optymalizacja sprzedaży i zakupu energii elektrycznej oraz bilansowanie portfela. Połączenie obu obszarów może zwiększyć wartość instalacji, pod warunkiem przestrzegania ograniczeń technicznych i unikania sprzecznych zobowiązań na różnych rynkach. – Agregator nie powinien być jedynie pośrednikiem w sprzedaży usług systemowych. Jego rolą jest łączenie możliwości technicznych aktywa z warunkami handlowymi i ograniczeniami wynikającymi z eksploatacji urządzeń. W aggregaat wykorzystujemy platformę Virtuel oraz nasze kompetencje dyspozytorskie i handlowe. Pozwala nam to planować pracę urządzeń z uwzględnieniem ich dostępności, cen energii elektrycznej i zobowiązań na różnych rynkach. Dla właściciela instalacji liczy się ostatecznie jej wynik finansowy, a nie sama liczba aktywacji czy godzin pracy – podkreśla Nikola Štěpánková. Polska będzie potrzebować większej elastyczności. Nie każda instalacja uzyska z niej takie same przychody Rosnąca liczba źródeł OZE, magazynów energii i innych sterowalnych zasobów zwiększa znaczenie koordynacji ich pracy. Nie oznacza to jednak, że każda instalacja automatycznie zacznie przynosić dodatkowe przychody. Kluczowe są jej parametry techniczne, możliwość sterowania, wymagania kwalifikacyjne i warunki handlowe. Dla właścicieli rozproszonych źródeł wytwórczych coraz ważniejsze staje się więc pytanie, jak wykorzystać istniejące zasoby na różnych rynkach i czy można poprawić ich wyniki finansowe. Istotny jest również dobór odpowiedniego modelu współpracy z agregatorem energii: od podziału dodatkowych przychodów i rozwiązań z gwarantowanym wynagrodzeniem po outsourcing dyspozytorski i korzystanie ze specjalistycznego oprogramowania. W polskiej energetyce wartość powstaje coraz częściej nie tylko dzięki nowym megawatom, lecz także dzięki efektywniejszemu wykorzystaniu mocy już pracujących w systemie. Zgodnie z Krajowym planem w dziedzinie energii i klimatu, przyjętym przez polski rząd w czerwcu 2026 r., udział OZE w krajowej produkcji energii elektrycznej ma do 2030 r. wynieść 51,6–53,2%, zależnie od scenariusza. Równolegle rozwijane są zasoby umożliwiające reagowanie na wahania generacji. W zaktualizowanej strategii do 2035 r. PGE zakłada osiągnięcie 18 GWh pojemności magazynów energii, natomiast TGE i NODES przygotowują pilotażową platformę lokalnych usług elastyczności.
Rząd szykuje na 2027 rok zamrożenie cen gazu Ministerstwo Energii planuje w 2027 roku zamrożenie na poziomie 197,27 zł za MWh cen gazu dla odbiorców uprawnionych do korzystania z taryf. Resort opublikował założenia odpowiedniej ustawy. Prawo do korzystania z taryfy na gaz, zatwierdzonej przez Prezesa URE, mają gospodarstwa domowe i wskazani odbiorcy wrażliwi. Proponowany poziom zamrożenia odpowiada taryfie myOrlen, czyli sprzedawcy z urzędu, zatwierdzonej przez regulatora do końca 2026 r. Podstawowy instrument BASE na 2027 rok na Towarowej Giełdzie Energii jest wyceniany na poziomie 324 zł za MWh. Założenia projektu przewidują też, że o ile zamrożenie ma działać w 2027 roku, to taryfowanie cen gazu dla gospodarstw domowych i odbiorców wrażliwych zostanie przedłużone do końca 2030. Zgodnie z obecnymi regulacjami taryfowanie miałoby zniknąć z końcem 2027 roku. Według ministra Miłosza Motyki koszt interwencji ma wynieść ok. 6 mld zł. W założeniach jako jedno ze źródeł finansowania wskazuje się ekstra daninę - 10% przychodów niektórych podmiotów importujących gaz. Z tej daniny zwolnieni będą mniejsi importerzy, posiadający przepustowości na wejściach do systemu poniżej 10% łącznej przepustowości tych punktów. Na pewno największym płatnikiem będzie Orlen. Polityka przypomniała sobie o Ostrołęce C W spektakularnym rajdzie o 6 rano CBA zatrzymało 25 osób, związanych kiedyś z próbą budowy bloku na węgiel Ostrołęka C. To byli członkowie zarządów i rad nadzorczych Enei i Energi oraz spółki celowej. Wszystkich zatrzymanych przewieziono do Białegostoku, gdzie usłyszeli zarzuty z paragrafów o nadużycie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków i wyrządzenia szkody materialnej w wielkich rozmiarach. Wysokość szkody określono na podstawie raportu NIK z 2022 roku na nieco ponad miliard złotych. Prokuratura postawiła zarzuty w sprawie Ostrołęki C "zaledwie" 4 lata po wszczęciu śledztwa z zawiadomienia NIK oraz tylko 2,5 roku po tym, jak wymienione za nowego rządu władze spółek najpierw dostały od Skarbu Państwa zielone światło na dochodzenie szkód od byłych managerów, a potem nawet wytoczyły im procesy cywilne. Tak długo trwało gromadzenie dowodów, choć –przypomnijmy - większość faktów znamy już z raportu NIK. Jednym z już podejrzanych jest były prezes Enei, a obecnie Westinghouse Polska Mirosław Kowalik. Ministerstwo Energii zaklina się, że całą sytuacja nie wpłynie na końcówkę negocjacji kontraktu EPC na budowę pierwszej elektrowni jądrowej, a prezes spółki PEJ Marek Woszczyk stwierdził, że Amerykanie o wszystkim wiedzą i nie widzą żadnych problemów. Do Białegostoku razem z resztą nie trafili jednak dwaj najwięksi promotorzy Ostrołęcki C: były minister energii Krzysztof Tchórzewski i Arkadiusz Czartoryski, cały czas posłowie PiS. Prokuratura ograniczyła się do przeszukania ich domów. Ewentualne postawienie zarzutów będzie na pewno wymagało uchylenia immunitetów, a z prawnego punktu widzenia nie sprawa nie będzie wcale oczywista. Warto przypomnieć, że o ile Tchórzewski i Czartoryski pokazali polityczną sprawczość wobec spółek energetycznych, to w starciu z państwowymi bankami polegli, bo nie wyrwali od nich ani grosza na całkowicie nieopłacalną imprezę. Banki i inne instytucje finansowe były nadzorowane wówczas przez Mateusza Morawieckiego, politycznego przeciwnika Tchórzewskiego. Mimo braku finansowania budowa została rozpoczęta i to jest główny zarzut w raporcie NIK. Ostatecznie zamiast węglówki zaczęto budować elektrownię gazową. Zbiegło się to w czasie z utratą kontroli nad energetyką przez Krzysztofa Tchórzewskiego po wyborach w 2019 r. W 2027 roku spadek opłat OZE i kogeneracyjnej na rachunkach za prąd Prezes URE zatwierdził stawkę opłaty OZE na 2027 rok. Wyniesie 6,40 zł za MWh, wobec 7,30 zł za MWh w tym roku, czyli o 14% mniej. Zgodnie z ustawą, pieniądze zebrane poprzez opłatę OZE służą w danym roku na pokrycie ujemnego salda wytwórców, którzy uzyskali kontrakty różnicowe w aukcjach dla OZE. Ustalając wysokość opłaty regulator wziął pod uwagę prognozy wypłat na pokrycie ujemnego salda wynikające m.in. z wysokości rynkowych cen energii elektrycznej na przyszły rok. Ministerstwo energii szykuje też spadek innej pozycji na rachunkach odbiorców energii elektrycznej - opłaty kogeneracyjnej. Zgodnie z projektem odpowiedniego rozporządzenia, ma spaść do 1 zł za MWh z 3 zł za MWh w tym roku. CISAF już u prezydenta Sejm poparł wszystkie poprawki Senatu do ustawy o wsparciu sektorów energochłonnych z powodu ponoszonych przez niej kosztów energii elektrycznej, zgodnie z unijnym mechanizmem CISAF. Ustawa czeka teraz już tylko na podpis prezydenta. Poprawki Senatu sporo namieszały w w wersji przyjętej wcześniej przez Sejm. Przewidują na przykład wykreślenie konkursów i wprowadzenie proporcjonalnego przydziału pomocy, czego sam przemysł energochłonny się domagał. Na wsparcie zaplanowano w sumie 4,8 mld zł, w tym 800 mln zł w 2027 r., po 1,6 mld zł w latach 2028-2029 oraz 800 mln zł w 2030 r. Źródłem finansowania ma być podwyższenie z 19 do 30 proc. CIT dla największych firm osiągających przychody powyżej 50 mln euro i działających m.in. w zakresie wydobycia ropy i gazu, handlu paliwami oraz przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej. Przyjęte ostatecznie poprawki Senatu stały w sprzeczności z wersją rządową, ale prawdopodobnie rząd pogodził się ze zmianami, licząc się z tym, że w przypadku twardszych warunków uzyskania wsparcia dla przemysłu, prezydent ustawę zawetuje, jako pretekst wskazując na jednoczesną podwyżkę CIT. Czytaj: Niespodziewany zwrot akcji w sprawie ustawy o wsparciu dla energochłonnego przemysłu W gazie przybędzie magazynów Orlen oficjalnie zakończył rozbudowę podziemnego magazynu gazu Wierzchowice. W rezultacie krajowe zdolności skoczą od przyszłego roku gazowego o 1/3, do ponad 4 mld m sześć gazu. Kiedy w 2022 roku PGNiG ogłaszało rozbudowę, miała kosztować 385 mln zł. Rok później, kiedy PGNiG zostało już przejęte przez Orlen koszt skoczył do 576 mln zł. Ostatecznie, według oficjalnych danych Orlenu rozbudowa kosztowała 580 mln zł. PMG Wierzchowice to magazyn typu złożowego, o długim czasie zatłaczania i odbioru, w praktyce pracujący w cyklu lato-zima. Nie rozwiąże problemu w systemie gazowym za kilka lat, kiedy szczytowe jednostki gazowe będą potrzebował szybko dużych ilości gazu. Takie możliwości dają dopiero magazyny kawernowe. Plany budowy nowych kawern są bardziej niż mgliste. A jednocześnie nie widać reformy systemu zapasów obowiązkowych gazu, z powodu którego nadal uczestnicy krajowego rynku muszą trzymać zapasy za granicą. Czytaj Orlen powiększył kluczowy magazyn gazu. Ale to wciąż za mało dla bezpieczeństwa systemu PGE EO zakontraktowała magazyny dla wiatraków Spółka PGE Energia Odnawialna podpisała umowy na 4 magazyny energii elektrycznej, współpracujące z farmami wiatrowymi. W sumie mają mieć pojemność 372 MWh. Za nieco ponad 330 mln zł netto zbuduje je Elektrotim. Magazyn przy farmie lotnisko ma mieć 180 MWh, przy FW Pelplin - 96 MWh, przy farmie Wojciechowo - 56 MWh, a przy farmie Ścieki - 40 MWh. PGE EO uruchomiła też przetargi na budowę kolejnych 22 magazynów, współpracujących z jej instalacjami OZE. Spółka matka, czyli PGE buduje obecnie magazyn w Żarnowcu o mocy 262 MW i pojemności 981 MWh oraz magazyn 400 MW/800 MWh w Gryfinie. Według ostatnich danych PSE, na początku października moc przyłączonych do sieci magazynów - nie licząc tych domowych - wyniosła 1,3 GW, a ich pojemność 3 GW. Operator przesyłowy planuje, że w 2030 roku będzie 11 GW, co chociażby częściowo pozwoli łagodzić okresowe braki w produkcji OZE.
Magazyny energii. Kto napędza technologiczną transformację u największych dystrybutorów prądu? Artykuł sponsorowany Infrastruktura elektroenergetyczna i wyzwania systemowe Zastanawiasz się, jak to możliwe, że prąd w gniazdku ma zawsze właściwe parametry? Odpowiadają za to operatorzy systemu dystrybucyjnego (OSD), którzy zarządzają ruchem i pilnują fizycznych właściwości przesyłu. Ich zadaniem jest dbanie o to, by prądu nigdy nie zabrakło. Ponieważ coraz więcej energii czerpiemy z wiatru i słońca, potrzeba do tego bardzo nowoczesnych rozwiązań. Najważniejsze jest ciągłe równoważenie sieci. System musi elastycznie reagować na nagłe zmiany podaży i popytu, dlatego nowoczesna infrastruktura elektroenergetyczna ma tu podstawowe znaczenie. Rozwój branży generuje rosnące zapotrzebowanie na technicznych ekspertów. Zmiany w sieciach oznaczają nowe stanowiska przy projektowaniu i serwisowaniu instalacji. Jeśli interesuje Cię ten sektor, zajrzyj na portal GoWork.pl – godne zaufania miejsce z opiniami o pracodawcach. Stabilizacja częstotliwości a odnawialne źródła energii Żeby prąd bezpiecznie docierał do odbiorców, sieć musi utrzymywać stałą częstotliwość – w Europie to dokładnie 50 Hz. Nawet najmniejsze wahania mogą wywołać poważną awarię. Z tego powodu stabilizacja częstotliwości to inżynieryjny priorytet OSD. Wielkoskalowe magazyny energii pełnią tu funkcję potężnych buforów. Kiedy odnawialne źródła energii generują nadwyżkę mocy, baterie ją absorbują, a w momentach niedoboru – oddają. Żeby cała automatyka działała bezbłędnie, musi trzymać się ścisłych reguł. W praktyce cała operacja opiera się na trzech głównych filarach: śledzeniu skoków i spadków mocy na bieżąco; przełączaniu potężnych baterii z trybu ładowania na oddawanie energii – wszystko dzieje się w ułamku sekundy; nieprzerwanej, cyfrowej wymianie informacji między urządzeniami w terenie a głównym centrum sterowania. Procedury przyłączeniowe i modernizacja sieci Zanim wielkie magazyny na stałe podłączy się do sieci, muszą przejść bardzo surowe testy. Nowe urządzenia nie mogą przecież zakłócać pracy tego, co już działa. Dlatego tak ważne jest zamontowanie solidnych zabezpieczeń i systemów, które zgrają wszystko w jedną całość. Operatorzy mają bardzo jasne zasady – jeśli sprzęt nie przejdzie prób i nie zdobędzie certyfikatu, po prostu nie zostanie dopuszczony do użytku. Odnowienie całej sieci to zresztą ogromny, wieloletni projekt, który wymaga ścisłego trzymania się przepisów i standardów. W praktyce oznacza to: zastępowanie starych transformatorów nowymi, wydajniejszymi urządzeniami; montowanie inteligentnych czujników, które potrafią wykryć i zlokalizować awarię; budowę zupełnie nowych stacji, gotowych na bezpieczne przesyłanie o wiele większej ilości prądu. Wszystkie rygorystyczne procedury mają jeden cel: zagwarantować, że potężna zmiana w energetyce przebiegnie bezpiecznie i pod pełną kontrolą. Cała ta technologiczna machina ma jeden cel: zapewnić Ci stabilny dostęp do prądu w epoce zielonej transformacji. Magazyny energii przestały być nowinką, a stały się niezbędnym fundamentem sieci. Energetyka błyskawicznie zmienia oblicze, a dzięki zaawansowanej automatyce można zyskać pewność nieprzerwanych dostaw na kolejne dekady. Artykuł sponsorowany
ETS2: coraz mniej czasu na europejski kompromis Decyzja odłożona, spór nierozstrzygnięty Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen poinformowała, że od końca lutego ceny gazu w Europie wzrosły o 140%, a dodatkowy koszt importowanych paliw kopalnych sięgnął około 100 mld euro. Wzrostów tych nie spowodował ETS2, który nie nakłada jeszcze kosztu emisji na paliwa do ogrzewania i transportu. Tworzą one jednak tło gospodarcze, na którym rządy i obywatele oceniają spodziewane dodatkowe obciążenia. To, że regulację uzgodniono w innych warunkach gospodarczych, nie zwalnia z oceny, jak będzie ona działać w praktyce. W ETS2 formalny obowiązek rozliczania emisji będzie spoczywał na podmiotach wprowadzających paliwa do konsumpcji, a nie na właścicielach domów czy kierowcach. Koszt uprawnień może jednak zostać przeniesiony na odbiorców w cenach paliw służących do ogrzewania i transportu. Dlatego skutki nowego rynku emisji mogą być odczuwalne w codziennych budżetach gospodarstw domowych, zanim pojawią się realne możliwości ograniczenia zużycia paliw kopalnych. Według relacji z posiedzenia Polska, Czechy, Słowacja, Węgry, Włochy i Grecja zabiegały o dalsze odroczenie ETS2, podczas gdy Estonia kwestionowała system w bardziej zasadniczy sposób. Z kolei Dania, Finlandia, Luksemburg, Holandia, Hiszpania i Szwecja wcześniej oficjalnie przedstawiły Radzie sprzeciw wobec kolejnego opóźnienia lub działań podważających rynkowe kształtowanie cen. Na szczycie nie uzgodniono następnego odroczenia. Rada Europejska zwróciła się natomiast do Komisji o aktualizację oceny wszystkich skutków ETS2, zwłaszcza konstrukcji systemu i jego zabezpieczeń. Warto rozróżnić relacje medialne o stanowiskach negocjacyjnych od udokumentowanego oświadczenia sześciu państw sprzeciwiających się dalszemu odraczaniu ETS2. Sam wniosek o ponowną ocenę nie przesądza też jej wyniku. Utrudnia jednak twierdzenie, że dyskusja o wdrażaniu systemu została już zamknięta. Polityczny punkt wyjścia został następnie przedstawiony wprost. Po październikowym szczycie premier Donald Tusk określił wezwanie do ponownej oceny ETS2 jako pierwszy krok, a nie koniec debaty. Zapowiedział, że Polska nadal będzie zabiegać o odroczenie, i wskazał możliwość odejścia od obecnego modelu. Spotkanie 4 listopada z premierem Czech Andrejem Babišem pokazało, że spór wchodzi również w etap budowania współpracy politycznej. Obaj szefowie rządów zapowiedzieli koordynację działań dotyczących ETS i ETS2. Donald Tusk mówił o przekonywaniu do tej współpracy kolejnych państw regionu, a Andrej Babiš połączył postulat odroczenia ETS2 z potrzebą reformy dotychczasowego systemu EU ETS oraz obroną konkurencyjności energochłonnego przemysłu. Wspólnym punktem ich wystąpień była potrzeba uwzględnienia różnic w strukturze gospodarek i kosztach transformacji. Czytaj także: Orlen powiększył kluczowy magazyn gazu. Ale to wciąż za mało dla bezpieczeństwa systemu Zapowiedź wspólnych działań nie oznacza jeszcze powstania jednolitej koalicji negocjacyjnej, a stanowisk premierów nie należy utożsamiać z uzgodnieniami Rady Europejskiej. Pokazuje jednak, dlaczego przegląd ograniczony do technicznych mechanizmów stabilizacji cen może nie wystarczyć. Spór dotyczy nie tylko działania rynku uprawnień do emisji, lecz także konkurencyjności przemysłu i warunków, w których państwa członkowskie mogą realnie przeprowadzić transformację. Harmonogram ma przy tym duże znaczenie. Rozporządzenie (UE) 2026/667 przesunęło pełne funkcjonowanie systemu na 2028 r.; pierwsze aukcje uprawnień ETS2 zaplanowano na 18 stycznia 2027 r., a pierwsze rozliczenie emisji za 2028 r. przypadnie w 2029 r. Rozpoczęcie aukcji nie uniemożliwi zmian przepisów, ale oczekiwania cenowe, decyzje kontraktowe i przygotowania administracyjne mogą utrwalić się na długo przed tym, zanim gospodarstwa domowe odczują pełne skutki systemu. Na początku listopada czas na wynegocjowanie korekty liczy się już w miesiącach, nawet jeśli inwestycje i zmiany legislacyjne wymagają znacznie więcej czasu. Państwa mają bardzo różne pomysły Państwa zgłaszające zastrzeżenia nie tworzą jednolitego bloku politycznego ani gospodarczego. Polska podniosła także możliwość dobrowolnego uczestnictwa w ETS2 jako alternatywę dla wspólnego harmonogramu. To odrębna propozycja, której nie należy utożsamiać z bardziej punktowymi korektami omawianymi dalej. W Polsce szczególnie trudne będzie dostosowanie ogrzewania domów. Gospodarstwo domowe korzystające z węgla lub gazu nie może z dnia na dzień zmienić źródła ciepła. Wymiana instalacji często wymaga modernizacji całego budynku, dostępu do finansowania i wykonawców, a niekiedy także wzmocnienia sieci elektroenergetycznej. Czechy zgłaszają podobne obawy o przystępność cenową. W badaniu STEM z 2025 r. tylko 15% respondentów deklarowało dokładną znajomość ETS2, a wielu kojarzyło go przede wszystkim z wyższymi kosztami i biurokracją. Wyniki te wskazują na trudności w komunikacji społecznej, ale nie dowodzą, że większość sprzeciwia się temu rozwiązaniu. Włoskie zastrzeżenia wyraźniej obejmują też konkurencyjność przemysłu i ceny energii. We wspólnej inicjatywie z Czechami we wrześniu Włochy powiązały dyskusję o ETS2 z reformą dotychczasowego EU ETS, w tym z rezerwą stabilności rynkowej oraz bezpłatnym przydziałem uprawnień w okresie wdrażania CBAM. Grecja podkreśla kwestię cen, natomiast Estonia zgłasza zastrzeżenia dalej idące niż samo odroczenie systemu. Różnice te mają znaczenie: ogólne odroczenie, czasowe odstępstwo dla ogrzewania i silniejsze mechanizmy stabilizacji cen służyłyby różnym grupom i w różny sposób wpływały na emisje. Pouczający przykład stanowią Niemcy. Niemieckie gospodarstwa domowe i firmy płacą krajową opłatę za emisje związane z paliwami do ogrzewania i transportu już od 2021 r., w przeciwieństwie do konsumentów w kilku państwach członkowskich, które wejdą do ETS2 bez porównywalnego mechanizmu. Berlin nadal popiera ogólnounijny ETS2, jednak 15 października Bundestag zatwierdził utrzymanie w 2027 r. przedziału 55-65 euro/t CO₂ w krajowym systemie handlu emisjami z paliw. Jak zauważył Michał Kędzierski w analizie OSW, pozwala to uniknąć możliwego wzrostu z poziomu 65 euro/t CO₂ w 2026 r. do około 85 euro/t CO₂. Czytaj także: Reforma ETS: Bruksela łagodzi kurs, ale nie zmienia celu Niemiecka decyzja nie oznacza poparcia dla odroczenia ETS2 w całej UE. Pokazuje jednak, dlaczego nawet rząd zdecydowanie opowiadający się za wyceną emisji może uznać za potrzebne złagodzenie tempa wzrostu kosztów. Problemu Europy nie tłumaczy więc prosty podział na Wschód i Zachód. Jedna cena uprawnień dotyczy krajów o bardzo różnych budynkach, dochodach, systemach transportowych, strukturach zużycia paliw i możliwościach inwestowania. Jednakowa cena nie musi oznaczać jednakowego obciążenia, a presji gospodarczej odczuwanej przez konkretne gospodarstwo domowe czy przedsiębiorstwo nie można wywieść z unijnej średniej. Nasza analiza KOBiZE/CAKE pokazuje tę asymetrię. Na podstawie historycznych danych Eurostatu o budżetach gospodarstw domowych widać, że najuboższe gospodarstwa w wybranych krajach Europy Środkowo-Wschodniej przeznaczały około 7,3% wydatków na paliwa kopalne objęte ETS2, podczas gdy wśród najzamożniejszych gospodarstw w państwach UE-15 udział ten wynosił około 4,6%. Jest to porównanie określonych grup gospodarstw na podstawie danych z 2020 r., a nie prognoza przyszłych rachunków wynikających z ETS2. W Polsce obciążenie wydatkami na ogrzewanie jest szczególnie wyraźne w gospodarstwach o niższych dochodach; wydatki na paliwa transportowe układają się inaczej w zależności od dochodu. To rozróżnienie ma znaczenie dla projektowania wsparcia i oceny sprawiedliwości systemu. Wyborcy wystawią rachunek Kalendarz wyborczy nasila problem. W 2027 r. w kilku państwach członkowskich, w tym w Polsce, Włoszech, Grecji, Słowacji, Estonii i Finlandii, odbędą się wybory parlamentarne; Francja wybierze prezydenta, a kolejne wybory do Parlamentu Europejskiego zaplanowano na 2029 r. Daty te nie uzasadniają przewidywania wyborczego buntu. Oznaczają jednak, że polityczne oceny ETS2 mogą ukształtować się, zanim da się zaobserwować jego rzeczywiste koszty. Badania nad niepewnością ekonomiczną i akceptacją podatków od zanieczyszczeń dają podstawy, by traktować to ryzyko poważnie, ale nie dowodzą, że ETS2 przesądzi wynik jakichkolwiek wyborów. Już teraz jednak warto przeanalizować arytmetykę instytucjonalną. Dziesięć państw domagających się wznowienia dyskusji o ETS2 podczas październikowego posiedzenia Rady ds. Środowiska reprezentowało około 33,5% ludności UE według danych stosowanych przy głosowaniu większością kwalifikowaną w 2026 r. Dołączenie Grecji podniosłoby hipotetyczny udział do około 35,8%, powyżej progu ludnościowego mniejszości blokującej, pod warunkiem wspólnego działania co najmniej czterech państw. Nie jest to formalny głos ani dowód istnienia jednolitej koalicji przeciwko określonemu projektowi legislacyjnemu. Sama mniejszość blokująca nie może przyjąć ani uchylić prawa. Możliwość powstania takich koalicji jest jednak wystarczająco czytelnym powodem, by wcześnie zabiegać o wynegocjowane porozumienie, zamiast zakładać, że pierwotny kompromis rozstrzygnął spór u jego źródeł. Obraz sytuacji w Parlamencie jest równie złożony. We wrześniu posłowie poparli wzmocnienie rezerwy stabilności rynkowej ETS2 stosunkiem głosów 467 do 158, przy 41 wstrzymujących się, a 9 października Rada formalnie przyjęła tę punktową zmianę. Rozstrzygnięcia te wzmocniły mechanizmy stabilizacji rynku, ale nie dotyczyły wszystkich elementów pierwotnej konstrukcji ETS2. W październiku informowano, że posłowie Europejskiej Partii Ludowej z kilku państw popierają propozycje przesunięcia systemu na 2031 r. Były to zgłoszone poprawki, a nie przyjęte stanowisko Parlamentu. Instytucje UE powinien niepokoić nie sam sprzeciw, lecz ryzyko, że nierozwiązany problem kosztów dostosowania zacznie zmieniać koalicje polityczne zdolne do reformowania rynku emisji. Inwestorzy słusznie potrzebują wiarygodnych zobowiązań. Gospodarstwa domowe i rządy również potrzebują wiarygodnej drogi do transformacji. Przyjęcie przepisów i ich polityczna trwałość to dwie różne rzeczy. Odmowa ponownej oceny zasad wdrożenia może podważyć tę samą przewidywalność, której bronią zwolennicy obecnych rozwiązań. Co naprawdę powinien objąć przegląd ETS2 Przegląd ETS2 powinien zacząć się od pytania, czy gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa mogą dostosować się do wyceny emisji równie szybko, jak pojawią się związane z nią koszty. Możliwości te zależą od dochodów, sposobu ogrzewania, stanu budynków, infrastruktury i dostępu do finansowania. Różnic tych nie oddaje unijna średnia. Nie rozstrzyga ich również sam fakt, że przepisy zostały już uchwalone. Zakres możliwych odpowiedzi powinien pozostać otwarty, w tym dla kwestii harmonogramu i uczestnictwa podnoszonych już przez kilka państw członkowskich. Jedną z możliwości jest czasowa elastyczność dotycząca ogrzewania mieszkań, na przykład ograniczone w czasie odstępstwa krajowe tam, gdzie zależność od paliw kopalnych i trudności z remontami szczególnie utrudniają szybkie dostosowanie. Inną jest stopniowe dochodzenie do pełnego stosowania przepisów, oparte na etapowym wprowadzaniu obowiązku umarzania uprawnień. Bardziej ukierunkowany wariant mógłby zapewnić ściśle ograniczoną pomoc przejściową za pośrednictwem określonej puli uprawnień EUA2 lub częściowego obowiązku ich umarzania. Rozwiązania te różnią się konstrukcją i skutkami, natomiast ich analiza powinna poszerzać zakres dostępnych możliwości, a nie zastępować lub hierarchizować stanowiska przedstawione już przez rządy. Zróżnicowane rozwiązania przejściowe mogłyby także uwzględniać nierówności dochodowe i możliwości inwestycyjne państw. Każdy z tych wariantów należałoby ocenić pod kątem celów emisyjnych, bilansu uprawnień, rynku wewnętrznego, zobowiązań wynikających z rozporządzenia o wspólnym wysiłku redukcyjnym oraz finansowania Społecznego Funduszu Klimatycznego. Skutków rynkowych nie można przesądzać z góry. Mniejszy popyt na uprawnienia w pierwszych latach może osłabić sygnał cenowy, jeżeli podaż pozostanie bez zmian. Z kolei jej korekta może zmniejszyć skalę ulgi odczuwanej przez odbiorców paliw. To argument za modelowaniem porównawczym poszczególnych wariantów, a nie za odrzuceniem elastyczności przed jej zbadaniem. Oceny wymaga także stabilność cen. Wzmocniona rezerwa stabilności rynkowej ETS2 może ograniczać wahania, ale nie wyznacza wiążącego pułapu cenowego. Warto zbadać bardziej przewidywalny, elastyczny mechanizm stabilizacji, a obok niego osobne sposoby reagowania na nadzwyczajne szoki cen energii. Te ostatnie nie muszą oznaczać zawieszenia ETS2. Ograniczona w czasie pomoc finansowana z dochodów aukcyjnych, uruchamiana według przejrzystych warunków, mogłaby chronić wrażliwe gospodarstwa domowe i mikroprzedsiębiorstwa, gdy skoki cen ropy lub gazu dodatkowo podnoszą koszty życia. Finansowanie trzeba analizować równolegle z harmonogramem. Społeczny Fundusz Klimatyczny oraz zatwierdzony przez Europejski Bank Inwestycyjny instrument prefinansowania o wartości 3 mld euro są ważne. Zasadnicze pytanie brzmi jednak, czy modernizacje budynków, czystsze ogrzewanie i alternatywne środki transportu staną się dostępne, zanim wzrosną koszty. Wcześniejsze uruchomienie środków i przystępne finansowanie uzupełniające mają szczególne znaczenie dla państw z głębszymi barierami strukturalnymi. Każda zmiana ETS2 wymagałaby też wyraźnego rozważenia wpływu na zasoby Funduszu i warunki korzystania z niego. Przydziały zapisane na papierze nie są tym samym co zrealizowane inwestycje. Wreszcie warto przyjrzeć się podziałowi dochodów z aukcji ETS2. Różne punkty wyjścia państw mogą uzasadniać silniejszy wymiar solidarnościowy, potencjalnie także po zakończeniu obecnego okresu działania Społecznego Funduszu Klimatycznego w 2032 r. Nie oznacza to konieczności poparcia określonego wzoru redystrybucji. Chodzi o uznanie, że jednolita cena emisji w gospodarkach o bardzo różnym poziomie zamożności może wymagać bardziej zróżnicowanych rozwiązań wspierających. To zagadnienia do oceny na poziomie europejskim, a nie z góry ustalony pakiet negocjacyjny. Uniknijmy politycznego konfliktu Październikowa Rada Europejska pozostawiła prawny harmonogram bez zmian, uznając zarazem potrzebę aktualizacji oceny ETS2. Otwiera to możliwość zbadania i porównania kosztów, skutków dystrybucyjnych, wykonalności oraz konsekwencji emisyjnych różnych rozwiązań, w tym odroczenia, dobrowolnego uczestnictwa i bardziej ukierunkowanych zasad przejściowych. Przegląd ograniczony do cen uprawnień lub adekwatności obecnej rezerwy pominąłby znaczną część problemu. Komisja i państwa członkowskie broniące obecnych zasad mają uzasadniony interes w zachowaniu zaufania inwestorów i ambicji klimatycznych. Państwa domagające się korekty wskazują jednak na różnice strukturalne, których nie można zbyć odwołaniem do kompromisu legislacyjnego z 2023 r. Wiarygodna odpowiedź nie powinna wymagać od tych państw rezygnacji z własnych postulatów, zanim zostaną rzetelnie porównane skutki dostępnych rozwiązań. Trwałe porozumienie europejskie wymaga łącznego potraktowania wykonalności społecznej, warunków krajowych i skuteczności ograniczania emisji. Prawdziwym zagrożeniem jest przekształcenie sporu o sposób wprowadzenia ETS2 w szerszy konflikt wokół europejskiej polityki klimatycznej. Wciąż istnieje przestrzeń do wynegocjowania rozwiązania, które zapewni redukcję emisji, a zarazem uwzględni różne punkty wyjścia oraz czas potrzebny gospodarstwom domowym i firmom na inwestycje. Przestrzeń ta będzie się kurczyć wraz z rozpoczęciem aukcji, nasileniem presji wyborczej i utrwalaniem stanowisk politycznych. Wybór stojący przed Europą nie sprowadza się do przestrzegania przyjętego prawa albo otwierania na nowo każdej decyzji. Chodzi o sprawdzenie wykonalnych korekt, póki możliwy jest dialog lub o konieczność zmierzenia się później z tymi samymi problemami, przy mniejszej liczbie dostępnych rozwiązań i znacznie wyższych kosztach politycznych. --- Robert Jeszke, kierownik KOBiZE; zastępca dyrektora IOŚ-PIB
GEN-I wprowadza na polski rynek rozwiązania BESS i PPA Nie ma dwóch identycznych projektów OZE ani magazynów energii. Każdy projekt charakteryzuje się odmienną strukturą finansowania, profilem produkcji, parametrami technicznymi, warunkami przyłączenia do sieci oraz oczekiwaniami inwestorów dotyczącymi przychodów i ryzyka. Dlatego kluczowe znaczenie ma nie tylko dostęp do rynku energii, ale przede wszystkim wybór modelu komercyjnego odpowiadającego indywidualnym potrzebom i charakterystyce danego aktywa. W GEN-I punktem wyjścia jest zawsze konkretne aktywo i jego cele biznesowe, a nie gotowy produkt. Dzięki połączeniu lokalnej obecności i znajomości polskiego rynku z zaawansowanymi kompetencjami Grupy GEN-I w obszarach tradingu, prognozowania, analityki, zarządzania ryzykiem i operacji rynkowych, możliwe jest opracowanie modelu współpracy najlepiej dopasowanego do potrzeb danego projektu. Jedna platforma dla różnych potrzeb projektowych Dla producentów energii ze źródeł odnawialnych GEN-I oferuje indywidualnie dopasowane rozwiązania PPA, które łączą odbiór energii elektrycznej z prognozowaniem produkcji, bilansowaniem, zarządzaniem niezbilansowaniem oraz obsługą Gwarancji Pochodzenia (GoO). Struktura współpracy może zostać dostosowana do specyfiki danego projektu, w tym profilu produkcji, wymagań finansowania oraz oczekiwanego poziomu ekspozycji na ryzyko i zmienność cen energii na rynku. Dla właścicieli magazynów energii GEN-I oferuje kompleksowy model współpracy obejmujący dostęp do rynku, optymalizację przychodów na wielu rynkach, bieżące zarządzanie pracą magazynu oraz wsparcie operacyjne. Strategia działania jest dostosowywana do parametrów technicznych instalacji, jej dostępności, efektywności oraz indywidualnych ograniczeń eksploatacyjnych, aby maksymalizować wartość aktywa i osiągane przychody. W zależności od specyfiki projektu, struktura komercyjna może łączyć większą przewidywalność przychodów z możliwością wykorzystania dodatkowych szans rynkowych i generowania wyższej wartości ekonomicznej. Niezależnie od rodzaju projektu, partnerzy współpracują z jednym partnerem biznesowym, który zapewnia wsparcie na każdym etapie, od przygotowania modelu komercyjnego, przez aktywność rynkową, po codzienną eksploatację i optymalizację aktywa. Lokalna obecność w Polsce, europejski zasięg Platforma tradingowa i optymalizacyjna Grupy GEN-I łączy doświadczenie dedykowanych zespołów tradingowych z zaawansowaną analityką, prognozowaniem rynkowym, całodobowym handlem algorytmicznym oraz centrum monitoringu operacyjnym działającym 24/7. Dla magazynów energii (BESS) platforma ta umożliwia optymalizację przychodów i pracy aktywów na rynkach dnia następnego, dnia bieżącego, rynku bilansującym oraz rynkach usług systemowych, z uwzględnieniem parametrów technicznych, ograniczeń operacyjnych oraz zobowiązań kontraktowych każdego magazynu. W przypadku portfeli odnawialnych źródeł energii GEN-I zapewnia usługi prognozowania produkcji, dostęp do rynków energii oraz zarządzanie niezbilansowaniem. Dzięki temu partnerzy w Polsce zyskują dostęp do europejskiej skali działania, doświadczenia i zasobów Grupy GEN-I, zachowując jednocześnie korzyści wynikające ze współpracy z lokalnym zespołem doskonale znającym specyfikę polskiego rynku energii. Doświadczony partner Platforma wspierająca działalność GEN-I w Polsce jest już wykorzystywana do zarządzania odnawialnymi źródłami energii oraz aktywami elastyczności na kilku europejskich rynkach. Portfel samodzielnie zarządzanych przez GEN-I magazynów energii (standalone BESS) obejmuje obecnie około 621 MW mocy i 1 780 MWh pojemności, zlokalizowanych na czterech rynkach europejskich. Z kolei portfolio umów PPA obejmuje około 600 MW na pięciu rynkach i obejmuje projekty fotowoltaiczne, wiatrowe oraz hydroenergetyczne. Projekty te różnią się pod względem technologii, warunków rynkowych oraz przyjętych modeli komercyjnych. Dlatego podejście GEN-I nie opiera się na jednym, standardowym modelu współpracy, lecz na dostosowaniu rozwiązań komercyjnych i operacyjnych do specyfiki, wymagań oraz celów biznesowych każdego aktywa. Ponad 20 lat doświadczenia na europejskich rynkach energii stanowi fundament działalności Grupy GEN-I. Obecna na 27 rynkach w Europie i USA, Grupa została wyróżniona w rankingu Energy Risk Commodity Rankings 2026 jako najlepszy dealer energii elektrycznej w Europie Środkowo-Wschodniej i Południowo-Wschodniej, potwierdzając swoją silną pozycję i kompetencje na międzynarodowych rynkach energii. Więcej informacji na temat działalności GEN-I można znaleźć na naszej stronie internetowej: Trading page 18 listopada 2026 r. GEN-I zorganizuje w Warszawie wydarzenie o charakterze zamkniętym, przeznaczone wyłącznie dla zaproszonych gości, skierowane do uczestników rynku zainteresowanych umowami PPA, magazynami energii (BESS) oraz optymalizacją aktywów elastycznych. Liczba dostępnych miejsc jest ograniczona, jednak nadal istnieje możliwość udziału. Osoby zainteresowane tą tematyką zapraszamy do kontaktu z zespołem GEN-I pod adresem e-mail: ppa@gen-i.eu w celu uzyskania dodatkowych informacji.
Orlen powiększył kluczowy magazyn gazu. Ale to wciąż za mało dla bezpieczeństwa systemu W Wierzchowicach na Dolnym Śląsku mieści się największy w Polsce podziemny magazyn gazu. Wczoraj ogłoszono zakończenie inwestycji w zwiększenie jego pojemności - wzrosła o ponad 60 proc. – z 1,3 do 2,1 mld m3. Wykonano trzy nowe odwierty do zatłaczania i odbioru gazu, zmodernizowano instalację do jego osuszania oraz zainstalowano dodatkowe agregaty sprężające. Inwestycja kosztowała 500 mln zł. Naziemna część magazynu gazu w Wierzchowicach. Tego co jest pod ziemią, oczywiście nie widać. Fot. Orlen Zwiększenie pojemności oczywiście cieszy, ale warto pamiętać, że pod kątem możliwości magazynowania zapasów obowiązkowych zmiana ta prawie niczego nie zmieni. Ile mamy magazynów Od przyszłego roku zostaną udostępnione rynkowi gazu dwie trwające od 2021 i 2022 inwestycje w podziemne magazyny gazu (PMG) zwiększające tempo odbioru gazu z magazynu w Kawernowym Podziemnym Magazynie Gazu Mogilno oraz zwiększające pojemność, tempo zatłaczania oraz tempo odbioru w PMG Wierzchowice. Wykres 1, pojemności magazynowe w latach gazowych 2026/2027 i 2027/2028, źródło: dane Gaz System i Orlen Prace nad rozbudową rozpoczęły się w połowie 2021 r., decyzję o rozbudowie PGNiG podjął po wybuchu wojny na Ukrainie, umowę na rozbudowę z wykonawcą podpisał już Orlen (połączenie Orlen z PGNiG nastąpiło w 11.2022 r.) na początku 2023 r. budowa kończy się z końcem 2026 a udostępnienie nowych pojemności rynkowi nastąpi w 2027 roku. Wykres 2, maksymalne tempo oddawania gazu z magazynów w latach gazowych 2026/2027 i 2027/2028, źródło: dane Gaz System i Orlen Wzrost tempa odbioru gazu magazynu kawernowego w Mogilnie spowodowany będzie zakończeniem Programu KSP – SGT składającego się m.in. z projektu budowy stacji o przepustowości 1200 mln m3/h pozwalającej wprowadzać gaz z Mogilna do gazociągu jamalskiego. Te dwa wydarzenia nie będą miały niestety szczególnego wpływu na możliwości magazynowania w Polsce zapasów obowiązkowych gazu ziemnego, których coraz większą część - na skutek braku rozbudowy pojemności w magazynach kawernowych- magazynujemy poza granicami Polski. Wykres 3, ilość zapasów obowiązkowych magazynowanych w Polsce i poza jej granicami w latach gazowych 2021/2022 i 2026/2027, źródło: obliczenia własne na podstawie danych URE Strategiczna żelazna rezerwa gazu Zapasy obowiązkowe (które potocznie można nazywać strategicznymi gdyż taka jest ich rola i tak są też nazywane w dokumentach UE) uruchamiane są na samym końcu czyli w momencie kiedy inne narzędzia równoważenia podaży z popytem okażą się niewystarczające. W praktyce robi się to po wyczerpaniu zapasów handlowych służących do bieżącego zaspokajania popytu. To wtedy, wraz z ogłaszaniem stopni zasilania, będą uruchamiane zapasy obowiązkowe. Posługując się porównaniem ze zbiornikami na paliwa ciekłe, zapasy strategiczne są na samym końcu, przebywają na "dnie dna" magazynu. Tym samym możliwość zwiększenia zapasów obowiązkowych w rozbudowanym PMG Wierzchowice wzrośnie o nie nie więcej niż 100 mln m3. Pozostałe 700 mln m3 będzie przeznaczone na zapasy handlowe (operacyjne). Wykres 4, ilość zapasów obowiązkowych jaka dodatkowo będzie mogła być magazynowana w rozbudowanym PMG Wierzchowice, źródło: obliczenia własne na podstawie danych Orlen i Państwowego Instytutu Geologicznego -Państwowy Instytut Badawczy Rozbudowa to ciągły proces 70% infrastruktury do rozbudowy z 1,3 do 2,1 mld m3 zostało wybudowane w ramach poprzedniej rozbudowy (tzw. I etapu) z 0,6 do 1,3 mld m3. Projektując infrastrukturę pod I etap rozbudowy 18 lat temu założono, że będzie miał miejsce kolejny etap rozbudowy, który właśnie się kończy. Dlatego też obecna rozbudowa jest tak relatywnie niedroga. Czytaj również: Niemcy wybudują liczoną w gigawatach konkurencję dla polskich elektrowni gazowych W planach, literaturze i artykułach naukowych przedstawiany był także jeszcze jeden kolejny, III etap rozbudowy, do 3,5 mld m3, czy nawet 4,1 mld m3 pojemności. Wykres 5, tempo zatłaczania i odbioru gazu z PMG Wierzchowice w kolejnych etapach rozbudowy, źródło: dane PGNiG i Orlen Pojemność po rozbudowie wyniesie 2,1 mld m3. Od strony praktycznej będzie można tam magazynować-jeżeli będzie taka potrzeba i popyt- o 100 do 300 mln m3 więcej gazu. PMG Wierzchowice to 5,5 mld mln m3 gazu buforowego czyli stale pozostającego gazu w złożu, który utrzymuje minimalne ciśnienia złożowe. 2,1 mld m3 to pojemność czynna czyli ta którą się operuje czyli – w uproszczeniu - zatłacza latem, magazynuje i odbiera zimą. Ze względu na wielkość złoża i dużą ilość gazu buforowego a także ilość odwiertów po rozbudowie możliwe będzie magazynowanie większych ilości gazu powyżej 2 100 mln m3 - o maksymalnie 300 – 400 mln m3. Dlaczego o tyle? Gdyż magazyn musi być zatłoczony i opróżniony w określonym czasie, a każdy dodatkowy 1 mln m3 gazu to dłuższy czas zatłaczania i dłuższy czas odbioru. Szacunkowo 2 godziny na zatłoczenie i (średnio) 3 godziny na odbiór. Przy dodatkowych 200 mln m3 daje to 1000 h rocznie czyli dodatkowe 1,5 miesiąca. 400 mln m3 ponad 2,1 mld m3 może być potrzebne gdy będziemy mieli do czynienia z dużymi ryzykami rynkowymi i politycznymi oraz będziemy zakładali, że nawet jeśli części gazu nie odbierzemy w zimie to powinniśmy go ze względów bezpieczeństwa posiadać. Czytaj również: Polska ma pełne magazyny gazu. Ale to tylko zabawa z procentami Ale rozbudowa nie zawsze ma sens Kolejny, trzeci etap rozbudowy magazynu od strony geologicznej jest możliwy ale od strony hydraulicznej pracy systemu przesyłowego jest niepraktyczny, aby nie napisać nieopłacalny. Wykres 6, pojemność PMG Wierzchowice w kolejnych etapach rozbudowy, źródło: dane PGNiG i Orlen Po pierwsze, zaprojektowany 16 lat temu układ gazociągów średnicy 1000 mm i 700 mm uniemożliwia wyprowadzenie z rozbudowanych do 3,5 mld m3 PMG Wierzchowice. Jednoczesny odbiór 1700 tys m3/h z PMG Wierzchowice i odbiór gazu z Bramy Północnej (Baltic Pipe + terminal LNG w Świnoujściu) prawie 2 000 tys m3/h jest fizycznie niemożliwy. Po drugie, nakłady na kolejny etap rozbudowy najprawdopodobniej połączony ze zwiększeniem ilości gazu buforowego w magazynie (należałoby zatłoczyć do magazynu dodatkowe ilości gazu i pozostawić go tam na stałe) przekroczyłby wszystkie dotychczas poniesione nakłady na PMG Wierzchowice. Biorąc pod uwagę ilość dodatkowych odwiertów jakie należałoby wykonać, zakup i instalację turbin do sprężania gazu ziemnego, rozbudowę instalacji osuszania gazu i zakup dodatkowych ilości gazu buforowego, kwota przekraczałaby 2 mld PLN. Po trzecie, następowałby ogromny wzrost pojemności na cele handlowe a znikomy wzrost pojemności na cele gromadzenia zapasów obowiązkowych. Nie ma podmiotów handlujących gazem, które chciałyby kupić tak ogromne pojemności na magazynowanie zapasów handlowych, potrzebnych im do bieżącego bilansowania swoich pozycji rynkowych. Wykres 7, możliwości magazynowania zapasów obowiązkowych – przy założeniu przepisów obowiązującej ustawy o zapasach - w kolejnych etapach rozbudowy PMG Wierzchowice, źródło: dane PGNiG i Orlen Stłuczmy termometr, nie będzie gorączki Brak rozbudowy wysokosprawnych kawernowych magazynów w poprzednich latach, brak decyzji dotyczących rozbudowy magazynów gazu obecnie oraz rosnący stos zapasów obowiązkowych przechowywanych poza granicami RP motywuje do zmian. Nie chodzi o zmiany w infrastrukturze lecz o zmiany prawa dotyczącego zapasów gazu. Propozycja zmiany ustawy jaka została przyjęta przez rząd w 2025 r., ustawa uchwalona przez parlament i zawetowana przez prezydenta czy propozycje wypracowane w ramach prac akceleratora URE zmierzają w jednym kierunku – wydłużenia ilości dni w jakich zapas strategiczny ma być dostępny, obniżenia ilości zapasów obowiązkowych i utworzenia zapasu stałego. Propozycje te nie załatwiają przyszłych potrzeb rynku gazu (wzrost popytu na gaz o 50%, wzrost szczytowej dobowej konsumpcji gazu o 100%), możliwych ryzyk i nieprzewidywalnej przyszłości. Żadna z tych propozycji - gdyby weszła w życie- nie spowodowałaby rozbudowy PMG w Polsce, co więcej od strony decyzyjnej ona by nawet rozbudowę utrudniła. Nie zlikwidowałaby gorączki, za to stłukłaby termometr, którym jest ilość zapasów poza granicami RP. Czytaj również: Europa przetrwa gazową zimę. Ale przemysł zapłaci za to wysoką cenę Wykres 8. Propozycje zmian okresu w jakim zapasy obowiązkowe mają być dostępne dla systemu gazowego. Źródło: ustawa o zapasach, propozycje zmian ustaw o zapasach przedkładanych przez administrację Oddanie do użytkowania rozbudowanego PMG Wierzchowice cieszy. Powinniśmy celebrować tę chwilę gdyż przy obecnym braku decyzji inwestycyjnych kolejna okazja będzie za bardzo wiele lat, jeżeli w ogóle. --- Aleksander Zawisza – m.in. doradca ministra środowiska w latach 2012-2013 i z-ca dyrektora w Pionie Rozwoju Rynku Gazu w Gaz-System w latach 2016- 2024
Niemcy wybudują liczoną w gigawatach konkurencję dla polskich elektrowni gazowych Niemiecki rząd chce stabilnych mocy Mowa o tzw. mechanizmie StromVKG, wprowadzonym w lipcu za sprawą ustawy o zaopatrzeniu w energię elektryczną - po długich dyskusjach politycznych oraz uzgodnieniach z Komisją Europejską. Rozwiązanie to ma poprzedzać wprowadzenie w Niemczech docelowego modelu rynku mocy. Natomiast sam StromVKG ma pozwolić na jak najszybsze dostarczenie (do 2031-2032 roku) 11 GW w dyspozycyjnych jednostkach wytwórczych, których niemieckiej energetyce brakuje po wyłączeniu elektrowni jądrowych. Jednocześnie wciąż rośnie moc zainstalowana w OZE, a oficjalne cele wskazują termin zakończenia eksploatacji elektrowni węglowych do 2038 roku oraz osiągnięcie neutralności klimatycznej w 2045 roku. Na 2026 rok przewidziano dwie aukcje po 4,5 GW każda. W pierwszej z nich oferty można było składać do 8 września, ale Federalna Agencja Sieci (Bundesnetzagentur, BNetzA) dopiero we wtorek (3 listopada) podała oficjalne wyniki. W aukcji złożono łącznie 41 ofert na prawie 12 GW mocy. Ostatecznie zakontraktowano 11 ofert na łączną moc blisko 5,2 GW, co wynika z przyznania kontraktu projektowi, który przekroczył pulę aukcyjną. Wśród zwycięzców wyniki zdominowały dwa koncerny - LEAG (2998 MW) oraz RWE (2118 MW), a reszta przypadła na komunalną spółkę Stadtwerke Karlsruhe (45 MW). Z kolei pod względem rozkładu geograficznego najwięcej mocy przypadło na Nadrenię Północną-Westfalię (2118 MW), a następie na sąsiadujące z Polską landy - Brandenburgię (1819 MW) oraz Saksonię (910 MW). Resztę zakontraktowano w Bawarii (269 MW) i Badenii-Wirtembergii (45 MW). Umowy będą obowiązywać przez 15 lat, a jednostki mają zostać uruchomione pod koniec 2031 roku. Według podanych przez BNetzA informacji cena za kW/rok najniższej zwycięskiej oferty wynosiła 129,5 euro, a najwyższej prawie 190 euro, co daje średnią na poziomie 155,3 euro. Cena maksymalna wynosiła 244 euro/kW/rok, więc była znacznie wyższa od cen uzyskanych w aukcji. Baterie nie wygrały, ale zbiły cenę - W aukcji panowała silna konkurencja między różnymi technologiami - elektrowniami i magazynami energii - co zaowocowało stosunkowo niskimi cenami. Wynik aukcji to ważny pierwszy krok w kierunku zapewnienia długoterminowych i opłacalnych dostaw energii elektrycznej. Regionalne rozproszenie zwycięskich ofert pomoże w zabezpieczeniu funkcjonowania sieci - skomentował w komunikacie Klaus Müller, prezes BNetzA. W praktyce wygrały tylko jednostki gazowe, dla których aukcja przewidywała preferencyjne warunki. Korekcyjne współczynniki dyspozycyjności (KWD), określające wielkość mocy, który jednostka może zaoferować w aukcji, dla technologii gazowych ustalono na 85%. Jednocześnie warunkiem udziału w aukcji była możliwość nieprzerwanego dostarczania mocy przez co najmniej 10 godzin oraz ponownego świadczenia usługi po 3 godzinach przerwy. KWD dla bateryjnych magazynów ustalono na 58% przy spełnieniu tego minimalnego warunku. Stopniowo mogło ono być coraz wyższe wraz z każdą dodatkową godziną świadczonego obowiązku - aż do 89% dla magazynów mogących pracować przez całą dobę. Dla porównania w Polsce wymagane jest nieprzerwane świadczenie obowiązku mocowego przez 4 godziny. - Coraz bardziej niestabilny system potrzebuje wystarczającej, kontrolowanej mocy, która będzie w stanie reagować w każdej sytuacji. Mamy teraz pewność, że moce te rzeczywiście powstaną - stwierdził Klaus Müller. Uwzględniając współczynnik KWD w aukcji zakontraktowano więc ponad 6 GW mocy w jednostkach gazowych. Szacunkowa wartość umów to przeszło 800 mln euro rocznie, czyli około 12 mld euro przez 15 lat. Czy cena 155 euro/kW to dużo? Dla porównania w polskiej aukcji dogrywkowej rynku mocy na rok dostaw 2029, która odbyła się w lipcu ubiegłego roku, cena zamknięcia wyniosła 534 zł/kW, czyli około 125,5 euro/kW według kursu z dnia aukcji. Dzięki tamtej aukcji, w której nie wystartowały magazyny energii, kontrakty dla projektów gazowych pozyskały m.in. Enea na Kozienice (2x668 MW), Energa na Gdańsk (560 MW) i Grudziądz II (561 MW) oraz Resinvest na Skawinę (300 MW). Z kolei w aukcji na rok dostaw 2030, która odbyła się w grudniu ubiegłego roku - już z udziałem dużego wolumenu baterii - cena zamknięcia spadła do 465 zł/kW, czyli do około 110 euro/kW. Ta aukcja pozwoliła pozyskać umowy dla projektów gazowych PGE w Dolnej Odrze i Rybniku (po 600 MW każdy), Taurona w Jaworznie (600 MW), a także dla Vortex Energy Polska w Pelplinie i koło Jarosławia (po około 390 MW każdy). LEAG i RWE wybudują gigawaty gazówek Wracając do zwycięskich projektów w Niemczech, to LEAG planuje w Jänschwalde (Brandenburgia) budowę czterech bloków gazowych o łącznej mocy 2240 MW oraz dwóch bloków gazowych w Boxbergu o łącznej mocy 1120 MW. W obu lokalizacjach ma zostać wykorzystana infrastruktura elektrowni na węgiel brunatny, dzięki czemu oferty grupy - kontrolowanej przez czeskiego miliardera Daniela Křetínskiego - miały zaoferować konkurencyjne ceny w aukcji. Natomiast w Leipheim (Bawaria) grupa planuje blok gazowy o mocy 320 MW, gdzie już działa podobnej mocy jednostka. RWE, które zakontraktowało trzy projekty w Nadrenii Północnej-Westfalii (Voerde, Weisweiler i Werne), gdzie ma postawić bloki gazowo-parowe o łącznej mocy około 2,5 GW. Z kolei Stadtwerke Karlsruhe zakłada budowę 54 MW w silnikach gazowych. Wodór dla poprawy wizerunku BNetzA zapowiada, że termin drugiej tegorocznej aukcji ogłosi 10 listopada. Jej warunki będą analogiczne do tej pierwszej, więc również będą preferowane technologie gazowe. Co prawda warunki StromVKG teoretycznie przewidują, że wszystkie elektrownie mają być projektowane jako przystosowane do spalania wodoru, aby najpóźniej do 2045 roku mogły być eksploatowane bez paliw kopalnych. Niemniej bardziej można w tym upatrywać kwestii wizerunkowych i politycznych niż realnego scenariusza na przyszłość. Zobacz więcej: Zielony wodór będzie marginesem w niemieckich elektrowniach Mechanizm, z powodu preferencji dla gazu, ma sporo krytyków - zarówno branżowych, jak i przede wszystkim wśród organizacji ekologicznych. Obecnie dodatkowym paliwem do takiej krytyki jest sytuacja na rynku gazu. Ceny surowca w Europie są najwyższe od 2022 roku, a w ostatnich dniach chwilo przekroczyły nawet poziom 100 euro/MWh. Pozwolenia dla nowych inwestycji w energetykę gazową - importerzy vs. eksporterzy gazu. Fot. MAE Z kolei niemieckie magazynu gazu przed zbliżającą się zimą są aktualnie wypełnione tylko w około 62% wobec pięcioletniej średniej wynoszącej blisko 90%. Niemcy zużywają najwięcej gazu w Unii Europejskiej, więc niski stan magazynów przy mroźnej zimie oraz dalszych zawirowaniach geopolitycznych może mieć negatywne konsekwencje nie tylko niemieckiej, ale również europejskiej gospodarki. Zobacz też: Polska ma pełne magazyny gazu. Ale to tylko zabawa z procentami Dopiero trzecia z aukcji, która ma odbyć się w 2027 roku i obejmować 2 GW, ma być neutralna technologicznie, co da większą szansę na pozyskanie kontraktów magazynom energii. Ponadto będą mogły w niej wziąć udział istniejące jednostki - poza węglowymi, które z mechanizmów mocowych eliminuje próg emisyjności wynoszący 550 g CO2/kWh. Będzie jeszcze trudniej o turbiny i wykonawców Na koniec warto jeszcze zwrócić uwagę to, jakie skutki dla planów inwestycyjnych polskiej energetyki może mieć w najbliższych latach budowa kilkunastu gigawatów elektrowni gazowych w Niemczech. Trudności z realizacją projektów w energetyce gazowej mają globalny wymiar, gdyż w ostatnich 2-3 latach popyt na turbiny gwałtownie wzrósł z uwagi boom związany ze sztuczną inteligencją i centrami danych. Zobacz też: Co unijne etykiety energetyczne oznaczają dla polskich centrów danych? Rynek dostawców dużych turbin jest natomiast ograniczony zasadniczo do trzech głównych dostawców, czyli koncernów GE Vernova, Siemens Energy oraz Mitsubishi Power. Ta trójka globalnie odpowiada za około trzy czwarte mocy produkcyjnych turbin gazowych, przy czym Mitsubishi Power w ostatnich latach praktycznie nie jest aktywne w Europie. Wpływ rozwoju sztucznej inteligencji oraz centrów danych na inwestycje w energetyce gazowej. Fot. MAE W Polsce trudności z kontraktacją elektrowni gazowych trwają już od około dwóch lat. Najpierw doświadczyła ich Enea, która bezskutecznie czekała na oferty w przetargach na bloki w Kozienicach. Chętnego - turecką spółkę Çalık Enerji (z dostawcą technologii GE Vernova) - udało się dopiero zakontraktować z wolnej ręki. Natomiast z analogiczną inwestycją w Połańcu już nie udało się wyrobić z poszukiwaniami wykonawcy przed ostatnią aukcją rynku mocy, więc projekt póki co trafił do szuflady. Sytuacji nie zmieniła także inna formuła realizacji inwestycji, którą wdrożył Tauron, czyli ogłaszanie oddzielnych przetargów na poszczególne pakiety kluczowych dostaw i robót - zaczynając tę praktykę od dostaw turbin do Jaworzna. Mimo tego nie wpłynęły tam żadne oferty, a potencjalni dostawcy oczekiwali m.in. bardzo krótkich terminów związania ofertą. Zobacz więcej: Tauron ma problem w Jaworznie. Nikt nie chce mu dostarczyć turbin gazowych Zatem w tej sytuacji chętnego Tauron również musiał szukać w trybie z wolnej ręki, co udało się z włoskim Astaldi, czyli niewielkim graczem na tle głównych producentów. Aktualnie Tauron z wolnej ręki negocjuje natomiast z Siemensem dostawy do ciepłowniczej inwestycji w Łagiszy - tam również przetarg unieważniono z powodu braku ofert. Trudno zatem o realną konkurencję, gdy do paru producentów stoi długa kolejka chętnych z całego świata. Obecnie - z regionalnej perspektywy - można gdybać, że z pewnością rodzimy, niemiecki rynek, będzie bardziej priorytetowy dla Siemens Energy niż kolejne kontrakty w Polsce. Choćby dlatego, że trzy lata temu, gdy grupa była zagrożona upadkiem z powodu problemów w energetyce wiatrowej, niemiecki rząd wyłożył połowę z wartego 15 mld euro pakietu ratunkowego dla koncernu. Zobacz też: Co ma polska wojna o wiatraki do globalnego kryzysu wiatrowego? Niedługo potem zaczął się boom związany z AI i sytuacja grupy zmieniła się o 180 stopni dzięki ogromnemu popytowi na turbiny gazowe. Na razie nie widać istotnych przesłanek do tego, aby w najbliższych latach ta sytuacja miała się odmienić. Zarówno Siemens, jak i GE czy Mitsubishi, informują, że mają wypełnione portfele zamówień do końca tej dekady, a rozbudowa mocy produkcyjnych w fabrykach to kwestia kilku lat. Największe istniejące, budowane i planowane bloki gazowe. W Polsce, oprócz niedoszłej inwestycji w Połańcu, w planach grup energetycznych (warunkowanych m.in. wdrożeniem nowego rynku mocy) znajdują się jeszcze duże projekty gazowe m.in. w Ostrowie Wielkopolskim (PGE), Łaziskach i Sierszy (Tauron) oraz Siekierkach (Orlen). Do tego dochodzi wiele mniejszych projektów w ciepłownictwie, które w dużej mierze stawia na kogenerację gazową. Pozyskanie technologii do kolejnych przedsięwzięć może być trudno w oczekiwanych przez inwestorów terminach oraz budżetach. Dostawcy mniejszych turbin czy silników gazowych również notują rekordowe zamówienia. Do tego dochodzi popyt na dostawy pozostałych urządzeń, a także dostępność potencjału wykonawczego. Skala inwestycji planowanych w całej polskiej energetyce budzi wiele wątpliwości pod względem możliwości sektora wykonawczego. O zasoby wykonawcze trwa konkurencja w całej UE - również w Niemczech. Budowa kilkunastu gigawatów gazówek na stabilniejszym i oferującym wyższe stawki rynku może być więc istotnym czynnikiem wysysającym wyspecjalizowane kadry z innych krajów - w tym Polski. Zwłaszcza, że takie elektrownie jak Boxberg czy Jänschwalde znajdują się tuż za polską granicą. Zobacz więcej: Setki miliardów na inwestycje w sieci. Kto to wszystko zrobi? Czy skokowy wzrost inwestycji w ciepłownictwie jest możliwy?
Nowe technologie baterii z Europy. Oto co rozwijamy Chiny produkują większość baterii litowo-jonowych na świecie, dominują też w dostawach materiałów do ich produkcji. W dodatku dzięki ogromnej skali działalności, zintegrowanym łańcuchom dostaw i wysokiej wydajności fabryk, potrafią produkować ogniwa znacznie taniej od europejskich konkurentów. Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) koszty produkcji baterii poza Chinami są dziś o 30–60% wyższe. Jednocześnie, jak wyliczyła agencja, wstrzymanie przez Chiny eksportu kluczowych materiałów i komponentów bateryjnych mogłoby oznaczać utratę produkcji samochodów elektrycznych poza Chinami o wartości 17 mld dolarów miesięcznie, z czego ponad połowa przypadłaby na Unię Europejską. Araceli Fernandez z MAE pokazuje zależność światowego przemysłu bateryjnego od Chin w produkcji grafitu, litu, katod, anod i gotowych ogniw. – Gdy patrzymy na zdolności produkcyjne ogniw poza Chinami, sytuacja może wydawać się całkiem dobra, bo zdolności produkcyjne takich fabryk są w stanie wypełnić niemal całe zapotrzebowanie odbiorców spoza Chin. Jednak kiedy rozłożymy baterię na poszczególne elementy, okazuje się, że nasza zależność od Chin jest znacznie większa. Część komponentów potrzebnych do produkcji tych ogniw w zdecydowanej większości musi pochodzić z Chin – tłumaczyła Araceli Fernandez, szefowa działu innowacji technologicznych IEA, podczas konferencji The Business Booster, zorganizowanej przez InnoEnergy w Monachium. Europejscy producenci mają więc problem - nawet jeżeli opracują lepszą technologię, uniezależniając się od chińskich dostawców, muszą jeszcze znaleźć sposób, aby ją produkować i sprzedawać z zyskiem. Tymczasem ceny masowych ogniw LFP i NMC spadają, a chińskie koncerny nie zamierzają oddawać rynku. Nie wszyscy próbują jednak ścigać się z CATL i BYD na ich zasadach. Nowe technologie baterii, jakie na konferencji InnoEnergy w Monachium pokazały europejskie startupy, mają szansę znaleźć swoje miejsce tam, gdzie większe znaczenie od ceny mogą mieć masa, moc, trwałość, bezpieczeństwo lub czas magazynowania energii. Altris. Bateria sodowa trafi do samochodów, ale pod maskę Szwedzki Altris chce produkować baterie sodowo-jonowe, wykorzystujące znacznie łatwiej dostępne pierwiastki niż popularne ogniwa NMC. Opracowany przez firmę materiał katodowy Fennac opiera się m.in. na sodzie i żelazie, bez wykorzystania litu, niklu czy kobaltu, które w znacznej części rafinowane są w Chinach. Nie oznacza to jednak, że Szwedzi chcą od razu konkurować z chińskimi bateriami LFP w samochodach elektrycznych. Ich pierwszym rynkiem mają być akumulatory niskonapięciowe, które w motoryzacji wciąż najczęściej wykorzystują technologię kwasowo-ołowiową. Dlaczego? Bo w akumulatorach 12 V czy 24 V, które zasilają elektronikę samochodu, kluczowa nie jest gęstość energii, lecz trwałość, możliwość oddawania wysokich prądów i niezawodność, także w niskich temperaturach. – Przetestowaliśmy już 10 tys. cykli ładowania i rozładowania przy prądach 6 C. Ogniwa zachowują około 80% początkowej pojemności, a charakterystyka degradacji wskazuje, że możemy dojść nawet do 15–20 tys. cykli – mówi w rozmowie z WysokieNapiecie.pl Christer Bergquist, prezes Altris. To oznaczałoby żywotność wielokrotnie większą niż w przypadku tradycyjnych akumulatorów kwasowo-ołowiowych, które w samochodach trzeba wymieniać zwykle co kilka lat. – Nasze akumulatory najprawdopodobniej przetrwają sam samochód – przekonuje Bergquist. Szwedzi deklarują także możliwość pracy ogniw w temperaturze nawet -40°C i powolną degradację kalendarzową. – Możemy wysyłać baterie całkowicie rozładowane i przechowywać je przez wiele miesięcy, a nawet lat, bez istotnego pogorszenia ich stanu, zarówno przy pełnym rozładowaniu, jak i naładowaniu. To może być bardzo przydatne również w zastosowaniach wojskowych – przekonuje Bergquist. Ogniwo sodowo-jonowe Altris opracowane z Clarios i InoBat jako alternatywa dla akumulatorów kwasowo-ołowiowych w samochodach. Altris współpracuje już z producentem akumulatorów Clarios oraz firmą InoBat. W pierwszej kolejności partnerzy chcą wprowadzić ogniwa sodowo-jonowe do akumulatorów 12 V, a później także 24 V i 48 V, wykorzystywanych m.in. w lekkich pojazdach elektrycznych i samochodach hybrydowych. Spółka nie zamierza na razie budować własnej gigafabryki. Materiał katodowy ma być produkowany we współpracy z czeską grupą chemiczną Draslovka, w już istniejących zakładach. Pierwsza instalacja ma wytwarzać około 400 ton materiału rocznie, co według Altris wystarczy do produkcji około 200 MWh ogniw. Te z kolei mają powstawać u partnerów przemysłowych. Szwedzi liczą, że w 2029 roku pierwsze samochody z ich bateriami trafią do sprzedaży. Obecnie spółka poszukuje około 25 mln euro na dalszy rozwój i zwiększanie skali produkcji. Basquevolt. Bateria z metalicznym litem najpierw do dronów Hiszpański Basquevolt od ośmiu lat pracuje nad technologią baterii ze stałym elektrolitem (solid-state). Ma on umożliwić wykorzystanie anody z metalicznego litu zamiast grafitu, co pozwala potencjalnie zmieścić więcej energii w ogniwie o tej samej masie. Problem z takimi anodami jest jednak znany od lat. Podczas pracy na powierzchni litu mogą powstawać dendryty, czyli metaliczne struktury, które w skrajnym przypadku przebiją elektrolit i doprowadzą do zwarcia. Hiszpanie opracowali warstwę ochronną, jaką pokrywa się elektrodę z litu, co zapobiega tworzeniu sopli litu. – Od około ośmiu lat koncentrujemy się przede wszystkim na rozwoju elektrolitu. W tym czasie udało nam się zrobić duży postęp, ale nadal pracujemy nad trwałością ogniw i możliwością ich masowej produkcji – mówi Iñigo Fernández Zubia, dyrektor strategii Basquevolt. W maju 2026 roku firma przedstawiła ogniwo o pojemności 27 Ah i gęstości energii 402 Wh/kg. To znacznie więcej niż w większości masowo produkowanych obecnie baterii litowo-jonowych. Firma określa te ogniwa jako próbki pomiędzy serią A i B, czyli wciąż przed zakończeniem procesu walidacji wymaganej przez producentów samochodów. Hiszpanie od 3 lat współpracują już jednak m.in. z Renault, a także z dwiema kolejnymi koncernami motoryzacyjnymi z Europy i jednym koreańskim. Ma też własną linię pilotażową o zdolnościach około 20 MWh rocznie. Nowe technologie baterii – ogniwo litowo-metaliczne solid-state Basquevolt BQV400L o gęstości energii 402 Wh/kg i pojemności 27 Ah. Pierwszymi odbiorcami nie muszą być jednak producenci samochodów, tylko dronów. Podobną opinię słyszymy od wielu startupów, z jakimi rozmawialiśmy w Monachium. Wojna Rosji przeciwko Ukrainie i – pośrednio – NATO, zwielokrotniła zapotrzebowanie na nowe technologie bateryjne. – Drony są bardzo dobrym punktem wyjścia. Możemy rozwijać technologię, zwiększać skalę produkcji i zbierać doświadczenia w rzeczywistych zastosowaniach. Dopiero kolejnym etapem będzie przemysł motoryzacyjny – tłumaczy Zubia. Spółka testuje już ogniwa w dronach wykorzystywanych w rzeczywistych misjach. Deklaruje możliwość ładowania od 20 do 80% w ciągu około 15 minut, choć w niskich temperaturach ogniwa nadal wymagają podgrzewania. Podczas The Business Booster Basquevolt ogłosił też współpracę z Battera Technologies nad kompletnymi bateriami dla lotnictwa, które docelowo mają osiągać ponad 500 Wh/kg. Hiszpanie zakładają, że do produkcji ich ogniw będzie można wykorzystać nawet 90% wyposażenia istniejących fabryk baterii, po odpowiednim dostosowaniu procesów. Jeżeli rzeczywiście uda się to osiągnąć, koszty industrializacji nowej technologii byłyby znacznie niższe od budowy gigafabryki od podstaw. Na początku 2027 roku spółka chce pozyskać kolejne 20–25 mln euro, przede wszystkim na zwiększenie produkcji dla rynku dronów. Wśród inwestorów Basquevolt są już Iberdrola, InnoEnergy i mniejsze fundusze private equity z Hiszpanii. GDI. Krzem zamiast grafitu Zwiększenie gęstości energii w ogniwach litowo-jonowych można osiągnąć także bez zmiany elektrolitu na staly. Wystarczy zastąpić grafit w anodzie krzemem, który teoretycznie może pomieścić znacznie więcej jonów litu. Problem w tym, że podczas ładowania krzem silnie zwiększa objętość, a podczas rozładowywania ponownie się kurczy. Powtarzające się zmiany prowadzą do degradacji elektrody. Firma GDI opracowała technologię bardzo cienkich warstw krzemu osadzanych na specjalnym metalowym podłożu. Pozwala to ograniczyć odkształcenia całego ogniwa, chociaż sam krzem nadal zwiększa swoją objętość. – Krzem musi zwiększać objętość podczas ładowania. Nie da się tego wyeliminować, ale można tak zaprojektować anodę, żeby ograniczyć wpływ tego zjawiska na całe ogniwo. Korzystamy też z kolektora ze stopu miedzi o podwyższonej odporności, którą produkuje dla nas firma z Niemic – tłumaczy nam Robert Anstey, współzałożyciel i prezes GDI. Według Ansteya takie rozwiązanie pozwala ograniczyć zmianę wymiarów całego ogniwa do mniej niż 10%. GDI deklaruje też możliwość osiągnięcia gęstości energii około 350 Wh/kg i 1100 Wh/l, a sama technologia anody ma pozwalać na bardzo wysokie prądy rozładowania, nawet do 20 C. Firma, podobnie jak pozostali nasi rozmówcy, nie zaczyna jednak od samochodów elektrycznych. Ma już wielomilionowy kontrakt na dostawy anod dla armii amerykańskiej i rozwija projekty dla elektroniki konsumenckiej oraz urządzeń medycznych. – W samochodach proces wdrażania nowych technologii trwa znacznie dłużej. Nie zakładamy, że będzie to dla nas istotny rynek przed 2032 rokiem – mówi Anstey. GDI zwiększa skalę produkcji we współpracy m.in. z AGC, wykorzystując przemysłowe technologie powlekania. Pod koniec dekady zamierza osiągnąć zdolności na poziomie GWh rocznie. Przy tej skali firma liczy na obniżenie kosztów produkcji anod do poziomu o około 20% wyższego niż u chińskich konkurentów. Dla producentów dronów czy specjalistycznego sprzętu wojskowego taka premia może być akceptowalna, jeżeli w zamian uzyskają większy zasięg, niższą masę, wyższą moc lub europejskiego dostawcę. GDI pozyskała na początku 2026 roku około 10 mln euro i przygotowuje kolejną rundę o zbliżonej wartości. The Batteries z Rzeszowa: ogniwa o wysokiej pojemności i mocy Polska spółka The Batteries rozwija ogniwa litowe, które mają osiągać ponad 400 Wh/kg gęstości energii, a jednocześnie umożliwiać rozładowywanie bardzo wysokimi prądami. Pierwszymi odbiorcami mają być producenci dronów i urządzeń wojskowych, a w przyszłości być może także centrów danych. Początkowo The Batteries rozwijało technologię ogniw cienkowarstwowych ze stałym elektrolitem, produkowanych metodą osadzania w próżni. Pod koniec 2024 roku zbudowała linię pilotażową o zdolności ok. 1 MWh, która potwierdziła możliwości technologiczne procesu. Później jednak zmieniła kierunek rozwoju. – Dokonaliśmy technologicznego pivotu i przeszliśmy na wykorzystanie cienkowarstwowej anody w połączeniu z kompozytową katodą. Na tę zmianę poświęciliśmy drugą połowę 2025 roku i cały 2026 rok – tłumaczy WysokieNapiecie.pl Jacek Królik, prezes The Batteries. Nowe rozwiązanie ma być tańsze w produkcji. Obecnie firma łączy cienkowarstwową anodę litową z grubszą, zmodyfikowaną katodą NMC, zawierającą nikiel, mangan i kobalt. Takie połączenie zapewnia jednocześnie wysoką gęstość energii i dużą moc, a więc coś czego nie potrafią popularne obecnie ogniwa obecne w samochodach czy elektronice użytkowej. – Naszym celem w pierwszej generacji ogniw jest osiągnięcie 440 Wh/kg. Jednocześnie chcemy zapewnić bardzo wysokie prądy rozładowania, rzędu 7–15 C – wyjaśnia Aleksei Staravoitau, współzałożyciel The Batteries, powstałej w 2017 roku. Prąd rozładowania 10 C oznacza, że ogniwo teoretycznie mogłoby oddać całą zgromadzoną energię w sześć minut. W przypadku dronów, które potrzebują chwilowo dużej mocy, a jednocześnie muszą być jak najlżejsze, to szczególnie istotny parametr. Spółka nie zamierza jednak konkurować ceną z chińskimi producentami popularnych ogniw. – Przy kosztach produkcji i cenach energii w Europie będziemy znacznie drożsi od Chin. Dlatego szukamy zastosowań, w których najważniejsze są parametry i jakość – przyznaje Staravoitau. The Batteries ma już umowę rozwojową z klientem, zawierającą także część zamówieniową. Poza dronami i wojskowymi urządzeniami łączności firma dostrzega nowy rynek w centrach danych obsługujących sztuczną inteligencję. Nowe technologie baterii odpowiadają za niemal połowę patentów energetycznych na świecie – dane IEA o innowacjach w Chinach, USA, Japonii i UE. Procesory GPU potrafią bardzo gwałtownie zmieniać zapotrzebowanie na moc, co wymaga odpowiednich systemów zasilania. Baterie mogą pomagać w pokrywaniu takich skoków obciążenia, a ograniczona przestrzeń w szafach serwerowych premiuje rozwiązania o dużej gęstości energii i mocy. – W takich zastosowaniach możemy ograniczyć gęstość energii do około 320–340 Wh/kg, uzyskując w zamian kilka tysięcy cykli pracy. Baterie mogą też pracować w ograniczonym zakresie naładowania, np. od 50 do 80%. W dronach nie możemy sobie pozwolić na takie kompromisy, bo tam liczy się każdy gram – wyjaśnia Staravoitau. Obecnie produkcja odbywa się w skali laboratoryjnej. W drugiej połowie 2027 roku firma chce rozpocząć dostawy małoseryjne, a pod koniec roku zakończyć budowę częściowo zautomatyzowanej linii o zdolności około 1 MWh ogniw rocznie. – To pozwoli klientom rozwijać własne produkty na bazie naszych baterii, prowadzić testy praktyczne i przystępować do certyfikacji, do której potrzebne są już większe ilości ogniw – wyjaśnia Królik. Kolejne etapy zakładają zwiększenie produkcji do około 5 MWh, a następnie budowę fabryki o zdolnościach rzędu 100 MWh rocznie. To już jednak wymaga pozyskania znacznie większego kapitału. – Cały czas pracujemy nad pozyskiwaniem kapitału. Ostatnia runda wraz z finansowaniem potrzebnym do zbudowania obecnej linii to około 15 mln euro. Jeżeli linia pilotażowa potwierdzi nasze założenia, będziemy potrzebować kolejnych dziesiątek milionów euro – mówi Królik. Wśród inwestorów The Batteries znajdują się m.in. Aper Ventures, JRH, Meta Ventures i EIT InnoEnergy. Jednak według Królika w Polsce szczególnie trudno znaleźć finansowanie pozwalające przejść od prototypu do dużej produkcji przemysłowej. – W Europie trudno pozyskać od 50 do 300 mln euro na industrializację technologii. W Polsce ta luka zaczyna się znacznie niżej. Brakuje także dostawców komponentów, urządzeń produkcyjnych i całego przemysłowego ekosystemu, jaki mają do dyspozycji producenci azjatyccy. – W Polsce jesteśmy dumni z tego, że dostarczamy sprzęt i komponenty dla przemysłu motoryzacyjnego. Ale bardzo często własność intelektualna należy do kogoś innego. My chcemy sprzedawać własną technologię, własne IP. Problem w tym, że nie mamy takiego ekosystemu jak choćby w Bawarii, gdzie blisko siebie działają dostawcy urządzeń, producenci i odbiorcy – tłumaczy Królik. The Batteries rozwija więc nie tylko ogniwa, ale także własne maszyny i oprogramowanie do ich obsługi. To zwiększa niezależność technologiczną, lecz jednocześnie oznacza konieczność inwestowania w kompetencje, które w rozwiniętym przemyśle można byłoby kupić od wyspecjalizowanych dostawców. – Standardowe podejście polega na ograniczaniu ryzyka: najpierw kończymy jeden etap, potem przechodzimy do następnego. Taki rozwój może zajmować dziesięć lat. Tymczasem Europa chciałaby skrócić ten proces do trzech–pięciu lat. To oznacza, że wiele rzeczy musimy robić równocześnie – podsumowuje. W przypadku urządzeń wojskowych, które mają być jednym z pierwszych rynków spółki, znaczenie ma także bezpieczeństwo dostaw. Europejski przemysł obronny może być gotów płacić więcej za baterie, których dostępność nie będzie zależeć od decyzji chińskich producentów i władz. Silbat. Bateria termofotowoltaiczna (TPV) na kilka dni Hiszpański Silbat proponuje zupełnie inne rozwiązanie. Zamiast opracowywać kolejną generację ogniw elektrochemicznych, chce magazynować energię w postaci ciepła, wykorzystując przemianę fazową krzemu, czyli jego topnienie i krzepnięcie. Podczas ładowania krzem jest rozgrzewany do ponad 1400 st. C, aż zmieni stan skupienia ze stałego w ciekły. Podczas rozładowania oddaje zgromadzoną energię w postaci promieniowania cieplnego, które ogniwa termofotowoltaiczne (TPV) przekształcają w prąd. Działają one podobnie do zwykłej fotowoltaiki, ale zamiast światła słonecznego wykorzystują promieniowanie emitowane przez rozgrzany materiał. Krzem, który wykorzystujemy do produkcji paneli fotowoltaicznych i układów scalonych, może bowiem także magazynować ogromne ilości energii cieplnej. Kluczowe znaczenie ma właśnie przemiana fazowa. Podczas topnienia krzem pochłania około 0,5 kWh energii na kilogram, nie zwiększając przy tym temperatury, a podczas krzepnięcia oddaje tę energię. Oznacza to, że tona krzemu może zmagazynować około 500 kWh samego ciepła przemiany fazowej, nie licząc energii zgromadzonej podczas jego rozgrzewania. W dodatku Silbat potrzebuje znacznie tańszego krzemu metalurgicznego. – Potrzebujemy krzemu o czystości tylko 97-98 proc., którego koszt wynosi około 2 dolarów za kilogram. Jest to materiał bardzo powszechnie dostępny, a więc możemy magazynować duże ilości energii bez wykorzystywania drogich metali – wyjaśnia Alejandro Benito Rodríguez z Silbat. Alternatywnie ciepło z baterii może być dostarczane bezpośrednio do zakładu przemysłowego, poprawiając całkowitą efektywność energetyczną systemu. Wykres IEA przedstawiający przewagę kosztową Chin nad Unią Europejską w produkcji baterii, fotowoltaiki, turbin wiatrowych i innych technologii. – Naszym celem jest magazynowanie energii przez dziesiątki, a docelowo nawet setki godzin. W takich zastosowaniach najważniejszy jest niski koszt inwestycji. Sprawność nie musi być aż tak wysoka jak w bateriach litowo-jonowych – wyjaśnia WysokieNapiecie.pl Rodríguez. Według firmy sam krzem potrzebny do magazynowania energii kosztuje około 4 dol./kWh, a docelowy koszt całego rozwiązania ma wynieść około 20 dol./kWh. To bardzo mało w porównaniu z bateriami litowo-jonowymi (ogniwa LFP kosztują dziś w Chinach po 50 dol./kWh). Niski koszt baterii okupimy jednak znacznie mniejszą sprawnością, chociaż i tu widać ogromne postępy naukowców. W badaniach laboratoryjnych sprawność ogniw TPV przekroczyła już 40%, a w niektórych eksperymentach sięgnęła nawet 44% (zob. np. wyniki badań z USA). Jednak wysokie temperatury potrzebne do oddawania energii w widmie ogniw termofotowoltaicznych oznaczają też spore straty na przegrodach takiej baterii. Silbat deklaruje, że dzięki izolacji wysokotemperaturowej wynoszą one około 3–5% dziennie. Dlatego technologia może sprawdzić się szczególnie tam, gdzie potrzebne jest kilkunastogodzinne magazynowanie energii, a dodatkowo można wykorzystać część ciepła odpadowego. Spółka rozwija obecnie magazyny umożliwiające rozładowywanie przez 15–20 godzin. Instalacja pilotażowa ma wykorzystywać około dwóch ton krzemu, a docelowy moduł komercyjny około 10 ton, mieszczących się w standardowym kontenerze morskim. Budżet projektu pilotażowego realizowanego z partnerami przemysłowymi wynosi około 10 mln euro. Firma przygotowuje też kolejną rundę finansowania, w której chce zebrać około 4 mln euro. Pierwszymi odbiorcami mogłyby być huty, zakłady chemiczne, producenci szkła i papieru oraz ciepłownictwo. – W kolejnym kroku chcemy przejść od testów we własnej instalacji do demonstracji technologii u partnera przemysłowego – mówi Rodríguez. Europejskie gigafabryki: od bankructwa Northvolt do rozwoju Verkor Opisane technologie są na różnych etapach rozwoju, ale większość z nich dopiero czeka na uruchomienie większej produkcji. Dlatego warto przyjrzeć się także inwestycjom InnoEnergy, które doszły już do etapu fabryk. Jednym z takich przykładów jest francuski Verkor, wspierany przez ten europejski fundusz od początku działalności. Spółka powstała w 2020 roku, a pięć lat później otworzyła fabrykę ogniw litowo-jonowych w Dunkierce. Zakład ma docelowo produkować 16 GWh ogniw rocznie, co odpowiada bateriom o pojemności 60 kWh dla ponad 260 tys. samochodów elektrycznych. W sierpniu 2026 roku Verkor poinformował o uruchomieniu drugiej linii produkcyjnej i dostarczeniu pierwszych baterii wyprodukowanych w całości w fabryce. Ogniwa mają trafiać m.in. do samochodów Renault i Alpine. Przed Francuzami wciąż stoi jednak wyzwanie osiągnięcia pełnych zdolności produkcyjnych i odpowiedniej wydajności procesu. Jak trudne może to być zadanie, pokazała historia szwedzkiego Northvolt, również wspieranego przez InnoEnergy. Northvolt pozyskał miliardy dolarów od inwestorów i instytucji publicznych, zbudował fabryki oraz centra badawcze, ale nie był w stanie osiągnąć takiej skali i efektywności produkcji, które pozwoliłyby mu konkurować z producentami azjatyckimi. W marcu 2025 roku ogłosił upadłość. Według informacji zasłyszanych przez nas w kuluarach monachijskiej konferencji Innoenergy, Northvolt nie był w stanie przekroczyć 50% wydajności maszyn do produkcji ogniw, jakie ściągnął z Chin, a straty produkcyjne sięgały co najmniej jednej czwartej wytwarzanych ogniw. Northvolt zbankrutował, ale nie oznacza to, że zbudowane za miliardy fabryki trzeba rozebrać. W lutym 2026 roku amerykański Lyten sfinalizował przejęcie szwedzkich aktywów, w tym fabryki ogniw w Skellefteå i centrum badawczego w Västerås. Nowy właściciel rozpoczął ponowne uruchamianie produkcji. Docelowo fabryka w Skellefteå dysponuje zdolnościami produkcyjnymi na poziomie 16 GWh rocznie, ale nie wiadomo jeszcze, czy Lyten uda się osiągnąć wydajność, z którą nie poradzili sobie Szwedzi. Amerykanie przejęli też fabrykę systemów magazynowania energii w Gdańsku, wyposażoną do produkcji magazynów o łącznej pojemności 6 GWh rocznie, z możliwością rozbudowy do 12 GWh. Drugi gdański zakład Northvolta, produkujący baterie przemysłowe, trafił z kolei do Scanii. Lyten stara się również przejąć niedokończoną inwestycję Northvolta w niemieckim Heide, a w Szwecji podpisał umowę zakupu zakładu recyklingu baterii. Nie wszystkie projekty udało się jednak uratować. Z planowanej gigafabryki Northvolt Six w Kanadzie zrezygnowano. Mimo to duża część wyposażenia, infrastruktury i kompetencji przemysłowych zbudowanych przez Northvolt pozostała w Europie, choć wielu pierwotnych inwestorów, w tym Innoenergy, poniosło straty. Superkondensatory Skeleton wygładzą pobór mocy centrów danych Jednak historii sukcesów europejskich firm z obszaru magazynowania energii jest więcej. Dobrym przykładem jest estoński Skeleton Technologies, rozwijający superkondensatory i systemy magazynowania energii bardzo dużej mocy. W przeciwieństwie do baterii litowo-jonowych superkondensatory magazynują znacznie mniej energii, ale mogą ją przyjmować i oddawać dużo szybciej. Wykorzystują przy tym zjawisko fizyczne zamiast reakcji chemicznych typowych dla akumulatorów. Pierwszy kondensator skonstruowano już w 1745 roku w Kamieniu Pomorskim, a w elektronice wykorzystujemy je powszechnie od ponad stu lat, jednak prawdziwy boom na ich ogromne nowoczesne wersje otworzył dopiero gwałtowny wzrost centrów danych AI. Klastry procesorów GPU wykorzystywanych do sztucznej inteligencji potrafią zmieniać pobór mocy w ciągu milisekund. Gdy pracują tysiące takich procesorów, wahania zapotrzebowania mogą sięgać wielu megawatów. Superkondensatory działają wówczas jako bufor, przejmując gwałtowne zmiany obciążenia i ograniczając ich wpływ na pozostałą infrastrukturę elektryczną. Moduł superkondensatorowy Skeleton Technologies SkelMod 162V62F-AA do magazynowania energii i stabilizacji dużych skoków mocy. Mieści się w szafie rackowej, ma tylko 226 Wh pojemności, ale przez sekundę jest w stanie dostarczać 0,5 MW mocy. Skeleton informuje już o dostawach do największych amerykańskich operatorów centrów danych, choć nie ujawnia ich nazw. Dał też już zarobić swoim inwestorom. Jak powiedział WysokieNapiecie.pl Mikołaj Budzanowski, prezes InnoEnergy na Europę Środkową, fundusz sprzedał już część swoich udziałów w Skeleton, realizując spory zysk z inwestycji. Jednocześnie Siemens, który posiadał wcześniej około 6% udziałów w Skeleton, zwiększył swoje zaangażowanie kapitałowe powyżej 16%. Niemcy ogłosili też, że nowe porozumienie daje im wyłączne globalne prawa do sprzedaży i rozwijania sprzedaży produktów Skeleton na rynku centrów danych. Wartość ostatniej rundy inwestycyjnej przekroczyła 100 mln dolarów, a wycena Skeleton wzrosła powyżej miliarda dolarów. Rumuński Prime Batteries zarabia na produkcji ogniw Innym przykładem sukcesu jest rumuński Prime Batteries Technology, producent ogniw litowo-jonowych (NMC i LFP) oraz kompletnych magazynów energii, w którego InnoEnergy zainwestowało w 2022 roku. Rumuńska firma dysponuje już zdolnościami produkcyjnymi około 2,3 GWh rocznie i planuje zwiększyć je do 8,3 GWh. Rozwija także własny łańcuch dostaw materiałów bateryjnych. Wspólnie z koreańskim Top Material uruchomiła przedsięwzięcie zajmujące się produkcją materiałów aktywnych wykorzystywanych w ogniwach litowo-jonowych. W odróżnieniu od wielu europejskich start-upów Prime Batteries nie musi już przekonywać inwestorów wyłącznie prognozami. W 2025 roku spółka osiągnęła około 134 mln euro przychodów, o 142% więcej niż rok wcześniej, oraz około 25 mln euro zysku netto. Oznacza to marżę netto bliską 19%. Co więcej, rumuński producent wykazuje dodatnie wyniki finansowe już od kilku lat. Firma produkuje ogniwa i magazyny energii dla odbiorców przemysłowych i energetycznych. Współpracuje m.in. z rumuńskim Monsson, dla którego dostarczyła już baterie do magazynu energii o pojemności 24 MWh. W listopadzie 2025 roku firmy podpisały ponadto memorandum dotyczące dostaw magazynów o łącznej pojemności 1 GWh dla projektów w Rumunii i innych krajach europejskich. W przeciwieństwie do Northvolta, Rumuni rozwijają produkcję wolniej, ale zyskownie. Nowe technologie baterii to szansa dla Europy Podczas konferencji w Monachium przedstawiciele kolejnych firm rozmawiali z inwestorami o pozyskaniu od kilku do kilkudziesięciu milionów euro na rozwój technologii i zwiększenie produkcji. To kwoty, które są jeszcze w zasięgu części europejskich funduszy venture capital i inwestorów przemysłowych. Znacznie trudniej znaleźć pieniądze na kolejny etap – budowę dużych fabryk. Jak wskazują przedstawiciele The Batteries, w Polsce problem z finansowaniem industrializacji zaczyna się już przy inwestycjach rzędu kilkudziesięciu milionów euro. Tymczasem budowa dużej fabryki ogniw może wymagać wielokrotnie większych nakładów. W Monachium brakowało tylko jednego: inwestorów. Usłyszeliśmy to zarówno od start-upów, jak również od przedstawiciela jednej z dużych polskich firm, który przyjechał tam przyjrzeć się temu co dziś dzieje się wokół europejskich technologii. – W poprzednich latach, ponieważ przyjeżdżam tam jako inwestor, otrzymywałem od startupów raptem kilka ofert spotkania. W tym roku miałem zasypaną nimi skrzynkę. Widać, że firm zainteresowanych inwestycjami było znacznie mniej – mówił w rozmowie z nami. BloombergNEF w 2019 roku pokazał prognozę produkcji baterii na świecie. Nikt inny nie prognozował tak agresywnego wzrostu. Dziś w Monachium Michael Liebreich wrócił do tej prognozy, pokazanej na poniższym slajdzie w formie słupków i porównał ją z rzeczywistością w formie wykresu liniowego... Jeżeli Europejczycy, w tym także my, Polacy, nie będziemy mieć większego apetytu na ryzyko inwestycyjne i nie ułatwimy szybkiego rozwoju i wdrażania nowych technologii, to będziemy przegrywać z amerykańskimi firmami pod względem kapitału angażowanego w rozwój firm, a z chińskimi na skalę produkcji i wielkość jednolitego rynku wewnętrznego, na którym startupy mogą rosnąć. Polskie przedsiębiorstwa i fundusze, które narzekają, że Europa przespała rozwój przemysłu bateryjnego, mają więc okazję nie tylko obserwować jego kolejne etapy, ale także zarobić na części z nich. Zobacz także: Corab Energy Storage otworzył fabrykę magazynów energii. Polskie oprogramowanie i cybersec
Amerykańskie koncerny naftowe zarabiają krocie dzięki wojnie Wojna z Iranem napędza zyski amerykańskim nafciarzom Od momentu ataku USA i Izraela na Iran amerykańskie firmy naftowe zarobiły ponad 130 mld dolarów. Dla porównania w analogicznym okresie 2025 roku było to "zaledwie" 47 mld dolarów - donosi "The New York Times". Dziennik wskazuje, że jest to "ostrożny szacunek" oparty na wynikach ponad 50 dużych firm, a także obejmujący tylko okres od kwietnia do września. Nie uwzględniono zatem zysków z marca, czyli pierwszego miesiąca wojny, ani z października. Według wyliczeń ekspertów z Uniwersytetu Browna od momentu wybuchu wojny 28 lutego do końcówki października Amerykanie wydali na paliwa dodatkowe 147 mld dolarów. W przypadku gospodarstw domowych oznacza to wzrost wydatków o średnio 1100 dolarów. "The New York Times" wyjaśnia, że amerykańskie rafinerie radzą sobie szczególnie dobrze dzięki niedoborowi paliw na globalnym rynku, co pozwala śrubować zyski tym firmom, które działają bez zakłóceń. Jednocześnie działające w USA zakłady nie muszą ponosić kosztów ryzyka, z którymi zmagają się producenci w innych częściach świata. Dodatkowym atutem jest również to, że znacząca część surowca trafia do rafinerii za pośrednictwem rurociągów, co pozwala zniwelować wysokie koszty transportu. Niemniej amerykańskie koncerny wciąż nie zarabiają tak dużo jak w 2022 roku, gdy do szoku naftowego doprowadził atak Rosji na Ukrainę. Od kwietnia do września tego roku średnie ceny ropy w USA wynosiły około 90 dolarów za baryłkę. Natomiast w tym samym okresie 2022 roku było to około 100 dolarów. Sam trzeci kwartał 2026 roku był natomiast rekordowy pod względem zysków dla największych amerykańskich koncernów naftowych. Exxon Mobil poprawił wynik ponad dwukrotnie, a zysk Chevronu prawie się potroił. Na co branża przeznacza krociowe zyski? Jak na razie przede wszystkim ma odkładać gotówkę i spłacać długi zamiast inwestować w większe wydobycie ropy lub rozbudowę mocy rafineryjnych. Zobacz też: Polska ma pełne magazyny gazu. Ale to tylko zabawa z procentami Trwały impas może stać się normą na rynku ropy Dalsza przyszłość rynku ropy w kontekście wojny z Iranem pozostaje niejednoznaczna. Waszyngton i Teheran mogą dojść do porozumienia, albo zaostrzyć konflikt. Jest też trzecia opcja, w której obecny impas stanie się normą - ocenia Javier Blas, publicysta Bloomberga. Obecnie rynek, nie widząc przesłanek wskazujących na zawarcie pokoju, bardziej stawia na scenariusz dalszej eskalacji, do której być może dojdzie po zaplanowanych na 3 listopada wyborach połówkowych do Kongresu. Co prawda Donald Trump deklaruje, że chce zakończyć wojnę, ale w przeszłości mówił to już wielokrotnie, więc kolejne zapowiedzi już nie wzbudzają większych emocji. Władze Iranu także zapewniają o chęci porozumienia, ale raczej nie na warunkach, które byłyby akceptowalne dla USA. - Teheran i Waszyngton, pomimo dyplomatycznych przekazów, mogą dojść do wniosku, że utrzymanie status quo jest lepsze niż którakolwiek z alternatyw - stwierdza Blas i dodaje, że strony konfliktu są też świadome skutków wejścia konfliktu w kolejną gorącą fazę. Dla Iranu to dalsza destrukcja infrastruktury i osłabienie gospodarki z powodu prowadzonej blokady morskiej przez USA, co niemal całkowicie odcina możliwości eksportu ropy. W skrajnym scenariuszu mogłaby ona trwać co najmniej do początku 2029 roku, czyli zakończenia prezydentury Trumpa. Z kolei dla USA oznaczałoby to znacznie wyższe ceny ropy, co również będzie miało wpływ na tamtejszą gospodarkę i nastroje społeczne. Natomiast dla świata skutkiem byłoby utrzymywanie się stanu, którym transport przez Cieśninę Ormuz nie jest swobodny i bezpieczny. Niemniej - jak podkreśla Blas - według danych firmy analitycznej Vortexa w pierwszej połowie października przepływy ropy z Bliskiego Wschodu, z wyłączeniem Iranu, wzrosły do około 16,5 miliona baryłek dziennie, czyli blisko poziomu sprzed wojny. Nowsze dane, choć niekompletne, sugerują kontynuację trendu wzrostowego. W tej sytuacji, jeśli cena ropy WTI utrzyma się na poziomie około 100 dolarów za baryłkę, to Waszyngton może zdecydować się na utrzymanie obecnego stanu konfliktu i czekać na dalsze osłabianie irańskiej gospodarki dzięki blokadzie morskiej. Z kolei Teheran już wielokrotnie udowodnił swoją odporność na trudności finansowe, a jego próg bólu jest prawdopodobnie jeszcze wyższy teraz, gdy zagrożenie jest największe od czasów rewolucji islamskiej. Ponadto sam reżim dzięki różnym powiązaniom i sieciom przemytniczym raczej o brak pieniędzy dla siebie nie musi się obawiać. - Iran i USA - pomimo tego, co mówią publicznie - mają dobre powody, by przedłużać impas. Jedno z nich może być zmuszone do ustąpienia, gdy koszty ekonomiczne okażą się zbyt wysokie. Dopóki to się nie wydarzy, impas prawdopodobnie się utrzyma - konkluduje publicysta Bloomberga. Zobacz również: Europa przetrwa gazową zimę. Ale przemysł zapłaci za to wysoką cenę Budowa brytyjskiej jądrówki "okropnym interesem" dla podatników Budowa elektrowni jądrowej Sizewell C to według parlamentarnej Komisji Finansów Publicznych (PAC) "okropny interes" dla podatników. Przedsięwzięcie ma zostać sfinansowane ze środków budżetu państwa i prywatnych inwestorów, a także opłat doliczanych do rachunków za energię - wskazuje "The Guardian". Według członków PAC koszty przedsięwzięcia mogą wzrosnąć do 48 mld funtów. Latem ubiegłego roku, gdy podejmowano finalną decyzję inwestycyjną, koszt szacowano na około 38 mld funtów. Do tego dochodzi też kolejne 12 mld funtów w ciągu zakładanej 60-letniej eksploatacji elektrowni. Brytyjski rząd to największy (44,9%) udziałowiec Sizewell C. Pierwotnie było 24,9%, ale do zwiększenia zaangażowania doszło poprzez odkupienie udziałów chińskiego CGN, co tłumaczono względami bezpieczeństwa. Ponadto w inwestycję są zaangażowane takie podmioty jak La Caisse (20%), Centrica (15%), EDF (12,5%) czy Amber Infrastructure (7,6%). Uruchomienie elektrowni planowane jest na lata 2039-2043. Według PAC formuła przedsięwzięcia sprawia, że dodatkowymi, wielomiliardowym kosztami realizacji projektu mogą zostać obciążeni odbiorcy energii, podczas gdy prywatni udziałowcy będą musieli wyłożyć tylko kilkadziesiąt milionów funtów. - Poziom ryzyka ponoszonego przez podatników i konsumentów w związku z budową Sizewell C jest niezwykle wysoki. Prywatni inwestorzy spodziewają się znacznych zysków z inwestycji, podczas gdy klienci prawdopodobnie będą obciążeni wyższymi rachunkami za energię - stwierdził Geoffrey Clifton-Brown, przewodniczący PAC. Odnosząc się do tych zarzutów rzecznik rządu podkreślił, że warunki umowy motywują inwestorów do jak najszybszego uruchomienia elektrowni. Zapewnił również prace postępują zgodnie z planem. Według przeciwników Sizewell C, których cytuje "The Guardian", tańszym rozwiązaniem dla podatników byłaby rezygnacja z dalszej inwestycji na obecnym etapie niż przyszłe koszty ponoszone w rachunkach za energię. Z kolei przedstawiciele branży jądrowej podkreślają, że dzięki elektrowni odbiorcy otrzymają "czystą i stale dostępną energię". Zwrócili też uwagę na obecne koszty związane z redysponowaniem pogodozależnych źródeł OZE oraz utrzymywaniem rezerwowych elektrowni gazowych, które sięgają blisko 3 mld funtów rocznie. Zobacz także: Co unijne etykiety energetyczne oznaczają dla polskich centrów danych? Gigawaty anulowanych projektów elektrowni gazowych w Europie Od 2023 roku moc anulowanych projektów elektrowni gazowych w Europie wzrosła dwukrotnie - do 20,6 GW. Dotyczy to m.in. takich krajów jak Belgia, Włochy, Rumunia czy Wielka Brytania, gdzie inwestorzy coraz częściej wybierają budowę magazynów energii - informuje Montel. Portal powołuje się na dane organizacji Beyond Fossil Fuels, która wśród przyczyn rezygnacji z projektów wymienia takie czynniki jak rosnące koszty budowy, trudności administracyjne oraz ceny gazu. W tej sytuacji w wielu miejscach alternatywą może być szybsza i mniej ryzykowna inwestycja w bateryjne magazyny energii. Przykładowo w Rumunii planowano budowę elektrowni gazowej Isalnita o mocy 850 MW. Finansowanie uzyskała ona już w 2022 roku, ale po kolejnych nieudanych przetargach oraz przez rosnące koszty przedsięwzięcie nie weszło w fazę realizacji. Teraz państwowa spółka energetyczna CE Oltenia planuje wraz z producentem aluminium Alro budowę magazynów energii o łącznej mocy 1 GW. Z kolei w Wielkiej Brytanii EDF oraz InterGen zrezygnowały kolejno z budowy 300 MW w gazie w West Burton oraz 1,2 GW w Gateway Energy Centre. W zamian zakładają natomiast budowę odpowiednio 500 MW oraz 450 MW w bateriach. Podobnie w Belgii spółka Luminus zrezygnowała z budowy elektrowni gazowej o mocy o 235 MW w Ringvaart na rzecz magazynu o mocy 100 MW. Natomiast Enel przewidywał, że w miejsce bloków węglowych w Brindisi Sud i La Spezia powstaną gazówki, ale aktualnie skłania się do wykorzystania tych lokalizacji pod baterie. Montel podkreśla, że według danych SolarPower Europe w 2025 roku zainstalowano rekordową ilość 36 GWh bateryjnych magazynów energii, co stanowiło wzrost o 48% względem 2024 rok. Łączna moc magazynów w Europie przekroczyła 100 GW. Niemniej baterie nadal muszą konkurować z elektrowniami gazowymi, którym preferencje stwarzają warunki wsparcia dla dyspozycyjnych źródeł energii w mechanizmach rynku mocy, wprowadzanych w kolejnych krajach. Zobacz też: Niespodziewany zwrot akcji w sprawie ustawy o wsparciu dla energochłonnego przemysłu/
Nowe stawki opłaty mocowej dla biznesu i przemysłu Prezes URE nie zmienił stawki opłaty mocowej, jaką w 2027 roku będą płacić ryczałtem w rachunkach za prąd gospodarstwa domowe. Za to stawki dla biznesu i przemysłu będą zmienne w zależności od kwartału. Gospodarstwa domowe dalej będą płacić miesięcznie od 4,29 do 24,05 zł netto, w zależności od rocznego zużycia energii. Za to więksi odbiorcy, uiszczający opłatę od megawatogodziny zużytej energii zapłacą różne stawki w ciągu roku. W I kwartale stawka wyniesie 192,5 zł za MWh netto, w II - 214,1 zł za MWh, w III - 198,4 zł za MWh, a w IV kwartale - 195 zł za MWh. W stosunku do tegorocznej stawki opłata mocowa spadnie od 2,4 do 12,3% w zależności od kwartału. Jak uzasadnił decyzję regulator, wprowadzenie zróżnicowania stawek w poszczególnych kwartałach odzwierciedla rzeczywiste warunki pracy KSE i ma na celu zmotywowanie odbiorców energii elektrycznej do świadomego zarządzania poborem i odciążenia systemu elektroenergetycznego w okresach zwiększonego zapotrzebowania. W 2026 roku opłata mocowa dla biznesu wzrosła o ponad 55% w stosunku do 2025 roku i wynosi 219,4 zł za MWh netto. Także o ok. 50% wzrosły opłaty dla gospodarstw domowych. Gaz na giełdzie przebił 100€; rząd myśli o interwencji Ceny gazu na nadchodzące zimowe miesiące przebiły w zeszłym tygodniu 100 euro za MWh i na holenderskim hubie TTF i na warszawskiej TGE. Stało się to po raz pierwszy od 2022 roku. Nie pomogło częściowe odblokowanie po cichu Cieśniny Ormuz, ani fakt, że nieco LNG z Zatoki Perskiej jednak płynie w świat. Według nieoficjalnych informacji rząd zaczął się szykować do ponownego zamrożenia cen energii, przy czym na pierwszy ogień ma iść gaz dla gospodarstw domowych. Szczegóły nie są jeszcze znane, ale mają się pojawić w listopadzie. Aktualna taryfa myOrlen dla gospodarstw domowych to niecałe 200 zł za MWh, czyli poniżej 50 euro. Orlen importuje gaz taniej niż wynikałoby z notowań giełdowych. Podobno rozważane jest także zamrożenie cen prądu dla gospodarstw domowych, podobnie jak i obniżenie innych części rachunków, np. opłat sieciowych. Tymczasem Eurelectric, czyli europejskie stowarzyszenie producentów prądu zaapelowało do ministrów energii państw członkowskich, aby ewentualne interwencje w ceny nie zaburzały rynków. Według organizacji, należałoby w pierwszej kolejności skorzystać z mechanizmów, jakie dają regulacje w rodzaju CISAF oraz z obniżek innych niż energia pozycji rachunków. Eurelectric wskazuje, że przyczyną obecnej sytuacji jest wysoka zależność UE od importu paliw kopalnych, służących do produkcji energii elektrycznej, czyli w praktyce gazu. Wyjście Saudi Aramco z Polski: na razie bez konkretów Reagując na medialne doniesienia, jakoby Saudi Aramco rozważało wycofanie się z Polski, minister aktywów Wojciech Balczun stwierdził, że na razie nie ma żadnego potwierdzenia. Jak dodał, na ten temat z Saudyjczykami rozmawiać ma prezes Orlenu Ireneusz Fąfara. Balczun stwierdził też, że "jeżeli zrealizowałby się scenariusz wychodzenia Saudi Aramco z UE, w tym sprzedaż udziałów w Rafinerii Gdańskiej, MAP i Orlen gruntownie to przeanalizują ze względu na strategiczny charakter tego biznesu". Dodał, że mogłoby to być szansą na "nowe otwarcie albo repolonizację". Według "Rzeczpospolitej", która, powołując się na nieoficjalne źródła napisała o potencjalnych krokach Saudi Aramco, Saudyjczycy zlecili bankowi JPMorgan Chase zbadanie rynku pod kątem sprzedaży niektórych polskich aktywów. W grę miałaby wchodzić przynajmniej sprzedaż spółki Aramco Fuels Poland - hurtowego dostawcy paliw, ale na stole ma być też opcja całkowitego wyjścia, włącznie ze sprzedażą udziałów w Rafinerii Gdańskiej, do której wpuścił Saudyjczyków ówczesny prezes Orlenu Daniel Obajtek, forsując przejęcie Lotosu. Iberdrola rozważa sprzedaż polskich aktywów Według nieoficjalnych doniesień Bloomberga, hiszpańska Iberdrola rozważa sprzedaż swoich polskich aktywów. Hiszpanie mają w nas 5 farm wiatrowych o łacznej mocy zainstalowanej 213 MW oraz portfel projektów magazynów energii o łacznej mocy 1 GW. Według Bloomberga, wartość transakcji sprzedaży wynosiłaby około 400 mln euro. Operacja miałaby być częścią szerszego planu Iberdroli, polegającego na sprzedaży aktywów uznanych za niestrategiczne i koncentracja na rynkach, gdzie można rozszerzyć biznes o działalność regulowaną, czyli sieciową. Polsat Plus planuje wyjście z energetyki, czyli z ZE PAK Grupa Polsat Plus prowadzi rozmowy o wyjściu z niektórych aktywów, w tym energetycznych - poinformował prezes spółki Piotr Żak. Jak dodał, nowa strategia przewiduje skupienie się na działalności medialno-telekomunikacyjnej. Do biznesów kierowanych obecnie przez dzieci Zygmunta Solorza należy większościowy pakiet akcji ZE PAK. Lada dzień kontrolująca ZE PAK cypryjska spółka Argumenol ma ogłosić wezwanie na 34% akcji energetycznej firmy z docelowym zamiarem zdjęcia jej z giełdy. Cena odkupu ma wynieść 18 zł za papier. Ostatnie giełdowe notowania akcji ZE PAK sięgają 18,3 zł i w ciągu miesiąca wzrosły o złotówkę na akcję. Jako główny powód zdjęcia ZE PAK z giełdy właściciele podali niezdolność do wypłacania dywidendy ze względu na koszty transformacji energetycznej, w tym wygaszanie generacji z węgla brunatnego w połączeniu z opóźnieniem budowy bloku gazowego w Turku i planowanymi inwestycjami w aktywa wiatrowe.
Niespodziewany zwrot akcji w sprawie ustawy o wsparciu dla energochłonnego przemysłu Jeszcze 27.10 o godzinie 19 nic nie zapowiadało sensacji. Senat pracował nad ustawą w ekspresowym tempie, senackie komisje gładko przegłosowały wniosek o przyjęcie projektu bez poprawek. Wieczorem Senat przyjął ustawę, ale jednak z poprawkami, w wersji innej niż wyszła z Sejmu, a rząd się z tym pogodził. Ustawa wprowadza wsparcie dla znajdującego się w coraz większych tarapatach przemysłu ciężkiego, na wzór rozwiązań istniejących już m.in. we Włoszech i Niemczech. Komisja Europejska stworzyła uproszczoną procedurę dla tego typu pomocy, tzw. CISAF. Czytaj również: W UE zaczął się wyścig po tanią, subsydiowaną energię Konkursy czy proporcje Polska ustawa przewiduje wprowadzenie systemu wsparcia dla przedsiębiorstw energochłonnych w latach 2027-2030. Na ten cel zaplanowano 4,8 mld zł, w tym 800 mln zł w 2027 r., po 1,6 mld zł w latach 2028-2029 oraz 800 mln zł w 2030 r. Unijny i polski schemat przewiduje, że firmy biorące udział w programie będą zobowiązane do przeznaczenia co najmniej 50 proc. wartości otrzymanej pomocy na określone inwestycje związane m.in. z obniżeniem emisji, poprawą efektywności energetycznej, rozwojem OZE, magazynowaniem energii lub zwiększeniem elastyczności poboru energii. Program ma również swoje źródło finansowania - podwyższenie z 19 do 30 proc. CIT dla największych firm osiągających przychody powyżej 50 mln euro i działających m.in. w zakresie wydobycia ropy i gazu, handlu paliwami oraz przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej. Polska ustawa jest znacznie mniej hojna niż niemiecka, ale nie to wywołało największe kontrowersje. Cały przemysł protestował przeciw komisji konkursowej, która miała oceniać projekty, choć nie wiadomo dokładnie co byłoby brane pod uwagę. Rząd miał dopiero napisać specjalny program, w którym znalazłyby się kryteria konkursu. Czytaj również: Spóźnione i przeregulowane wsparcie dla przemysłu energochłonnego Przemysł protestował gdyż obawiał się uznaniowości oraz niepewności związanej z konkursem. Domagano się przyznania pomocy wszystkim, a jeśli pieniędzy będzie za mało – proporcjonalnego obniżenia dla wszystkich. ale rząd był nieustępliwy. Do czasu. Dwie godziny, które wstrząsnęły Senatem Przewodniczący senackiej komisji gospodarki, były premier Waldemar Pawlak (PSL) zgłosił do ustawy kilkanaście poprawek, m.in. wykreślających konkursy i wprowadzających pożądany przez przemysł proporcjonalny przydział pomocy. W głosowaniu komisji o godzinie 19 przepadły, ale na posiedzeniu plenarym, które odbyło się kilkadziesiąt minut później niespodziewanie przeszły i to niemal jednomyślnie. Rząd w trakcie głosowania nie zajął stanowiska. Dlaczego tak się stało? Prawdopodobnie rząd uznał – lub dowiedział się nieoficjalnymi kanałami - że ustawy oprotestowanej przez przemysł prezydent Karol Nawrocki nie podpisze. - To było antycypowanie możliwych ruchów w ramach trójpodziału władzy – przekazała nam osoba zaangażowana w proces legislacyjny. Ale nie chciała powiedzieć czy doszło do nieoficjalnych konsultacji z Pałacem i czy padła obietnica, że po przyjęciu poprawek Waldemara Pawlaka ustawa będzie podpisana Prezydentowi bowiem ustawa może wciąż stać kością w gardle, bo podwyższa CIT, a przecież jako kandydat obiecywał, że zawetuje każdą ustawę zwiększającą podatki. Fiskus szacuje, że podwyżka podatku od paliwowych i energetycznych gigantów przyniesie ponad 7 mld zł, a na wsparcie dla przemysłu pójdzie 4,8 mld, reszta trafi do ogólnego budżetowego garnka. Prezydentowi trudno byłoby kwestionować wsparcie przemysłu ciężkiego, ale zawetowanie ustawy w wersji, przeciwko której przemysł protestuje byłoby dużo prostsze. Po przyjęciu poprawek Senatu odpada bardzo ważny argument dla weta. Teraz poprawkami Senatu zajmie się Sejm, potem trafi do prezydenta.
Niespodziewany zwrot akcji w sprawie ustawy o wsparciu dla energochłonnego przemysłu Jeszcze 27.10 o godzinie 19 nic nie zapowiadało sensacji. Senat pracował nad ustawą w ekspresowym tempie, senackie komisje gładko przegłosowały wniosek o przyjęcie projektu bez poprawek. Wieczorem Senat przyjął ustawę, ale jednak z poprawkami, w wersji innej niż wyszła z Sejmu, a rząd się z tym pogodził. Ustawa wprowadza wsparcie dla znajdującego się w coraz większych tarapatach przemysłu ciężkiego, na wzór rozwiązań istniejących już m.in. we Włoszech i Niemczech. Komisja Europejska stworzyła uproszczoną procedurę dla tego typu pomocy, tzw. CISAF. Czytaj również: W UE zaczął się wyścig po tanią, subsydiowaną energię Konkursy czy proporcje Polska ustawa przewiduje wprowadzenie systemu wsparcia dla przedsiębiorstw energochłonnych w latach 2027-2030. Na ten cel zaplanowano 4,8 mld zł, w tym 800 mln zł w 2027 r., po 1,6 mld zł w latach 2028-2029 oraz 800 mln zł w 2030 r. Unijny i polski schemat przewiduje, że firmy biorące udział w programie będą zobowiązane do przeznaczenia co najmniej 50 proc. wartości otrzymanej pomocy na określone inwestycje związane m.in. z obniżeniem emisji, poprawą efektywności energetycznej, rozwojem OZE, magazynowaniem energii lub zwiększeniem elastyczności poboru energii. Program ma również swoje źródło finansowania - podwyższenie z 19 do 30 proc. CIT dla największych firm osiągających przychody powyżej 50 mln euro i działających m.in. w zakresie wydobycia ropy i gazu, handlu paliwami oraz przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej. Polska ustawa jest znacznie mniej hojna niż niemiecka, ale nie to wywołało największe kontrowersje. Cały przemysł protestował przeciw komisji konkursowej, która miała oceniać projekty, choć nie wiadomo dokładnie co byłoby brane pod uwagę. Rząd miał dopiero napisać specjalny program, w którym znalazłyby się kryteria konkursu. Czytaj również: Spóźnione i przeregulowane wsparcie dla przemysłu energochłonnego Przemysł protestował gdyż obawiał się uznaniowości oraz niepewności związanej z konkursem. Domagano się przyznania pomocy wszystkim, a jeśli pieniędzy będzie za mało – proporcjonalnego obniżenia dla wszystkich. ale rząd był nieustępliwy. Do czasu. Dwie godziny, które wstrząsnęły Senatem Przewodniczący senackiej komisji gospodarki, były premier Waldemar Pawlak (PSL) zgłosił do ustawy kilkanaście poprawek, m.in. wykreślających konkursy i wprowadzających pożądany przez przemysł proporcjonalny przydział pomocy. W głosowaniu komisji o godzinie 19 przepadły, ale na posiedzeniu plenarym, które odbyło się kilkadziesiąt minut później niespodziewanie przeszły i to niemal jednomyślnie. Rząd w trakcie głosowania nie zajął stanowiska. Dlaczego tak się stało? Prawdopodobnie rząd uznał – lub dowiedział się nieoficjalnymi kanałami - że ustawy oprotestowanej przez przemysł prezydent Karol Nawrocki nie podpisze. - To było antycypowanie możliwych ruchów w ramach trójpodziału władzy – przekazała nam osoba zaangażowana w proces legislacyjny. Ale nie chciała powiedzieć czy doszło do nieoficjalnych konsultacji z Pałacem i czy padła obietnica, że po przyjęciu poprawek Waldemara Pawlaka ustawa będzie podpisana Prezydentowi bowiem ustawa może wciąż stać kością w gardle, bo podwyższa CIT, a przecież jako kandydat obiecywał, że zawetuje każdą ustawę zwiększającą podatki. Fiskus szacuje, że podwyżka podatku od paliwowych i energetycznych gigantów przyniesie ponad 7 mld zł, a na wsparcie dla przemysłu pójdzie 4,8 mld, reszta trafi do ogólnego budżetowego garnka. Prezydentowi trudno byłoby kwestionować wsparcie przemysłu ciężkiego, ale zawetowanie ustawy w wersji, przeciwko której przemysł protestuje byłoby dużo prostsze. Po przyjęciu poprawek Senatu odpada bardzo ważny argument dla weta. Teraz poprawkami Senatu zajmie się Sejm, potem trafi do prezydenta.
Projekty OZE mogą skorzystać z ulgi podatkowej. Ale nie wszystkie Na czym polega podatkowa korzyść Ustawa o CIT ogranicza wysokość nadwyżki kosztów finansowania dłużnego, którą podatnik może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Limit nie obejmuje jednak kosztów kredytów i pożyczek wykorzystanych do finansowania długoterminowego projektu infrastruktury publicznej, jeżeli spełnia on warunki ustawowe. Projekt musi dotyczyć stworzenia, modernizacji, eksploatacji albo utrzymania znaczącego składnika aktywów i służyć ogólnemu interesowi publicznemu. Wykonawca powinien podlegać opodatkowaniu w państwie UE. W państwach UE muszą znajdować się także aktywa projektu oraz być rozpoznawane związane z nim dochody i koszty finansowania. PGE zetnie produkcję prądu z węgla o połowę. Przegląd energetyczny, 26 października Projekty OZE wymagają znacznych nakładów i są finansowane długiem. Odsetki oraz pozostałe koszty finansowania mogą więc istotnie wpływać na wynik podatkowy inwestycji. Wyłączenie ich z limitu może poprawić ekonomikę projektu. Sądy przychylne dla inwestorów Dla wykładni tych przepisów istotny jest wyrok NSA z 12 czerwca 2024 r. Sąd uznał, że pojęć "infrastruktura publiczna" i "ogólny interes publiczny" nie można automatycznie zawężać za pomocą definicji z innych ustaw. Należy badać rzeczywistą funkcję projektu. Czytaj także: 400 mln zł w jeden dzień. Wieś chce produkować energię Kilka miesięcy później Dyrektor KIS zmienił praktykę i zaczął wydawać pozytywne interpretacje dotyczące projektów OZE oraz inwestycji energetycznych. Nie oznacza to jednak, że preferencja obejmuje automatycznie każdy projekt z tego sektora. Co przemawia za objęciem projektu OZE preferencją? Za publiczną funkcją projektu mogą przemawiać jego wieloletni charakter oraz trwała korzyść dla ogółu. Decydujące pozostają cechy i rzeczywista rola konkretnej inwestycji. Dotychczasowa praktyka potwierdza, że preferencją mogą zostać objęte wybrane projekty OZE i inwestycje energetyczne. Status OZE nie wystarczy Sam status OZE nie daje prawa do wyłączenia. Granice preferencji pokazują sprawy dotyczące innych branż. Sądy odmówiły jej w przypadku domu studenckiego oraz niskoemisyjnego centrum biurowo-handlowego, uznając, że sama użyteczność inwestycji nie wystarcza do wykazania trwałej korzyści dla ogółu. Inaczej zakończyła się sprawa magazynu farmaceutycznego: jego znaczenie dla ciągłości dostaw leków doprowadziło ostatecznie do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia przez organ. Samo powołanie się zatem na cele transformacji energetycznej nie zastąpi analizy konkretnej inwestycji. Finansowanie musi być powiązane z projektem Podatnik musi wykazać, że finansowanie zostało wykorzystane na realizację kwalifikowanego projektu. Powinien także przypisać do niego koszty finansowania, które zamierza wyłączyć spod ustawowego limitu. Przed zastosowaniem wyłączenia trzeba sprawdzić: czy dokumentacja określa cel kredytu, pożyczki lub emisji obligacji; czy przepływy środków i koszty długu można przypisać do konkretnego projektu; czy wykonawca projektu jest podmiotem ponoszącym koszty finansowania; czy aktywa, koszty finansowania i dochody spełniają warunki dotyczące państw UE; czy opis projektu wykazuje jego funkcję publiczną i trwałą korzyść dla ogółu. Znaczenie ma podział ról między spółkami W interpretacji z lipca 2026 r. Dyrektor KIS odmówił zastosowania preferencji, ponieważ koszty finansowania ponosił inny podmiot niż spółka realizująca projekt. Ustawa nie ustanawia takiego warunku wprost, dlatego stanowisko organu może budzić wątpliwości. Problem dotyczy struktur, w których finansowanie pozyskuje inny podmiot niż wykonawca projektu. Warto rozważyć własną interpretację Pozytywna praktyka dotycząca energetyki wzmacnia argumentację, ale nie chroni inwestora, który nie był adresatem interpretacji. Własna interpretacja może zapewnić ochronę, jeżeli rzeczywisty stan odpowiada opisowi przedstawionemu we wniosku i spełnione są warunki ustawowe. Czytaj także: Miliard złotych dotacji na domowe magazyny energii. Komu opłaca się zainstalować? Wniosek powinien opisywać funkcję aktywów i przewidywany okres ich wykorzystania, publiczny wymiar inwestycji, sposób finansowania oraz role poszczególnych spółek. Unijna reforma może poszerzyć wyłączenie Komisja Europejska zaproponowała objęcie wyłączeniem szerzej rozumianych projektów przynoszących korzyść publiczną. Zmiana mogłaby ułatwić kwalifikację inwestycji realizujących cele transformacji energetycznej, nawet jeśli trudno uznać je za klasyczną infrastrukturę publiczną. Nie przyjęto jednak jeszcze dyrektywy ani nie opublikowano polskiego projektu wdrożenia. Obecne inwestycje należy więc oceniać według obowiązujących przepisów. Każdy projekt OZE wymaga indywidualnej oceny Obecna praktyka dostarcza inwestorom realizującym wybrane projekty OZE argumentów za wyłączeniem kosztów finansowania spod ustawowego limitu. Ocena zależy od cech przedsięwzięcia, w tym okresu eksploatacji, wartości i funkcji aktywów oraz jego rzeczywistego wkładu w realizację celów publicznych. Inwestor musi wykazać, że projekt spełnia szereg warunków, a koszty finansowania są z nim związane. Jeżeli finansowanie pozyskuje inny podmiot niż wykonawca projektu, trzeba uwzględnić ryzyko wynikające z aktualnej praktyki organów. --- Tomasz Janik jest doradcą podatkowym, menedżerem w firmie doradczej MDDP, specjalizuje się w obsłudze sektora zielonej energii
Trudna zima przed europejskim rynkiem energii Gaz, woda i słońce kluczowe dla energetycznej zimy w Europie Europa, wraz ze wzrostem zapotrzebowania na ogrzewanie i mniejszą dostępnością energii słonecznej, będzie w coraz większym stopniu polegać na gazie. Niski poziom wypełnienia magazynów, sytuacja hydrologiczna oraz przepustowość interkonektorów czyni niektóre państwa bardziej podatnymi na wysokie ceny energii - analizuje Montel. Priyanka Shinde, ekspertka ds. rynków nordyckich w portalu Montel, zwraca uwagę, że elektrownie gazowe mają kluczowe znaczenie dla cen energii, gdyż to one zazwyczaj domykają rynek, gdy brakuje energii z OZE. Tymczasem ceny gazu w Europie wynoszą ponad 90 euro za MWh, a poziom wypełnienia magazynów jest najniższy od kilku lat. Szczególnie niepokojąca jest sytuacja w Niemczech, gdzie są one wypełnione w 61% wobec unijnej średniej na poziomie 75% (wobec 83% rok wcześniej). Przy podobnym popycie na gaz jak ubiegłej zimy mogłoby to oznaczać niedobór w niemieckich magazynach wynoszący około 26 TWh. Gaz w Europie jest najdroższy od grudnia 2022 roku, na co wpływ ma przede wszystkim wojna na Bliskim Wschodzie. Priyanka Shinde wskazuje, że elektrownie gazowe muszą pokryć zarówno koszty paliwa, jak i emisji CO2. W efekcie każdy wzrost ceny gazu o 10 euro/MWh może zwiększyć koszt energii elektrycznej o około 18 euro/MWh, gdy gazówki domykają rynek. Wpływ energetyki gazowej na ceny energii jest zależny od tego, jak duże znaczenie ma ona w poszczególnych krajach. We Włoszech i Wielkiej Brytanii elektrownie gazowe mogą ustalać ceny energii w okresie zimowym w około 85% czasu. Znacznie rzadziej dzieje się to chociażby w Hiszpanii i Francji, gdzie większą rolę odgrywają OZE i energia jądrowa. Tegoroczne upalne lato wpływało negatywnie na wyniki energetyki wodnej. W lipcu produkcja energii wodnej spadła o 53% na Węgrzech, o 38% we Włoszech i o 34% w Austrii. W maju, czerwcu i lipcu produkcja energii wodnej w UE była najniższa od co najmniej dekady. Jednocześnie niski poziom rzek odbijał się także na na pracy elektrowni jądrowych i węglowych, którym brakowało wody do chłodzenie bloków. Znaczna część Europy wchodzi w zimę z mniejszymi rezerwami wody w zbiornikach niż wieloletnia średnia - w szczególności dotyczy to krajów nordyckich, w których hydroenergetyka ma kluczowe znaczenie. Latem systemy elektroenergetyczne wspierała fotowoltaika. Produkcja energii słonecznej w UE osiągnęła rekordowe 52 TWh w czerwcu i 55 TWh w lipcu, co stanowiło jedną czwartą produkcji w każdym z tych miesięcy. Jednak jesienią i zimą znaczenie energetyki słonecznej spada, a szczególnie trudne są okresy, w których występuje tzw. zgniły wyż (dunkelflaute), gdy gęstemu zachmurzeniu towarzyszy chłodna temperatura i brak wiatru. Priyanka Shinde podkreśla również, że na sytuację w poszczególnych krajach będzie wpływać także przepustowość połączeń międzysystemowych pomiędzy poszczególnymi krajami. Różnice w cenach energii pomiędzy poszczególnymi państwami mogą się znacząco różnić, więc wykorzystanie interkonektorów może pozwolić na złagodzenie cen na droższych rynkach dzięki przepływom energii z tańszych krajów. W wielu przypadkach przepustowość połączeń jest jednak niewielka, co ogranicza możliwości importu. Zobacz także: Polska ma pełne magazyny gazu. Ale to tylko zabawa z procentami Elektrownie węglowe śrubują zyski Rosnące ceny gazu ziemnego w Europie pozytywnie wpływają na wyniki energetyki węglowej. Nadchodząca zima może ten trend podtrzymać - podkreśla Bloomberg. Agencja przytacza dane firmy analitycznej Energy Aspects, według której Clean Dark Spread (CDS) dla elektrowni na węgiel brunatny w Niemczech w październiku sięgnął 64 euro za MWh, podczas gdy w analogicznym okresie minionego roku kształtował się on w okolicy zera. CDS to wskaźnik marży kosztu zmiennego dla elektrowni węglowych, czyli różnica ceny energii oraz kosztów paliwa i uprawnień do emisji. Elektrownie węglowe Europie znajdują się głównie w Niemczech i Polsce. Te dwa kraje odpowiadały w 2025 roku za ponad 74% produkcji energii elektrycznej z tego paliwa w Unii Europejskiej. Najwięksi niemieccy producenci to RWE, LEAG czy EnBW, a polscy - PGE, Enea i Tauron. Bloomberg zaznacza, że w kontekście nadchodzącej zimy szczególnie niemieckie elektrownie węglowe mogą liczyć na dobre perspektywy. Składa się na to zamknięcie w ubiegłych latach elektrowni jądrowych, a także rosnąca moc OZE, które wymagają bilansowania dyspozycyjnymi źródłami. Tymczasem Niemcy dopiero przygotowują się do budowy elektrowni gazowych, które miałyby zastąpić węglówki w okresach, gdy brakuje energii odnawialnej. Energy Aspects prognozuje, że zimą CDS dla węgla brunatnego wzrośnie do ponad 70 euro/MWh. Wyniki mogą poprawić też jednostki na węgiel kamienny, które w październiku osiągnęły CDS na poziomie ponad 37 euro/MWh. Dla porównania rok wcześniej była to strata wynosząca blisko 12 euro/MWh. Według danych ENTSO-E produkcja energii elektrycznej z węgla w Niemczech w październiku była średnio o 14% wyższa niż analogicznym okresie 2025 roku. Natomiast energetyka gazowa zanotowała spadek o około 20%. Zobacz również: Blisko 2 mld zł dla elektrowni węglowych. Ile dla innych mocy? Chińska ekspansja bateryjnego łańcucha dostaw W odpowiedzi na rosnący protekcjonizm Zachodu chińscy producenci baterii inwestują w łańcuchy dostaw poza Państwem Środka - analizuje "Financial Times". Dziennik powołuje się na wyliczenia firmy badawczej Climate Energy Finance, według której chińskie firmy w tym roku oficjalnie ogłosiły na rynkach zagranicznych inwestycje o wartości 12 mld dolarów. Natomiast koszt wszystkich przedsięwzięć od 2023 roku to około 90 mld dolarów - w tym 52 mld dolarów na ogniwa oraz 38 mld dolarów na materiały bateryjne. Najwięcej, ponad 35 mld dolarów, zainwestowano w krajach Azji Południowo-Wschodniej, ale niewiele mniej nakładów przeznaczono na Europę, gdzie wartość inwestycji przekroczyła 31 mld dolarów. Na kolejnych pozycjach znalazły się Afryka (11 mld dolarów) oraz Ameryka Północna (10 mld dolarów). Wśród największych inwestorów znajdują się tacy potentaci jak CATL, BYD, Gotion, CALB i Sungrow, a także firmy, które należą do ich kluczowych dostawców. "Financial Times" podkreśla, że koncerny dywersyfikują swoją działalność na rynki zagraniczne, choć w Chinach są w stanie budować nowe fabryki trzykrotnie szybciej i za jedną trzecią kosztów, które muszą ponieść na podobne przedsięwzięcie w Europie. Komisja Europejska chce, aby do końca dekady UE w pełni zintegrowała swój łańcuch dostaw baterii, ale Europejskie Stowarzyszenie Producentów Samochodów (ACEA) ostrzega, że na tak ambitny cel wymaga więcej czasu. Potrzebna jest bowiem odpowiednia wiedza techniczna oraz łańcuchy dostaw, a przede wszystkim konkurencyjność cenowa. Według firmy doradczej Wood Mackenzie udział chińskich koncernów w produkcji kluczowych komponentów baterii przekracza 80%. Według prognoz do 2034 roku chińskie udziały w rynku pozostaną niemal niezmienione - pomimo przeniesienia dużej części produkcji poza granice Chin. - Chińskie koncerny produkujące baterie doszły do wniosku, że wahadło globalnych nastrojów przechyliło się - być może na stałe - w stronę protekcjonizmu. Ten wniosek prowadzi natomiast do przyspieszenia wysiłków związanych z tworzeniem kompletnego łańcucha dostaw poza Chinami - tłumaczy "Financial Times". Dodaje również, że rodzimy rynek jest coraz bardziej nasycony i zmaga się z wojną cenową, więc chińskie firmy muszą ruszać na rynki zagraniczne, aby poprawić swoje wyniki finansowe. Zobacz też: Zyski z baterii w Polsce są szalone Renesans amerykańskiej energetyki jądrowej z problemami Projekt reaktywacji elektrowni jądrowej Palisades napotyka na problemy, co kładzie się cieniem na amerykańskich ambicjach związanych z tym sektorem. Skutki odczuwają też firmy, które rozwijać się w tej branży - pisze "Financial Times". Dziennik wskazuje na kwestie, które zaniepokoiły amerykański dozór jądrowy (NRC) w Palisades. Wśród nich znajduje się upadek pracownika do komory reaktora, a także przechylenie się prętów paliwowych podczas uzupełniania paliwa. Do tego dochodzą problemy kadrowe dotyczące przyszłej załogi elektrowni - dziewięciu z piętnastu przygotowywanych do pracy operatorów reaktorów nie zdało egzaminu. Regulatora zaniepokoiły również doniesienia złej atmosferze pracy, przez co zgłaszanie niedociągnięć dotyczących kwestii bezpieczeństwa wiąże się z obawami o konsekwencje ze strony pracodawcy. Położoną w stanie Michigan elektrownię Palisades o mocy 2,6 GW oddano do użytku w 1971 roku. Z eksploatacji wycofano ją w 2022 roku, ale dwa lata później Departament Energii przyznał 1,5 mld dolarów pożyczki firmie Holtec na jej ponowne uruchomienie. Zgodnie z umowami, które zawarto z odbiorcami energii, powinno to nastąpić do marca 2027 roku. "Financial Times" podkreśla, że przedsięwzięcie jest jednym ze sztandarowych projektów związanych z renesansem energetyki jądrowej w USA, stanowiącym odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie na energię ze strony sztucznej inteligencji. Po ogłoszeniu reaktywacji Palisades podobne projekty ogłoszono w w Three Mile Island w Pensylwanii i Duane Arnold w Iowa. Holtec dotychczas nie eksploatował elektrowni, tylko zajmował się dostawą komponentów i usług związanych z energetyką jądrową. Zastrzeżenia ze strony NRC wpływają na perspektywy firmy - w ubiegłym miesiącu spółka zawiesiła plany związane z debiutem giełdowym, z którego planowała pozyskać 900 mln dolarów. Problemy, z którymi zmaga się Holtec, wpływają także na sytuację innych firm z branży - m.in. tych, które chcą rozwijać małe reaktory jądrowe. W ciągu ostatniego roku kapitalizacja pięciu największych firm z sektora energetyki jądrowej - Oklo, Centrus Energy, BWX Technologies, NuScale i Nano Nuclear - spadła o ponad 30 mld dolarów. Zobacz też: NIK krytycznie o polskim atomie: bez planu, za to z setkami milionów zł na doradców
PGE ma nową strategię. W 2030 produkcja prądu z węgla spadnie o połowę Polska Grupa Energetyczna zaprezentowała nową strategię do 2035 roku. Spółka chce zacisnąć inwestycyjnego pasa, tnąc wydatki na inwestycje o ponad 10% - do 210 mld zł. Oszczędności mają zostać osiągnięte dzięki wewnętrznej optymalizacji i minimalizacji wydatków na źródła węglowe. Elektrownie węglowe do 2035 roku mogą liczyć jedynie na 5 mld zł na niezbędne utrzymanie i odtworzenie majątku. Spółka przewiduje bowiem trwałą nierentowność "węglówek". Produkcja z węgla ma do 2030 r. spaść o ponad połowę (tyle widać z załączonego slajdu), szczegółowego opisu spółka nie podała. Węgiel w ciepłownictwie w Grupie PGE ma zostać zastąpiony gazem do 2032 roku. Za to gazu ma być mniej. Poprzednia strategia mówiła o 10 GW mocy gazowych nie licząc elektrociepłowni. Teraz moc nowych "gazówek" i elektrociepłowni ma do 2035 roku wynieść 9,6 GW. Spółka zakłada też powrót do 5 proc. dywidendy już w 2026 r. Ale zastrzega, że "wysokość dywidendy w kolejnych latach będzie uzależniona od poziomu zysku netto, zadłużenia i sytuacji w obszarze energetyki węglowej". Saudowie sprzedadzą polskie aktywa? Saudi Aramco szykuje się do sprzedaży polskich aktywów - poinformowała "Rzeczpospolita" powołując się na nieoficjalne ustalenia. Według gazety, Saudyjczycy zlecili bankowi JPMorgan Chase zbadanie rynku pod kątem sprzedaży niektórych polskich aktywów. W grę miałaby wchodzić przynajmniej sprzedaż spółki Aramco Fuels Poland - hurtowego dostawcy paliw. Podobno w grze jest także operacja całkowitego wyjścia, włącznie ze sprzedażą udziałów w Rafinerii Gdańskiej, do której wpuścił Saudów były prezes Orlenu Daniel Obajtek, forsując przejęcie Lotosu. Według "Rzeczpospolitej" Saudyjczycy negatywnie patrzą na przyszłe unijne regulacje, które objęłyby ich nadwiślańskie biznesy, jak chociażby obowiązki szczegółowego raportowania działalności w obszarach zrównoważonego rozwoju. Inną przyczyną miałoby być nowe polskie regulacje fiskalne, jak podatek od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych. Bruksela zgodziła się na maksymalną cenę gazu we Włoszech Komisja Europejska wstępnie wyraziła zgodę na włoski mechanizm maksymalnej ceny gazu dla elektrowni gazowych. Zgodnie z planem Rzymu, cena maksymalna ma przez półtora roku wynieść 60 euro za MWh gazu, co miałoby się przełożyć na znaczącą, ok. 10% proc. obniżkę cen dla konsumentów. Mechanizm przypomina ten wprowadzony w 2022 roku wobec gazu w Hiszpanii i Portugalii. Włochy około połowy prądu produkują z gazu, co przy obecnych cenach, sięgających 90 euro za MWh oznacza wysokie ceny energii elektrycznej. Włoski rząd sięgnął po iberyjskie inspiracje po tym jak Komisja Europejska kategorycznie odrzuciła możliwość wprowadzenia podobnego mechanizmu rekompensującego gazówkom koszty ETS. To może być nauczka dla rodzimych zwolenników "wyjścia z ETS". Można liczyć na odstępstwa, sięgając po mechanizmy już kiedyś gdzieś zaakceptowane, ale w przypadku ETS Bruksela twardo mówi "no pasaran". Źródła niskoemisyjne w tej tabeli to OZE i atom. Włosi nie mają elektrowni atomowych, w Hiszpanii odpowiadają za 19 proc. miksu Włosi ponoszą konsekwencje własnych zaniedbań w rozwoju OZE. W ile mającej podobne warunki Hiszpanii gaz zamyka merit order (czyli odpowiada za cenę energii na rynku hurtowym) w zaledwie ok. 30 proc. godzin w roku, tymczasem we Włoszech w ponad 70 proc. Przekład się to na ponad dwukrotnie wyższą cenę hurtową. Brytyjczycy znów powiercą za gazem na Morzu Północnym Rząd Wielkiej Brytanii ostatecznie zgodził się na rozszerzenie wydobycia gazu na polu Jackdaw na Morzu Północnym. Decyzję poprzedziła wieloletnia dyskusja, w której cele klimatyczne przeciwstawiane były obawom o bezpieczeństwo energetyczna. Jak widać to drugie w końcu przeważyło. Jak ogłosiła minister energii Wielkiej Brytanii Miatta Fahnbulleh, nowy gaz z Jackdaw popłynie w ciągu tygodni, łagodząc obawy o wysokie ceny i braki energii zimą. Według rządu w Londynie nowe źródło zwiększy krajową produkcję gazu o 6%, zaspokoi 4% popytu i może działać przez 11 lat. Brytyjscy Zieloni nazwali decyzję "klimatycznym wandalizmem". Operatorem na Jackdaw jest Adura, joint venture Shella i Equinora. Orlen i Synthos dogadały się ws. dwóch pierwszych projektów SMR Orlen i Synthos uzgodniły zasady współpracy przy pierwszych projektach SMR - we Włocławku i w Stawach Monowskich. W tym pierwszym przypadku "inwestorem wiodącym" będzie Orlen, w tym drugim - Synthos Michała Sołowowa. Na mocy porozumienia Orlen uzyska również bezpośrednie prawa licencyjne do technologii BWRX-300. Nie wiadomo co to dokładnie znaczy, bo właściciel Synthosu Michał Sołowow zdobył w firmie GEH (obecnie GEVH - GE Vernova Hitachi Nuclear Energy) wyłączność na jej technologię w szeregu państw europejskich. Porozumienie przewiduje też, że każdy oddzielny projekt będzie realizować spółka celowa, powoływana na innych zasadach. Według nieoficjalnych informacji, we Włocławku Orlen będzie miał 70% udziałów w SPV. Porozumienie nastąpiło po tym jak Sołowow zadeklarował, iż "żałuje, iż wszedł w spółkę z Orlenem" i zapowiedział, że do spółki Synthos Green Energy wpuści polskich miliarderów, a być może i jeszcze innych inwestorów.
Efektywność energetyczna: nowe obowiązki dla firm Nowelizacja ustawy o efektywności energetycznej (projekt UC77) obejmie według oceny skutków regulacji ok. 1,5 tys. największych odbiorców energii, którzy będą musieli wdrożyć system zarządzania energią lub włączyć audyt energetyczny do systemu zarządzania środowiskowego, i ok. 11,3 tys. firm zobowiązanych do audytu energetycznego przedsiębiorstwa. O obowiązku zdecyduje zużycie energii, a nie wielkość firmy, więc wśród zobowiązanych znajdzie się wiele średnich przedsiębiorstw, które dotąd audytu nie robiły. 2 października 2026 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska opublikowało odpowiedzi na uwagi z uzgodnień międzyresortowych. Wynika z nich, że część obowiązków ma zostać uproszczona lub doprecyzowana: więcej czasu na wdrożenie systemu zarządzania energią, prostszy plan działań po audycie, węższe zwolnienie dla umowy EPC i nowy sposób potwierdzania kwalifikacji audytorów. Kogo obejmą obowiązki Dla firm z ISO 50001 certyfikowany system zastąpi audyt: wystarczy zawiadomić URE w ciągu 30 dni od uzyskania certyfikatu, a co roku do 31 marca, wprowadzić całkowite zużycie energii na platformę efektywności energetycznej, która ma powstać po nowelizacji ustawy. Firmy z systemem zarządzania środowiskowego muszą przeprowadzić audyt w ramach systemu i zgłosić jego przeprowadzenie co 4 lata do URE. Łatwo to uzasadnić: dyrektywa EED wymaga audytu od firm, które nie wdrożyły systemu zarządzania energią, a certyfikowany system środowiskowy nie opiera się na regularnym przeglądzie energetycznym. Ten ostatni, w postaci ISO 14001, jest nowością względem obecnej ustawy (był już w projekcie z 2025 r.) i powyżej 85 TJ, podobnie jak EMAS, zastąpi obowiązek wdrożenia systemu zarządzania energią. System zarządzania energią ma być certyfikowany przez niezależną, akredytowaną jednostkę certyfikującą. Zawężone zostało zwolnienie dla firm z umową o poprawę efektywności energetycznej (EPC). Zwolni ono tylko wtedy, gdy przedmiotem umowy jest wdrożenie systemu zarządzania energią, a nie "niezbędne elementy" systemu, jak w pierwotnej wersji. Istniejące systemy zarządzania energią zostaną uznane na podstawie przepisu przejściowego. Których branż to dotyczy Próg 10 TJ (2,78 GWh) jest niższy, niż się wydaje. Przekroczy go np. zakład, który zużywa ok. 278 tys. m³ gazu rocznie, pobiera średnio ok. 320 kW mocy elektrycznej przez całą dobę i cały rok, albo przewoźnik z flotą ok. dziesięciu ciężarówek dalekobieżnych (ok. 275 tys. litrów oleju napędowego rocznie). Liczy się suma wszystkich nośników i zakładów, także paliwo w samochodach. Powyżej 85 TJ (system zarządzania energią): przemysł energochłonny, czyli hutnictwo i odlewnictwo, produkcja cementu, wapna, szkła i ceramiki, chemia, papiernictwo, a także duże zakłady spożywcze, np. cukrownie, mleczarnie i browary. Wiele z nich ma już ISO 50001 albo ISO 14001. Od 10 do 85 TJ (audyt co cztery lata): średnie zakłady przetwórstwa spożywczego (według oceny skutków regulacji to one mają najwyższe zużycie wśród średnich firm), przetwórstwo tworzyw i obróbka metali, chłodnie i magazyny, firmy transportowe i logistyczne z własną flotą, a także większe obiekty usługowe, np. sieci handlowe, banki, hotele i centra danych. Dla drugiej grupy nowelizacja oznacza największą zmianę. Dotąd audyt dotyczył tylko dużych przedsiębiorstw, a teraz obejmie także średnie i małe firmy o dużym zużyciu energii. Ocena skutków regulacji szacuje średni koszt audytu na 100 tys. zł, a wdrożenia systemu zarządzania energią wraz z opomiarowaniem na ok. 1 mln zł, z prostym okresem zwrotu ok. 3 lat. Są to szacunki przyjęte na potrzeby oceny skutków regulacji, a nie stawki dla konkretnego przedsiębiorstwa; rzeczywiste koszty należy oszacować indywidualnie. Terminy Dyrektywa EED wyznaczyła pierwszy audyt na 11 października 2026 r., a system zarządzania energią na 11 października 2027 r. W Polsce terminy określi dopiero ustawa, a projekt wiąże je z dniem jej wejścia w życie: System zarządzania energią (powyżej 85 TJ): 24 miesiące od wejścia ustawy w życie. To zmiana względem pierwotnej daty 11 października 2027 r. Pierwszy audyt (od 10 do 85 TJ): okres przejściowy dla firm, które robią audyt po raz pierwszy, w praktyce głównie MŚP. Ministerstwo broni okresów przejściowych, bo nowelizacja zmienia krąg zobowiązanych. Sytuacja dużych przedsiębiorstw, które już przeprowadzają audyty, będzie zależała od ich zużycia energii oraz ostatecznego brzmienia przepisów przejściowych. Dokładne długości okresów przejściowych dla audytu poznamy z kolejnej wersji projektu. Ministerstwo zapowiedziało zmianę przepisów o wejściu w życie tej części, ale tabela stanowiska nie podaje nowego brzmienia ani długości okresu przejściowego. Kto przeprowadzi audyt Zmienią się też zasady dla audytorów. Zamiast modelu opartego na egzaminach i wykazie prowadzonym przez UDT ministerstwo przewiduje certyfikację osób przez jednostki certyfikujące akredytowane przez PCA. Jeden certyfikat ma potwierdzać kompetencje do sporządzania audytów efektywności energetycznej i przeprowadzania audytów energetycznych przedsiębiorstwa. Audytor będzie musiał mieć obowiązkowe ubezpieczenie OC. Dziś firma nie sprawdzi audytora w żadnym rejestrze: centralny wykaz istnieje tylko dla osób sporządzających świadectwa charakterystyki energetycznej budynków, a nie dla wykonujących audyty energetyczne przedsiębiorstwa, audyty efektywności energetycznej czy audyty budynków. Po zmianach przy wyborze audytora warto będzie pytać o certyfikat i polisę OC, a certyfikat sprawdzić na liście jednostki, która go wydała. MKiŚ wskazuje, że przez cztery lata od wejścia ustawy w życie audyt efektywności energetycznej wykonany przez osobę spełniającą dotychczasowe wymagania art. 25 ust. 5 będzie uznawany za wykonany przez osobę uprawnioną. Plan działań i zawiadomienia Uproszczono też obowiązki po audycie. Plan działań w zakresie efektywności energetycznej nie będzie aktualizowany co roku i nie będzie zawierał "wskaźnika wdrożenia". Kolejny plan powstanie po następnym audycie, przeglądzie systemu albo umowie EPC i poda, ile rekomendacji z poprzedniego planu wdrożono. Plan będzie podawany do wiadomości publicznej, z zachowaniem ochrony informacji prawnie chronionych. Przedsiębiorcy sporządzający sprawozdanie z działalności uwzględnią go również w tym sprawozdaniu. O uzyskaniu certyfikatu systemu zarządzania energią firma zawiadomi Prezesa URE w ciągu 30 dni. Białe certyfikaty jako dodatkowa korzyść Audyt to nie tylko obowiązek. Przedsięwzięcia wskazane w audycie, np. modernizacja sprężarkowni, odzysk ciepła czy wymiana napędów, mogą przynieść białe certyfikaty, czyli świadectwa efektywności energetycznej, jeśli zostaną udokumentowane audytem efektywności energetycznej przed realizacją. Firma sprzedaje je na Towarowej Giełdzie Energii. Projekt po uzgodnieniach zostawia próg 10 toe oszczędności dla przedsięwzięcia i wydłuża termin na uzupełnienie wniosku z 7 do 30 dni. Wartość świadectw w praktyce wyznacza jednak opłata zastępcza, którą na lata 2028–2030 określi sama ustawa. Co warto zrobić już teraz Projekt jest wciąż na etapie uzgodnień i może się zmienić, ale kierunek jest jasny. Trzy kroki można zrobić bez czekania na ustawę: Policz średniorocznie zużycie energii z trzech lat, łącznie dla wszystkich zakładów i nośników, także paliw w transporcie. 10 TJ to np. ok. 278 tys. m³ gazu albo 275 tys. litrów oleju napędowego rocznie. Pomoże w tym bezpłatny kalkulator progów EED ( z przelicznikiem danych z faktur. Wybierz drogę: audyt co cztery lata, certyfikowany system ISO 50001 albo system środowiskowy z audytem energetycznym, jeśli firma ma już ISO 14001 lub EMAS. Zaplanuj czas: wdrożenie systemu zarządzania energią trwa zwykle około roku, a zebranie danych do audytu dużego zakładu kilka tygodni. Powyższy opis uwzględnia projekt ustawy oraz zmiany wskazane przez MKiŚ w stanowisku do uwag z uzgodnień międzyresortowych. Ich ostateczne brzmienie będzie wymagało potwierdzenia w zaktualizowanym tekście projektu. dr inż. Sławomir Różycki, prezes Efetech sp. z o.o. Audytor wiodący ISO 50001 (CQI/IRCA), od ponad 15 lat zajmuje się efektywnością energetyczną: audytami energetycznymi, wdrożeniami systemów zarządzania energią i białymi certyfikatami. Wcześniej adiunkt na Wydziale Inżynierii Mechanicznej i Robotyki AGH w Krakowie. Źródła Projekt ustawy o zmianie ustawy o efektywności energetycznej oraz niektórych innych ustaw (UC77), Rządowy Proces Legislacyjny: projekt opublikowany dnia 30.09.2025 z oceną skutków regulacji (zał. 2) i stanowisko MKiŚ do uwag z uzgodnień z 2.10.2026 Dyrektywa (UE) 2023/1791 w sprawie efektywności energetycznej, art. 11
Sztuczna inteligencja – jak zamienić megawaty w wartość Coraz lepsi agenci W kwietniu tego roku Uniwersytet Stanforda opublikował swój doroczny raport AI Index. Znalazły się w nim dwie bardzo ciekawe informacje. Pierwsza z nich dotyczy technologii. Okazuje się, że skuteczność agentów AI w zadaniach wykonywanych bez udziału człowieka wzrosła z około 12 proc. w 2024 r. do 66 proc. w 2026 r., a w zadaniach z zakresu inżynierii –z 60 proc. do niemal 100 proc. Druga informacja dotyczy wdrożeń. 88 proc. organizacji korzysta ze sztucznej inteligencji w co najmniej jednym obszarze działalności, jednak już w samych procesach biznesowych niemal we wszystkich funkcjach wartości prezentujące wykorzystanie autonomicznych agentów pozostają na poziomie jednocyfrowym. Różnica między tymi liczbami pokazuje coś niezwykle ciekawego: technologia dojrzała tak szybko, że firmy nie zdążyły wbudować jej w swoje procesy. Wąskim gardłem nie jest dziś model, lecz integracja. I łatwo zrozumieć dlaczego. Rynek jest mniej więcej w połowie drogi. Moc ma swoją cenę Obecnie większość mocy obliczeniowej jest zużywana na trenowanie modeli, jednak coraz większą rolę zaczyna odgrywać inferencja, czyli wykorzystanie modeli do generowania odpowiedzi na pytania użytkowników. Udział tych procesów w globalnym popycie na moc obliczeniową może wzrosnąć z niespełna 10 proc. obecnie do nawet 40 proc. w 2030 r. Inferencja jest miejscem styku AI i procesu biznesowego oraz momentem, w którym moc obliczeniowa zaczyna przynosić zwrot. Im bardziej ciężar przesuwa się z trenowania na wykorzystanie, tym mniej zależy od samego modelu, a tym więcej od tego, jak blisko procesu jesteśmy i jak efektywnie potrafimy z niego korzystać. Moc obliczeniowa jest towarem, który ma swoją cenę. A ta nie wszędzie jest taka sama. W największych hubach technologicznych koszt gruntu pod budowę infrastruktury AI (liczony w megawatach) to około 2,36 mln euro (w Amsterdamie będzie to nawet 2,7 mln euro). Na mniej atrakcyjnych rynkach– do których zalicza się Warszawa – to mniej niż połowa tej kwoty. Jest to wymierna przewaga kosztowa dla regionu, ale na poziomie towaru. Prawdziwa wartość powstaje jednak piętro wyżej – na poziomie modelu biznesowego. Czytaj także: Boom na magazyny energii w przedsiębiorstwach. Ale trzeba uważać Inwestycja w komercyjną fabrykę AI zwykle zwraca się w ciągu dwóch–trzech lat, ale bywa że w ciągu dziewięciu–dziesięciu miesięcy. Różnica tkwi w modelu sprzedaży usług, nie w infrastrukturze i sprzęcie. Ważne jest, kto otrzymuje dostęp do mocy obliczeniowej i w jaki sposób ją wykorzystuje. Czynnikiem decydującym nie jest technologia, lecz model komercjalizacji, względy ekonomiczne oraz wewnętrzny popyt na moc obliczeniową. Infrastruktura fizyczna i możliwości obliczeniowe to podstawa, ale o rentowności danego miejsca zdecydują użytkownicy, rodzaj wykonywanych zadań i sposób ich wykonywania. Liczy się nie moc, lecz kompetencje Takie same wnioski, lecz prezentowane od drugiej strony, płyną z naszych analiz. W badaniu State of AI in the Enterprise, w którym wzięło udział 3 235 liderów z 24 krajów, najczęściej wskazywaną przeszkodą nie była moc obliczeniowa, lecz luka kompetencyjna. 34 proc. firm zmieniło sposób, w jaki korzysta z AI. To pokazuje, że potencjał wzrostu nie znajduje się w kolejnych megawatach, ale w zmianie procesów. Dlatego wybór mocy obliczeniowej to nie tylko kwestia technologii, lecz także decyzja biznesowa. Ta sama logika obowiązuje piętro wyżej – na poziomie państwa. Tu stawka jest wyższa. Polska dysponuje dziś około 350 MW mocy centrów danych. Publicznie dostępne szacunki wskazują, że do 2035 r. Europa Środkowa będzie potrzebować około 7 GW, z czego Polska – aby w pełni wykorzystać potencjał AI – niemal 4 GW. Tymczasem zgodnie z planami polskiego operatora systemu przesyłowego do tego czasu nasza sieć będzie w stanie obsłużyć ok. 3 GW. Popyt będzie tylko rósł. A skoro moce, którymi dysponujemy są niewystarczające, a możliwości sieci przesyłowych – ograniczone, musimy zdecydować, czy będziemy rozwijać własne moce obliczeniowe czy wynajmować je od zagranicznych dostawców. Bez odpowiednio wczesnych inwestycji zależność od importowanej mocy obliczeniowej będzie się zwiększać. Oznacza to również, że o sposobie i warunkach jej wykorzystywana, również będą decydować zagraniczni dostawcy. Europa Środkowa ma jednak trzy atuty, o których mówi się rzadko. Pierwszym z nich jest transformacja energetyczna – sieć jest modernizowana, a kwestia tego, dokąd skierować moc, wciąż pozostaje otwarta. Ma to bezpośrednie przełożenie na atrakcyjność regionu w oczach inwestorów. Drugi atut to nowoczesna sieć światłowodowa. W dyskusji o centrach danych dużo uwagi poświęca się energii i chłodzeniu, a zapomina o łączności, która niewątpliwie jest naszą mocną stroną. Trzecim atutem jest kapitał ludzki: inżynierowie i absolwenci kierunków technicznych, dzięki którym moc obliczeniowa staje się usługą. Kiedy dokładnie moc obliczeniowa staje się wartością? Najlepiej obrazuje to przykład spoza sektora komercyjnego. Polskie Ministerstwo Zdrowia i Centrum e-Zdrowia budują platformę, dzięki której wyniki badań tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego– zanim trafią do radiologa – są najpierw analizowane przez algorytm. System oznacza te przypadki, które wymagają pilnej interwencji. Efekty są zauważalne: niezależnie od tego, czy badanie odbyło się w Warszawie czy w małym ośrodku wiejskim, standard wstępnej oceny jest taki sam, a pacjent otrzymuje szybszą diagnozę. I to właśnie jest realny zwrot z inwestycji w moc obliczeniową. Widać go nie na slajdzie, lecz w rzeczywistym procesie, który przynosi bezpośrednie korzyści obywatelom. Aby na pustej działce powstała infrastruktura niezbędna do rozwoju usługi, potrzeba szeregu działań, podczas których wartość można albo wykorzystać, albo zmarnować. Tworzenie wartości nie jest pojedynczym zakupem, lecz sekwencją zależnych od siebie decyzji, które trzeba precyzyjnie zaplanować z myślą o ostatecznym celu. To cel pojawia się jako pierwszy – infrastruktura przemysłowa, trenowanie modeli czy inferencja wymagają innej architektury. Cel decyduje o technologii i skali inwestycji, dlatego musimy go określić, zanim kupimy sprzęt. Na tym opiera się business case: kto płaci, za co i po jakim czasie moc obliczeniowa się zwróci. Potem przychodzi czas na wybór lokalizacji i przygotowanie terenu – energia, przyłącze do sieci, chłodzenie, łączność. Następne w kolejności są finansowanie i system zachęt, które zdecydują o tym, czy inwestycja zwróci się po trzech latach czy po dziewięciu miesiącach. Sprzęt i oprogramowanie konfiguruje się z myślą o celu, a nie odwrotnie. Sztuczna inteligencja - model jest najważniejszy Centralnym, choć najczęściej pomijanym, ogniwem całego łańcucha jest model komercyjny. To on określa, w jaki sposób oferowana jest moc obliczeniowa, i powoduje, że koszt stały staje się źródłem przychodów. I to na nim opiera się budowa modeli do konkretnego zastosowania, warstwa aplikacyjna oraz zabezpieczenie całego ekosystemu, które w sektorach regulowanych jest warunkiem podstawowym, a nie dodatkiem. Na końcu pozostaje utrzymanie, liczone w latach. Czytaj także: Po fotowoltaice i magazynach energii sieciowi spekulanci pokochali centra danych Zazwyczaj za każde ogniwo tego łańcucha odpowiada inny podmiot: jeden dostawca zapewnia sprzęt, inny finansowanie, kolejny buduje modele, jeszcze inny odpowiada za bezpieczeństwo. Zwrot nie powstaje w żadnym z tych ogniw osobno, ale jest końcowym efektem ich współdziałania. Złożone w całość – energia, model, wdrożenie i proces, w którym powstaje przychód – tworzą jeden ciągły łańcuch. Od krzemu do sprawnej usługi. W Deloitte mówimy o silicon to service i nie mamy na myśli niczyjej własności ani produktu, który można zdjąć z półki. Nazywamy tak proces, dzięki któremu AI zaczyna generować zwrot. Kto i jak korzysta Ta sama logika obowiązuje w skali państwa. Suwerenność, podobnie jak zwrot z inwestycji, nie tkwi w samej maszynie. Sama hala centrum danych, która mieści się na terytorium naszego kraju, nie zapewni nam niezależności (a na pewno nie taką, na jaką liczyliśmy), jeśli będzie w niej działał obcy model, który będzie realizował obce zadania, ani nie spowoduje, że infrastruktura stanie się źródłem wartości. Moc obliczeniową można kupić. Jest dostępna szybko, na fakturę, od znanych dostawców. Na zwrot trzeba poczekać– potrzeba wielu lat, modelu biznesowego, kompetencji i integracji z procesem. To rozróżnienie dotyczy w równym stopniu przedsiębiorstw co całego regionu. Dlatego nie warto pytać o wielkość mocy obliczeniowej, ale o to, kto, jak i w jakim celu będzie z niej korzystał. Bo dopiero odpowiedź na to pytanie pozwoli zmienić megawaty w wartość. --- Tomasz Konik jest prezesem Deloitte Central Europe. Tekst ukazał się pierwotnie w języku angielskim w newsletterze Tomasza Konika na LinkedIn. Przedruk za zgodą autora.
W UE mamy jedną cenę CO2, ale nierówne możliwości inwestowania. Polska jest w gorszej sytuacji Europa ma problem z inwestycjami Europejska polityka klimatyczna wchodzi w etap, w którym o jej gospodarczych konsekwencjach coraz silniej będzie decydować nie tylko skala osiąganych redukcji emisji gazów cieplarnianych, lecz również geograficzne rozmieszczenie nowych inwestycji przemysłowych w samej UE. Zasadnicze znaczenie ma bowiem to, czy transformacja pozwoli unowocześnić istniejące zdolności produkcyjne, zmobilizować kapitał prywatny i zachować konkurencyjność europejskiej gospodarki, czy też wysokie koszty energii i emisji, w połączeniu z nierównymi możliwościami inwestowania, podtrzymają różnice, a wręcz przyspieszą ograniczanie produkcji w regionach znajdujących się w trudniejszej sytuacji strukturalnej. Unijny system handlu uprawnieniami do emisji, EU ETS, ustanawia wspólny mechanizm kształtowania ceny emisji CO₂, ale obejmuje gospodarki różniące się strukturą przemysłu i energetyki, dostępnością konkurencyjnej cenowo niskoemisyjnej energii elektrycznej, rozwojem infrastruktury oraz kosztami kapitału. Ten sam bodziec cenowy może zatem zachęcać przedsiębiorstwa do podobnych decyzji technologicznych, nie zapewniając im porównywalnych możliwości ich realizacji. Przedsiębiorstwo dysponujący odpowiednią siecią, dostępem do wodoru lub infrastruktury i stabilnym finansowaniem znajduje się w innej sytuacji niż przedsiębiorstwo, którego modernizacja zależy od równoczesnego rozwoju tych elementów. Mario Draghi, przedstawiając w 2024 r. diagnozę konkurencyjności Europy, wskazał na niedostateczny poziom inwestycji, wysokie koszty energii i fragmentację rynków kapitałowych. Szacowane przez niego dodatkowe potrzeby inwestycyjne rzędu 750-800 mld euro rocznie dotyczą całej gospodarki UE, a nie samego przemysłu objętego ETS, ale dobrze pokazują skalę wyzwania. Skalę tę potwierdza również opublikowany przez Komisję Europejską raport o jednolitym rynku i konkurencyjności z 2026 r., wskazujący na spadek unijnej produkcji przemysłowej o 1,5 proc. w 2023 r. i kolejne 2,4 proc. w 2024 r., przy jednoczesnym obniżeniu poziomu inwestycji prywatnych do 17,6 proc. PKB. Nie można przypisywać tych efektów wyłącznie EU ETS, ponieważ wynikają one z wielu nakładających się czynników, w tym wysokich kosztów energii, zmian koniunktury, presji konkurencyjnej i strukturalnych słabości europejskiej gospodarki. Pokazują jednak, że skuteczność instrumentów wspierających dekarbonizację przemysłu powinna być oceniana nie tylko przez pryzmat osiąganych redukcji emisji, ale również ich wpływu na inwestycje, zdolności produkcyjne i spójność jednolitego rynku. Zmiana geograficznego rozmieszczenia inwestycji nie jest kwestią drugorzędną wobec samej redukcji emisji. Jeżeli produkcja zostaje zamknięta w jednym państwie członkowskim, a zapotrzebowanie na wyroby przemysłowe zaspokaja import z obszarów o wyższej emisyjności, spadek emisji raportowanych w UE nie musi oznaczać porównywalnej korzyści w skali globalnej. Utrzymanie nowoczesnej produkcji na europejskim rynku ma przy tym znaczenie dla bezpieczeństwa dostaw, zatrudnienia oraz zdolności rozwijania technologii, których zastosowanie będzie niezbędne w kolejnych etapach transformacji. Dlatego inwestycyjna część polityki klimatycznej musi być oceniana w szerszej perspektywie niż sam krótkoterminowy koszt ograniczenia emisji. Przedstawiona w lipcu 2026 r. przez Komisję Europejską propozycja ETS Investment Booster zasługuje na szczególną uwagę. Samo utworzenie nowego mechanizmu stanowi potrzebne uznanie faktu, że sygnał cenowy generowany przez EU ETS, nawet uzupełniony bezpłatnym przydziałem uprawnień i mechanizmem dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂ (CBAM), nie jest wystarczający do sfinansowania kapitałochłonnej transformacji europejskiego przemysłu. Istotne wątpliwości budzi jednak konstrukcja proponowanego instrumentu, która może prowadzić do sytuacji, w której europejskie wsparcie inwestycyjne będzie w największym stopniu wykorzystywane przez przedsiębiorstwa funkcjonujące już dziś w najkorzystniejszych warunkach infrastrukturalnych i finansowych. Mechanizm mający wspierać transformację przemysłu mógłby wówczas paradoksalnie pogłębiać istniejące różnice w jego zdolności do modernizacji. Jak działa Booster i dlaczego niektórzy mają lepiej? ETS Investment Booster ma być pierwszym etapem planowanego Industrial Decarbonisation Bank, a na jego potrzeby Komisja przewiduje 400 mln uprawnień EU ETS ( wartych dziś ok 28 mld euro). Finansowanie ma przyjmować formę określonej administracyjnie premii za tonę niezależnie zweryfikowanej, unikniętej emisji. Po technicznej preselekcji wsparcie byłoby przyznawane w kolejności otrzymania wymaganych gwarancji realizacji projektu (completion bonds) od uprawnionych instytucji finansowych. W praktyce istotne znaczenie zyskuje zasada first come, first served, która ma przyspieszać uruchamianie inwestycji. Propozycja zawiera również mechanizmy dyscyplinujące: przedsiębiorstwa powinny zasadniczo rozpocząć fizyczne prace budowlane w ciągu 30 miesięcy, a samo przygotowanie inwestycji nie wystarcza do spełnienia tego warunku. Przyszłe wypłaty zależą od potwierdzonych rezultatów. Takie zabezpieczenia są potrzebne, ponieważ ograniczony zasób uprawnień nie powinien być angażowany w przedsięwzięcia spekulacyjne lub niezdolne do realizacji. Wątpliwości dotyczą natomiast tego, czy kolejność uzyskania gwarancji finansowej powinna odgrywać tak istotną rolę przy rozstrzyganiu o dostępie do europejskiego wsparcia inwestycyjnego. Rozważmy dwa podobne zakłady przemysłowe, ponoszące taki sam koszt emisji. Jeden z nich funkcjonuje w regionie zapewniającym dostęp do relatywnie taniej niskoemisyjnej energii elektrycznej, odpowiednio rozwiniętej sieci elektroenergetycznej i infrastruktury transportu lub magazynowania CO₂, a dodatkowo może korzystać z bogatej oferty sprawnie funkcjonującego rynku kapitałowego. Drugi działa natomiast w gospodarce, w której transformacja systemu energetycznego jest mniej zaawansowana, modernizacja sieci wymaga znacznych nakładów, a dostępność wodoru czy infrastruktury wychwytywania i transportu CO₂ pozostaje ograniczona. W obu przypadkach inwestycja może być ekonomicznie uzasadniona i przynosić porównywalne korzyści środowiskowe, jednak czas potrzebny na jej przygotowanie oraz uzyskanie finansowania będzie zasadniczo różny. Co więcej, projekt realizowany w trudniejszych warunkach infrastrukturalnych może mieć szczególne znaczenie dla utrzymania produkcji i modernizacji całego regionalnego klastra przemysłowego, nawet jeżeli na wczesnym etapie nie jest jeszcze w stanie przedstawić wymaganej gwarancji bankowej. Znaczenie ma również konstrukcja przepływów finansowych. Premia wypłacana za potwierdzony rezultat może zwiększać opłacalność przedsięwzięcia w całym okresie jego funkcjonowania, lecz nie usuwa automatycznie konieczności poniesienia wysokich nakładów przed rozpoczęciem produkcji. Bank oceniający projekt zwraca uwagę nie tylko na przyszłe przychody, ale również na ryzyko opóźnień, dostępność przyłączeń, umowy dostaw energii i możliwość uzyskania niezbędnych pozwoleń. Wymóg zabezpieczenia realizacji inwestycji może więc działać jak dodatkowa bariera właśnie w tych gospodarkach, w których europejska interwencja powinna mieć największe znaczenie. Problemem nie są same gwarancje, lecz przyjmowanie ich szybkiej dostępności za wystarczający dowód przewagi projektu. Różnica wynika więc niekoniecznie z jakości projektów, lecz z wcześniejszej akumulacji infrastruktury, doświadczenia i kapitału. Jeśli właśnie te przewagi będą decydować o pierwszeństwie w uzyskaniu wsparcia, Booster może stać się swoistym "Rich Booster", czyli mechanizmem przyspieszającym transformację przede wszystkim tam, gdzie najłatwiej byłoby ją rozpocząć również bez dodatkowego finansowania europejskiego. Zrealizowane inwestycje przyciągają kolejne przedsięwzięcia i dostawców, podczas gdy zakłady czekające na modernizację nadal ponoszą wysokie koszty emisji i energii. Reguły przyznawania wsparcia mogą więc stopniowo kształtować geografię nowych europejskich zdolności produkcyjnych. Dlatego należy odróżnić szybkość zaangażowania środków, efektywność kosztową redukcji emisji oraz dodatkowość inwestycyjną, czyli zdolność finansowania publicznego do uruchamiania przedsięwzięć, które bez niego nie doszłyby do skutku lub zostałyby istotnie opóźnione. Te cele mogą się uzupełniać, ale nie zawsze prowadzą do wyboru tego samego projektu. Bruksela widzi problem, ale... Komisja Europejska dostrzegła problem nierównych możliwości inwestycyjnych państw członkowskich i przewidziała w projekcie Boostera specjalny mechanizm solidarnościowy. Spośród 400 mln uprawnień 100 mln miałoby zostać początkowo zarezerwowanych dla projektów realizowanych w państwach, których PKB na mieszkańca, liczony według cen rynkowych, pozostawał w latach 2022-2024 poniżej 75 proc. średniej unijnej. Po upływie pierwszych 18 miesięcy chroniona pula miałaby jednak zmniejszyć się do 60 mln uprawnień. Co istotne, projekty z kwalifikujących się państw zachowałyby możliwość ubiegania się również o środki z ogólnej puli europejskiej. Przedmiotem zastrzeżeń nie jest zatem brak solidarności w propozycji, lecz jej skala, czas obowiązywania i praktyczne reguły dostępu. Doświadczenia Funduszu Innowacyjnego wskazują, że formalnie otwarta konkurencja nie prowadzi automatycznie do porównywalnego korzystania z europejskich środków. Opublikowane przez Komisję dane pokazują, że udział Polski, Czech i Rumunii w przyznanym finansowaniu był niższy niż ich udział w uprawnieniach EU ETS. Potwierdza to znaczenie barier związanych z przygotowaniem inwestycji, zdolnością administracyjną, infrastrukturą i dostępem do finansowania. Z tego względu zasadne jest zwiększenie skali skutecznego finansowania solidarnościowego dla gospodarek o większych potrzebach modernizacyjnych. Równie ważne pozostaje wydłużenie okresu jego rzeczywistej dostępności. Osiemnaście miesięcy może być wystarczające dla przedsięwzięć mających pozwolenia, przyłączenia i zabezpieczony kapitał, lecz zbyt krótkie dla inwestycji zależnych od rozbudowy infrastruktury zewnętrznej. Automatyczne ograniczanie rezerwy może więc wykluczać projekty, którym europejskie wsparcie byłoby szczególnie potrzebne. Warto przy tym zachować rozróżnienie pomiędzy wysokością puli chronionej a formalnym prawem uczestniczenia w konkursie ogólnoeuropejskim. Możliwość ubiegania się o środki z obu źródeł jest ważnym elementem propozycji Komisji, ale nie przesądza o faktycznych szansach przedsiębiorstwa, które dopiero musi skoordynować własną inwestycję z zewnętrznymi przedsięwzięciami infrastrukturalnymi. Zasadnicze pytanie dotyczy więc nie tego, czy biedniejsze państwa zostały dopuszczone do finansowania, ale czy warunki jego uzyskania wystarczająco uwzględniają odmienną strukturę ryzyka i czasu przygotowania projektów. Ta różnica ma bezpośrednie znaczenie dla dodatkowości wsparcia: środki unijne są najbardziej potrzebne tam, gdzie przełamują rzeczywistą barierę inwestycyjną. Nie chodzi o bezterminowe blokowanie zasobów. Wymagania dotyczące postępu mogłyby być powiązane z obiektywnie weryfikowanymi etapami: oceną wykonalności, uzyskaniem pozwoleń, przygotowaniem infrastruktury, zamknięciem finansowania i podjęciem ostatecznej decyzji inwestycyjnej. Dopiero stan przygotowania wiarygodnych przedsięwzięć powinien stanowić podstawę realokacji niewykorzystanych środków. Doświadczenia Funduszu Modernizacyjnego przypominają przy tym, że dostępność zasobów, zakontraktowanie inwestycji i osiągnięcie końcowych rezultatów stanowią odrębne etapy procesu inwestycyjnego. Każdy sobie pomaga... Znaczenie praktycznego dostępu do finansowania wyraźnie ujawniło się podczas debaty politycznej Rady UE ds. Środowiska 12 października 2026 r. Polska przedstawiła postulat włączenia komponentu solidarnościowego ETS Investment Booster do Funduszu Modernizacyjnego oraz usunięcia mechanizmu ograniczającego wielkość chronionej rezerwy po upływie 18 miesięcy. Jednocześnie sprzeciwiła się proponowanemu zmniejszeniu udziału uprawnień przeznaczonych na Fundusz Modernizacyjny z 4,5 proc. do 2 proc., wskazując na znaczenie tego instrumentu dla finansowania transformacji w państwach o największych potrzebach inwestycyjnych. Także inne delegacje zwracały uwagę na konstrukcję nowego mechanizmu. Bułgaria jednoznacznie zakwestionowała zasadę przyznawania wsparcia według kolejności zgłoszeń, oceniając, że sprzyja ona gospodarkom mającym większe doświadczenie i możliwości przygotowania projektów, oraz opowiedziała się za możliwie dużą chronioną pulą dla państw o niższych dochodach, dostępną przez cały okres funkcjonowania instrumentu. Estonia również wskazała, że podział środków nie powinien opierać się jedynie na zasadzie "kto pierwszy, ten lepszy". Litwa zwróciła uwagę na ryzyko, że konkursowe i ograniczone czasowo mechanizmy mogą utrudniać dostęp do finansowania państwom o mniejszym potencjale administracyjnym lub mniej rozwiniętym portfelu przygotowanych przedsięwzięć, proponując rozważenie wykorzystania klucza alokacyjnego Funduszu Modernizacyjnego. Także Chorwacja i Rumunia wskazały na możliwość wykorzystania istniejących rozwiązań tego funduszu zamiast tworzenia odrębnej ścieżki finansowania komponentu solidarnościowego. Dyskusja pokazuje, że istotą problemu jest nie tylko wielkość dostępnej rezerwy, ale również przewidywalność finansowania i możliwość skoordynowania modernizacji zakładów z rozbudową energetyki, sieci i infrastruktury technologicznej. Kwestia ostatecznego modelu instytucjonalnego pozostaje przedmiotem negocjacji; niezależnie od przyjętego rozwiązania powinno ono zapewniać rzeczywistą zdolność uruchamiania inwestycji w gospodarkach o trudniejszych warunkach startowych. Debata nie ujawniła jednak jednolitego podejścia wszystkich państw do zasad przyznawania środków. Austria akcentowała efektywność kosztową i mierzalność rezultatów, a Francja i Belgia zwracały uwagę na jakość projektów i europejską wartość dodaną finansowania. Także wśród państw popierających silniejszą ochronę konkurencyjności występowały różnice w ocenie pożądanego poziomu warunkowości. Wskazuje to na potrzebę takiej konstrukcji instrumentu, która nie stawiałaby solidarności w opozycji do dyscypliny inwestycyjnej, lecz umożliwiała ocenę projektów według przejrzystych kryteriów dostosowanych do realiów gospodarczych poszczególnych sektorów. Wymiar ten wykracza poza sam EU ETS. Konstrukcja ETS Investment Booster'a powinna być rozpatrywana również w kontekście szerszej architektury europejskiej polityki przemysłowej. System handlu uprawnieniami do emisji nie funkcjonuje bowiem w oderwaniu od polityki energetycznej, zasad pomocy publicznej, krajowych mechanizmów wsparcia przemysłu czy instrumentów finansowania inwestycji niskoemisyjnych. Enrico Letta w swoim raporcie "Much More Than a Market: Speed, Security, Solidarity" ostrzegał przed fragmentacją jednolitego rynku, do której może prowadzić nierówna zdolność fiskalna państw członkowskich. Rozszerzenie możliwości udzielania pomocy publicznej w ramach Clean Industrial Deal State Aid Framework może być uzasadnione międzynarodową konkurencją, ale uprawnienie do przyznania dotacji nie oznacza jeszcze posiadania środków na jej sfinansowanie. Państwa dysponujące większymi budżetami mogą wcześniej wspierać swoje przedsiębiorstwa gwarancjami, ulgami i inwestycjami infrastrukturalnymi, a te z kolei mogą szybciej spełniać wymagania europejskich mechanizmów konkursowych. Powstaje ryzyko kumulowania przewag, gdzie silniejsze wsparcie krajowe ułatwia przygotowanie projektu, a jego wcześniejsza gotowość zwiększa szanse na uzyskanie wspólnego finansowania unijnego. Nie oznacza to, że krajowa pomoc publiczna jest z definicji niewłaściwa ani że każde euro wydane w bogatszym państwie zniekształca konkurencję. Istotny jest skumulowany wpływ dostępności finansowania, rekompensat pośrednich kosztów emisji, infrastruktury i zasad europejskiego wsparcia na pozycję przedsiębiorstw działających na tym samym rynku. Czytaj również: W UE zaczął się wyścig po tanią, subsydiowaną energię Dla Polski, której przemysł nadal funkcjonuje w warunkach kosztownej transformacji systemu elektroenergetycznego i znacznych potrzeb infrastrukturalnych, problem ten ma szczególnie praktyczny wymiar. Również inicjatywy służące tworzeniu rynków dla niskoemisyjnych produktów, przewidziane w Clean Industrial Deal i projekcie Industrial Accelerator Act, powinny być powiązane z możliwościami modernizacji zdolności produkcyjnych w różnych regionach Unii. W przeciwnym razie rozwój nowego popytu może przyspieszyć koncentrację inwestycji w lokalizacjach, które już dziś mają najbardziej korzystne warunki energetyczne i finansowe. Paradoks bezpłatnych uprawnień Potrzeba spójnego podejścia do finansowania transformacji staje się jeszcze bardziej widoczna, gdy propozycję ETS Investment Booster zestawimy z pozostałymi elementami przedstawionej w lipcu 2026 r. reformy EU ETS. Komisja proponuje utrzymanie bezpłatnego przydziału uprawnień dla przemysłu narażonego na ryzyko ucieczki emisji do 2040 r. oraz wolniejsze jego wygaszanie w sektorach objętych CBAM. Jednocześnie od 2031 r. ochrona ta miałaby zostać silniej związana z warunkami inwestycyjnymi: 80 proc. bezpłatnych uprawnień po zatwierdzeniu unijnego planu inwestycji dekarbonizacyjnych i pozostałe 20 proc. dopiero po realizacji kwalifikujących się przedsięwzięć oraz potwierdzeniu znaczących redukcji emisji. Oczekiwana wartość inwestycji ma odpowiadać pełnej ekonomicznej wartości bezpłatnego przydziału; propozycja przewiduje przy tym określone wyłączenia i zastępuje część dotychczasowych warunków. Źródło: Wise-Europa – Podsumowanie projektu CCS4CEE Powstaje w ten sposób paradoks regulacyjny. Komisja dostrzega potrzebę ochrony europejskich zakładów przed utratą konkurencyjności i przenoszeniem produkcji poza Unię, lecz pełne korzystanie z tej ochrony uzależnia w większym stopniu od zdolności finansowania transformacji. W przedsiębiorstwie mającym dostęp do taniego kapitału i infrastruktury może to skutecznie mobilizować do inwestycji. Z kolei tam, gdzie przeszkodą są koszty energii, brak przyłączeń lub niedojrzałość technologii, powstaje ryzyko uzależnienia ochrony przemysłu od warunków, na które sam zakład ma ograniczony wpływ. W październikowej debacie Rady Polska, Francja, Bułgaria i Słowacja zgłaszały zastrzeżenia do dodatkowej warunkowości bezpłatnego przydziału, wskazując między innymi na obciążenia administracyjne, koszty oraz potrzebę zachowania skutecznej ochrony przed ucieczką emisji. Inne delegacje akcentowały rolę warunków inwestycyjnych w przyspieszaniu dekarbonizacji. Spór ten potwierdza konieczność oceny obowiązków w powiązaniu z realną dostępnością technologii, kapitału i finansowania europejskiego, zamiast traktowania warunkowości jako zagadnienia wyłącznie formalnego. Skutki warunkowości nie są zresztą wyłącznie hipotetyczne. W odrębnym mandacie negocjacyjnym z września 2026 r. Rada odniosła się do wykorzystania około 33 mln uprawnień, które nie zostały wcześniej przydzielone z powodu niespełnienia dotychczasowych wymagań. Nie jest to jeszcze obowiązująca zmiana prawa, ale przypomina, że konstrukcja warunków przydziału może realnie zmieniać ilość ochrony dostępnej dla instalacji przemysłowych. W nowej architekturze szczególnie ważne będzie zatem zachowanie proporcjonalności wymogów i odpowiedniego powiązania ich z dostępnością narzędzi finansowania. Bez takiej koordynacji dodatkowy impuls do inwestowania może nie przynosić zakładanych efektów w przedsiębiorstwach o największych barierach modernizacyjnych. CBAM rozwiązuje odrębny fragment problemu konkurencyjności, odnoszący się do kosztów emisji w wybranych towarach importowanych na rynek unijny. Nie zastępuje jednak w pełni ochrony zapewnianej przez bezpłatny przydział, nie rozwiązuje wszystkich problemów eksporterów ani różnic wynikających z pośrednich kosztów CO₂ w energii elektrycznej. Dlatego zasady przydziału uprawnień do emisji, CBAM i finansowania inwestycji należy analizować jako wzajemnie oddziałujące elementy europejskiej polityki przemysłowej, których skutki mogą różnić się w zależności od sektora i państwa członkowskiego. Jak wyrównać warunki gry? Korekta proponowanego instrumentu nie musi oznaczać rezygnacji z konkurencji między projektami ani osłabienia wymagań środowiskowych. Przeciwnie, wiarygodność mechanizmu zależy od zdolności wybierania przedsięwzięć, które rzeczywiście ograniczą emisje i zostaną ukończone. Zmiany powinny natomiast ograniczać wpływ nierównej gotowości finansowej na dostęp do wspólnych zasobów europejskich. Po pierwsze, należy zwiększyć skutecznie dostępne finansowanie solidarnościowe ponad poziom wynikający z proponowanej rezerwy 100 mln uprawnień, tak aby jego skala odpowiadała potrzebom modernizacji przemysłu w mniej zamożnych gospodarkach. Dyskusja nad wykorzystaniem istniejących mechanizmów Funduszu Modernizacyjnego pokazuje, że rozstrzygnięcia wymaga również sposób organizacji tego wsparcia. Niezależnie od modelu instytucjonalnego celem powinno być przyznawanie środków projektom wiarygodnym. Po drugie, dostęp do finansowania nie powinien zmniejszać się automatycznie po 18 miesiącach. Weryfikowalne kamienie milowe przygotowania inwestycji, powiązane z przejrzystymi zasadami przesuwania środków, pozwalałyby uniknąć zarówno przedwczesnego wykluczania projektów wymagających infrastruktury zewnętrznej, jak i długotrwałego zamrażania uprawnień w przedsięwzięciach, które nie rokują realizacji. Po trzecie, zabezpieczenia finansowe należy utrzymać, lecz ich uzyskanie nie powinno stanowić nieweryfikowanego zastępnika jakości inwestycji. Szersze wykorzystanie gwarancji Europejskiego Banku Inwestycyjnego, pomocy w przygotowaniu projektów oraz rozwiązań pozwalających częściowo oprzeć finansowanie początkowych nakładów na przyszłych przychodach z premii emisyjnych mogłoby poprawić dostęp przedsiębiorstw do kapitału bez obniżania wymogów dotyczących realizacji. Po czwarte, kolejność dostarczenia gwarancji nie powinna samodzielnie przesądzać o przyznaniu wsparcia w komponencie solidarnościowym. W zależności od ostatecznej konstrukcji prawnej można zastosować okresowe rundy oceny lub inne procedury umożliwiające porównanie dodatkowości inwestycyjnej, oczekiwanych redukcji emisji, ryzyka realizacji i znaczenia projektu dla większego klastra przemysłowego. Rozwiązania te powinny zachować przewidywalność oraz sprawność procedur, ponieważ nadmierna złożoność administracyjna również utrudnia dostęp do finansowania. Równie istotna jest pomoc techniczna w rozwijaniu projektów. W wielu przedsiębiorstwach etap poprzedzający decyzję inwestycyjną wymaga równoległego opracowania studiów technologicznych, uzgodnienia harmonogramu dostaw energii oraz ustalenia podziału ryzyka z operatorami infrastruktury. Finansowanie przygotowania przedsięwzięć nie może zastępować inwestycji przemysłowych, ale może zwiększyć liczbę projektów zdolnych do spełnienia wymogów konkurencyjnego wyboru. Znaczenie miałoby również rozpoznawanie opóźnień pozostających poza kontrolą beneficjenta, zwłaszcza gdy zależą od terminów realizacji połączeń sieciowych lub infrastruktury transportowej. Tak rozumiana elastyczność nie stanowi rezygnacji z dyscypliny, lecz umożliwia odróżnienie niewykonania obowiązków przez przedsiębiorstwo od obiektywnej zależności jego inwestycji od innych podmiotów. Wreszcie, "wspólnotową" skuteczność Boostera należy mierzyć nie tylko liczbą rozdysponowanych uprawnień czy wielkością podjętych zobowiązań, lecz także wartością uruchomionych inwestycji, lokalizacją zmodernizowanych zdolności produkcyjnych i zweryfikowanymi redukcjami emisji. Ocena powinna uwzględniać łączne oddziaływanie Funduszu Innowacyjnego, Funduszu Modernizacyjnego, krajowej pomocy publicznej oraz przyszłego Industrial Decarbonisation Bank. Pozostaje oczywiście istotny kontrargument: większa ochrona środków dla określonej grupy państw może opóźnić tańsze redukcje emisji realizowane gdzie indziej. Solidarność nie może więc zastępować kryteriów jakości, a projekty wymagające wsparcia muszą wykazywać realistyczną perspektywę ukończenia. Jednak również gotowość projektu w zamożniejszym państwie nie dowodzi automatycznie, że publiczne wsparcie będzie tam najbardziej dodatkowe. Efektywność należy oceniać zarówno przez pryzmat emisji, jak i przez to, czy europejskie finansowanie usuwa barierę uniemożliwiającą ekonomicznie uzasadnioną modernizację. Czego wymaga wspólny interes Wraz z postępem dekarbonizacji wzrasta znaczenie inwestycji wykraczających poza granice pojedynczej instalacji, tzn. w źródła niskoemisyjnej energii, sieci, wodór, infrastrukturę CO₂ i całe łańcuchy dostaw. EU ETS tworzy wspólną cenę za emisję, lecz nie usuwa nierówności w dostępności tych zasobów. Jeżeli europejska polityka przemysłowa ma jednocześnie ograniczać emisje i wzmacniać konkurencyjność, jej instrumenty finansowe muszą rozpoznawać odmienne warunki prowadzenia inwestycji. W szczególności nie należy utożsamiać szybkiego rozdysponowania uprawnień z osiągnięciem trwałej redukcji emisji. Pomiędzy decyzją o przyznaniu wsparcia a zakończeniem inwestycji pozostają lata projektowania, budowy, uruchomienia i weryfikacji rezultatów. Dla jednolitego rynku istotna będzie ponadto odpowiedź na pytanie, czy finansowanie pomogło utrzymać zdolność wytwarzania konkurencyjnych produktów w regionach, które w przeciwnym razie mogłyby stopniowo tracić potencjał przemysłowy. Z tej perspektywy interes europejski wymaga równoczesnej oceny efektu klimatycznego, wartości dodanej dla inwestycji i rozwoju zdolności produkcyjnych. Diagnoza Draghiego dotycząca luki inwestycyjnej i ostrzeżenia Letty przed fragmentacją jednolitego rynku prowadzą do wspólnego wniosku: formalnie jednakowe reguły nie wystarczą, jeśli przedsiębiorstwa funkcjonują w gospodarkach o bardzo różnej zdolności do ich wypełnienia. Nie chodzi o bezwarunkowe transfery ani o wspieranie projektów, które nie przynoszą efektów środowiskowych, lecz o stworzenie wiarygodnych możliwości modernizacji tam, gdzie bariery finansowe i infrastrukturalne są największe. Powodzenia projektu ETS Investment Booster nie należy zatem mierzyć wyłącznie szybkością rozdysponowania 400 mln uprawnień. Istotniejsze będzie, czy instrument ten umożliwi inwestycje, które bez europejskiego wsparcia nie zostałyby podjęte, i czy pomoże zachować różnorodną, konkurencyjną bazę przemysłową Unii. W przeciwnym razie wspólne obowiązki klimatyczne mogą współistnieć z coraz bardziej nierównymi możliwościami ich realizacji. Robert Jeszke jest zast. kierownika Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami, i szefem Centrum Analiz Klimatyczno-Energetycznych Czytaj również: Chiny elektryfikują przemysł znacznie szybciej niż Europa
Miliard złotych dotacji na domowe magazyny energii. Komu opłaca się zainstalować? 20 października o godzinie 9:00 Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uruchomi nabór wniosków w drugiej części programu "Przydomowe Magazyny Energii". Budżet wynosi miliard złotych, a środki pochodzą z Funduszu Modernizacyjnego. Program jest skierowany do właścicieli przyłączonych do sieci mikroinstalacji OZE, którzy chcą zwiększyć zużycie energii na własne potrzeby. Wnioski będzie można składać do 1 października 2027 r. lub do wyczerpania środków. Okres kwalifikowania kosztów rozpoczyna się z dniem 1 listopada 2025 r. Dofinansowanie plus bonus za europejską produkcję Dofinansowanie do magazynu energii elektrycznej wyniesie do 30% kosztów kwalifikowanych, maksymalnie 800 zł za każdą kWh pojemności. Prosumenci rozliczający się w systemie net-billing będą mogli otrzymać do 16 tys. zł, natomiast korzystający z net-meteringu – do 8 tys. zł. Dofinansowanie obejmie magazyny energii elektrycznej o pojemności co najmniej 10 kWh. Warunkiem będzie również odpowiednie dobranie ich pojemności do mocy fotowoltaiki, wyposażenie instalacji w system zarządzania energią (EMS) oraz zapewnienie możliwości pracy wyspowej, czyli awaryjnego zasilania domu w przypadku zaniku napięcia w sieci. Dodatkowo przewidziano do 1 tys. zł na magazyn ciepła i do 2 tys. zł premii za kwalifikujące się urządzenie wyprodukowane w UE. Łączne wsparcie może wynieść maksymalnie 19 tys. zł na jeden punkt poboru energii. Chińskie technologie nadal mogą otrzymać dofinansowanie Premia za urządzenia wyprodukowane w UE to jednak tylko zachęta do wyboru europejskich technologii, a nie zakaz korzystania z ich chińskich odpowiedników. Zgodnie z regulaminem możliwe będzie uzyskanie dofinansowania na magazyn energii wyprodukowany w Chinach. Komisja Europejska od kilku miesięcy zapowiada działania mające ograniczyć udział chińskich produktów w europejskich instalacjach, szczególnie tych finansowanych ze środków unijnych, i ostrzega przed ryzykiem związanym z wykorzystywania technologii energetycznych pochodzących od dostawców wysokiego ryzyka. Dotychczas nie opublikowano jednak unijnej listy producentów falowników i magazynów energii uznanych za dostawców wysokiego ryzyka. Nie przedstawiono również szczegółowych zasad pozwalających jednoznacznie określić zakres stosowania zapowiadanych ograniczeń w poszczególnych programach finansowania. Jak wyjaśnia Piotr Stępiński, Dyrektor Departamentu Elektromobilności i Beneficjenta Indywidualnego w NFOŚiGW, założenia programu, w tym dopuszczenie do dofinansowania magazynów energii produkowanych poza UE, były konsultowane z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju oraz Ministerstwem Klimatu i Środowiska. Czytaj także: Maxxen: zyski z baterii w Polsce są szalone "Europejski rynek magazynów energii nie jest jeszcze wystarczająco rozwinięty, aby ograniczać wsparcie wyłącznie do urządzeń produkowanych w UE. Jednocześnie premia za europejskie pochodzenie wskazuje kierunek wsparcia i mamy nadzieję, że przyczyni się do rozwoju produkcji magazynów energii w Europie" – mówi Stępiński. Premia za zakup urządzeń produkowanych w Unii Europejskiej może wynieść do 2 tys. zł, nie więcej jednak niż 50% odpowiednich kosztów kwalifikowanych. Warunkiem jej uzyskania jest zakup magazynu energii elektrycznej wyprodukowanego w UE albo wymiana niezbędnego do pracy magazynu falownika na urządzenie hybrydowe wyprodukowane w UE. Co istotne, wystarczy spełnienie jednego z tych warunków. Nie trzeba kupować jednocześnie europejskiego falownika i europejskiego magazynu energii. W praktyce oznacza to, że prosument może kupić chiński falownik i europejski magazyn energii, zachowując możliwość uzyskania dodatkowej premii. Z kolei zakup chińskiego falownika oraz chińskiego magazynu energii nie wyklucza podstawowej dotacji, ale nie uprawnia do premii za europejskie pochodzenie. Cyberbezpieczeństwo zamiast zakazu według kraju pochodzenia Nowością w programie jest rozbudowanie wymagań dotyczących cyberbezpieczeństwa. 14 października NFOŚiGW opublikował osobne wyjaśnienia dotyczące systemów EMS oraz ich współpracy z falownikami. Fundusz wskazuje na europejskie wymagania i standardy, w tym NIS2, Cyber Resilience Act, RED DA oraz ETSI EN 303 645. Wymagania dotyczą przede wszystkim systemu zarządzania energią, który może być wbudowany w falownik, zintegrowany z magazynem albo stanowić osobne urządzenie. Szczególnie istotne jest rozróżnienie sposobu komunikacji między urządzeniami. Jeżeli zewnętrzny EMS komunikuje się z falownikiem przewodowo, wymagania cyberbezpieczeństwa odnoszą się przede wszystkim do EMS. Jeśli natomiast komunikacja odbywa się bezprzewodowo lub falownik jest podłączony do sieci, wymagania powinny obejmować również falownik. Spełnienie tych wymagań nie jest automatycznie gwarantowane przez urządzenia żadnego producenta, niezależnie od kraju pochodzenia. NFOŚiGW nie opublikował listy modeli falowników i magazynów energii, które uznaje za zgodne z wymaganiami programu. W praktyce oznacza to, że możliwość uzyskania dotacji będzie zależała nie od kraju pochodzenia falownika czy magazynu energii, lecz przede wszystkim od spełnienia wymagań technicznych i dotyczących cyberbezpieczeństwa. Dotyczy to również urządzeń chińskich producentów, którzy mają znaczący udział w polskim rynku fotowoltaiki. Otwarte pozostaje pytanie, czy takie podejście utrzyma się w kolejnych programach finansowanych ze środków unijnych. Komisja Europejska zapowiada bowiem dalsze działania wobec dostawców technologii energetycznych wysokiego ryzyka. Komu opłaci się magazyn energii i jak nim zarządzać? Opłacalność magazynu energii zależy nie tylko od jego ceny i wysokości dotacji, ale także od sposobu rozliczania prosumenta. W przypadku starszego systemu net-meteringu, w którym sieć pełni funkcję wirtualnego magazynu energii, ekonomiczne korzyści z zakupu baterii mogą być stosunkowo niewielkie. Tu większe znaczenie może mieć kwestia ew. możliwości pracy wyspowej, czyli zasilania domu nawet przy braku zasilania w sieci (to osobna funkcja, o którą trzeba zapytać instalatora, ale magazyny z dotacją powinny ją mieć ). Zobacz także: Kto płaci za prąd najwięcej a kto zyskał na taryfach dynamicznych? Więcej zyskać mogą prosumenci rozliczający się w net-billingu, szczególnie według cen godzinowych (RCE), gdy energia oddawana do sieci w słoneczne południe bywa bardzo tania. Prosumenci, którzy rozpoczęli produkcję energii przed 1 lipca 2024 r., mogą jednak nadal korzystać z rozliczeń po średniej cenie miesięcznej (RCEm). W przypadku zakupu magazynu energii, warto przejść na sprzedaż po cenach godzinowych. Znaczenie ma również sposób zakupu energii: przy taryfie jednostrefowej magazyn służy przede wszystkim zwiększaniu autokonsumpcji, natomiast przy taryfach wielostrefowych lub dynamicznych może dodatkowo zarabiać na różnicach cen między poszczególnymi godzinami, np. ładując się tańszą energią z sieci i zasilając dom w droższych godzinach. Kwestia tego, czy taki domowy magazyn może dodatkowo zarabiać na arbitrażu, czyli odsprzedawać do sieci energię pobraną wcześniej z sieci (a nie z fotowoltaiki) jest w Polsce szarą strefą. Minister Energii Miłosz Motyka obiecał wiele tygodni temu, ze ME rozważy zmiany prawne, aby taki arbitraż umożliwić. Do dziś nic się jednak nie wydarzyło w tej materii i biorąc pod uwagę tempo prac legislacyjnych sprzyjających konsumentom trudno oczekiwać, aby kwestia ta została uregulowana przez obecny rząd. Czytaj także: Domowe magazyny energii pączkują, ale brakuje tych inteligentnych Aby w pełni wykorzystać możliwości magazynu energii, potrzebny jest odpowiednio zaawansowany system zarządzania energią (EMS). Może być wbudowany w falownik, jak w rozwiązaniach Sigenergy czy SolarEdge, albo działać jako zewnętrzna platforma, np. Zeronest lub GbbOptimizer, współpracująca z kompatybilnymi falownikami różnych producentów. Przy wyborze warto sprawdzić nie tylko możliwość sterowania ładowaniem i rozładowaniem baterii, ale również to, czy EMS uwzględnia rzeczywisty sposób rozliczania prosumenta, ceny zakupu i sprzedaży energii oraz taryfy dystrybucyjne. Te ostatnie mogą istotnie zmieniać opłacalność ładowania magazynu z sieci. Ogniwo to po prostu szczelna, aluminiowa puszka, wewnątrz której znajduje się przekładaniec bardzo cienkich folii pokrytych specjalnymi materiałami chemicznymi. Pomiędzy nimi przemieszczają się jony litu — w jedną stronę podczas ładowania, a w przeciwną podczas rozładowywania baterii. Folie oddziela porowata membrana, która przepuszcza jony, ale zapobiega bezpośredniemu kontaktowi elektrod. W ogniwie nie ma żadnej elektroniki. To właśnie zachodzące w nim reakcje chemiczne pozwalają magazynować energię elektryczną. Nie każdy system potrafi bowiem uwzględnić wszystkie składniki rachunku, a samo reagowanie na giełdowe ceny energii nie gwarantuje największych oszczędności. Znaczenie mają również prognozy produkcji z fotowoltaiki i zużycia energii w domu. Magazyn energii wie wtedy, że rano i popołudniu, gdy ceny na rynku energii są najwyższe, nadwyżki z fotowoltaiki warto odsprzedawać, a akumulator ładować dopiero w środku dnia, gdy prąd na rynku jest tani. EMS marnej jakości może nawet zwiększać koszty energii w gospodarstwie domowym. Dobrze dobrany magazyn energii, wraz z odpowiedniej mocy fotowoltaiką oraz korzystnymi umowami na sprzedaż i dystrybucję energii mogą nawet wyzerować roczne rachunki za oba te składniki faktury. Pozostaną wówczas tylko opłaty stałe. Zobacz także: Boom na magazyny energii w przedsiębiorstwach. Ale trzeba uważać
Rentowność europejskich rafinerii gwałtownie spadła Kryzys uderza w europejskie rafinerie Gwałtowny wzrost cen ropy naftowej i rekordowe koszty wynajęcia tankowców podniosły koszty produkcji w europejskich rafineriach. Z kolei ceny niektórych produktów nie wzrosły na tyle, aby zrekompensować straty - donosi "Financial Times". Według danych LSEG, przytaczanych przez dziennik, marże rafineryjne w północno-zachodniej Europie spadły z 54 dolarów za baryłkę na początku września do minus 11 dolarów za baryłkę 5 października. Aktaulnie marże wynoszą około 3 dolary za baryłkę. Międzynarodowa Agencja Energetyczna w ostatnim raporcie stwierdziła, że "paraliżujące koszty zakupu i transportu ropy zmiażdżyły marże w Europie i Azji". Analitycy twierdzą, że niektóre europejskie rafinerie mogą wkrótce zacząć rozważać ograniczenie działalności. Rafinerie przetwarzają ropę naftową na szereg produktów. Chociaż ceny oleju napędowego i paliwa lotniczego gwałtownie wzrosły w tym roku, to zakłady mają ograniczoną elastyczność w zakresie ilości jednego produktu, jaką mogą dostarczyć z baryłki ropy - niezależnie od tego, jak bardzo jest on dochodowy. Według branżowych ekspertów marże dla surowej benzyny i oleju opałowego o wysokiej zawartości siarki - produktów o niższej marży, na które popyt nie nadąża za zapotrzebowaniem na ropę naftową, pogłębiły się do wartości ujemnych. Firma analityczna Argus ocenia, że jeśli niekorzystna sytuacja utrzyma się przez trzy tygodnie lub dłużej, to praca rafinerii może zostać ograniczona. Zobacz także: Chińska odpowiedź na dieslowy kryzys – elektryczne ciężarówki "Financial Times" tłumaczy, że obawy dotyczące dostaw ropy naftowej z Zatoki Perskiej, w tym wstrzymanie przesyłu saudyjskim rurociągiem Wschód-Zachód, przekonały rafinerie do płacenia w zeszłym miesiącu dużych premii w stosunku do cen referencyjnych za przyszłe dostawy. Jednak w międzyczasie jednak zarówno fizyczne ceny ropy naftowej, jak i koszty transportu gwałtownie wzrosły. Ropa Brent, fizyczny benchmark dla ropy naftowej dostarczanej w ciągu około 10-30 dni, wzrosła w ciągu ostatniego miesiąca o ponad 13%. To znacznie więcej niż kontrakty terminowe na najbliższy miesiąc, które w tym samym okresie zyskały zaledwie 1,2%. W efekcie połączenie wyższych cen referencyjnych i wysokich premii doprowadziło do rekordowo wysokich kosztów ropy w rafineriach. Zobacz także: Polska ma pełne magazyny gazu. Ale to tylko zabawa z procentami Rosną koszty bilansowania brytyjskiego systemu elektroenergetycznego W ostatnich dniach brytyjski operator sieci przesyłowej zapłacił prawie 50 mln funtów za redysponowanie farm wiatrowych na obszarach z nadmiarem produkowanej energii, a także za uruchomienie elektrowni gazowych tam, gdzie energia była potrzebna. Do skali problemu przyczyniają się wąskie gardła sieci przesyłowej - wskazuje "The Guardian". Według firmy konsultingowej LCP Delta, farmy wiatrowe i elektrownie wodne o mocy około 9 GW otrzymały zapłatę za nieprodukowanie energii elektrycznej wystarczającej do zasilenia ponad 8 mln gospodarstw domowych. Jednocześnie tego samego dnia operator sieci został zmuszony do płacenia za uruchomienie szeregu elektrowni gazowych i biomasowych oraz do zakupu większej ilości energii elektrycznej z rynków zagranicznych za pośrednictwem podmorskich kabli. Dziennik podkreśla, że we wrześniu koszty bilansowania systemu wyniosły około 505 mln funtów, co stanowi najwyższy dotychczas odnotowany koszt. Według prognoz w 2027 roku koszty te mogą sięgnąć 3,2 mld funtów. Z drugiej strony są natomiast wydatki na rozbudowę i modernizacji brytyjskich sieci elektroenergetycznych, na co ma zostać przeznaczone 350 mld funtów. Farmy wiatrowe w Szkocji otrzymują wynagrodzenie za ograniczenie produkcji, gdyż przepustowość sieci przesyłowych łączących północ Wielkiej Brytanii z południem jest ograniczona. Zobacz również: Ciepłownictwa będzie coraz więcej na rynku energii Szykuje się dobra zima dla magazynów energii w Europie Europejscy operatorzy bateryjnych magazynów energii mogą spodziewać się jednej z najbardziej dochodowych zim historii sektora, gdyż wahania cen energii zbliżają się do poziomów ostatnio obserwowanych podczas kryzysu energetycznego w 2022 roku - podkreśla Bloomberg. Wpływ na tę sytuację, jak tłumaczy agencja, mają bardzo wysokie ceny gazu, związane z wojną na Bliskim Wschodzie. W efekcie droga jest również energia elektryczna wytwarzana w elektrowniach opalanych tym paliwem. Jednocześnie rozwój OZE przyczynia się do coraz wyższych różnic między najwyższymi a najniższymi cenami energii elektrycznej w ciągu dnia. Na tych różnicach mogą zarabiać magazyny energii, na które w Europie wydano od 2022 roku około 40 miliardów dolarów. W październiku firma Modo Energy podniosła prognozę przychodów z dwugodzinnej baterii w Niemczech na 2027 rok o około 20% w porównaniu z lipcowym szacunkiem - głównie z powodu wyższych cen gazu. W Wielkiej Brytanii, największym europejskim rynku bateryjnych magazynów, średnia dzienna różnica między godzinami o najwyższych i najniższych cenach wzrosła o 80% w porównaniu z 2025 rokiem, osiągając we wrześniu około 123 funtów/MWh. Bloomberg zaznacza, że baterie mogą również stanowić odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie na elastyczne moce wytwórcze, które będą w stanie współpracować z pogodozależnymi źródłami odnawialnymi. Do tego, poza arbitrażem cenowym, magazyny mogą czerpać przychody z usług systemowych, m.in. regulacji częstotliwości, czy też z rynku mocy. Niemniej wzrost mocy zainstalowanej w bateriach może też prowadzić do uszczuplenia zysków ich operatorów, co w branży nazywane jest kanibalizacją. Im więcej magazynów wchodzi na rynek, tym bardziej rośnie konkurencja, a zarobki operatorów spadają. Coraz większy tłok panuje na brytyjskim rynku magazynowania energii, ale według analityków jego skala wciąż może rosnąć. BloombergNEF ocenia, że w 2026 roku osiągnie on 10,4 GW wobec około 2 GW w 2022 roku. W Niemczech rynek może osiągnąć skalę 4,6 GW, a we Francji 1,2 GW. Zobacz też: Maxxen: zyski z baterii w Polsce są szalone Chińscy producenci fotowoltaiki tną zatrudnienie Najwięksi chińscy producenci paneli fotowoltaicznych zredukowali w 2025 roku zatrudnienie o jedną piątą. Zwolnień nie udało się uniknąć mimo strategii Pekinu związanej ograniczeniem nadpodaży mocy produkcyjnych u najmniej efektywnych dostawców - analizuje Reuters. Agencja wyliczyła na podstawie raportów finansowych takich grup jak Longi Green Energy, Trina Solar, Jinko Solar, JA Solar i Tongwei, że koncerny te zatrudniały na koniec 2025 roku około 154 tysiące osób - o blisko 41 tysięcy mniej niż rok wcześniej. Ubiegłoroczny spadek zatrudnienia o 21% nastąpił po jeszcze głębszych cięciach w 2024 roku, które wyniosły 31%. W sumie w latach 2024-2025 analizowane firmy zredukowały swój potencjał kadrowy o około połowę. Reuters podkreśla, że sytuacja chińskiej branży fotowoltaicznej jest trudna, choć energetyka słoneczna przeżywa rozkwit nie tylko w Państwie Środka. Wojna na Bliskim Wschodzie dała impuls do rozwoju tego sektora energetyki również w innych częściach świata. Mimo tego producenci paneli fotowoltaicznych wciąż notują straty. U źródeł problemu leży nadpodaż mocy produkcyjnych. Według branżowych szacunków chińscy dostawcy mogliby pokryć roczne zapotrzebowanie świata na panele PV blisko dwukrotnie. Do ograniczenia mocy produkcyjnych miało doprowadzić wyeliminowanie najmniej nowoczesnych dostawców, m.in. poprzez bardziej rygorystyczne normy efektywności energetycznej, a także bardziej ścisłą kontrolę rynku polikrzemu. Według analityków wpływ tych działań okazał się ograniczony. Ponadto rynek wewnętrzny - mimo ogromnej skali - nie jest już tak chłonny jak kiedyś. Według banku inwestycyjnego Jefferies w 2026 roku Chiny zainstalują od 150 do 200 GW w fotowoltaice wobec rekordowych 315 GW w 2025 roku. Również rynki zagraniczne nie generują aż tak wysokiego zapotrzebowania jak można by oczekiwać. Eksport w okresie od stycznia do sierpnia tego roku był w ujęciu ilościowym o 10% mniejszy niż w analogicznym okresie minionego roku. Z kolei producenci nie mogą wrócić do zysków, gdyż sprzedają swoje produkty poniżej kosztów. Według firmy konsultingowej Thunder Said Energy średnia cena sprzedaży pięciu największych producentów spadła do 130 dolarów za kilowat w 2025 roku w porównaniu z 350 dolarów/kW w 2019 roku. Z kolei średnia marża EBIT pogorszyła się do -13% z -8% w 2024 roku. Zobacz też: Unijny akcelerator czyli jak Bruksela chce zatrzymać Chińczyków
Kryzys w magazynach gazu w Niemczech. Będą zmiany w przepisach Niemiecki rząd ujawnił projekt ustawy, zmieniającej system zapasów gazu. Planuje w nim obecne zapasy obowiązkowe zastąpić stopniowo tworzoną rezerwą strategiczną, docelowo wynoszącą 24 TWh czyli 2,5 mld m sześć., ok. 10% pojemności niemieckich magazynów. Tworzenie rezerwy ma być rozciągnięte w czasie, aby zakupy nie wywołały wzrostu cen rynkowych. Za zakupy odpowiadałby operator rynku THE, a decyzje o uwolnieniu podejmowałby regulator BNetzA. Nowy system znosiłby krajowy cel zapełnienia magazynów, choć dalej obowiązywałby cel unijny - 90% u progu zimy. Tyle, że i ten prawdopodobnie ulegnie zmianie. Rezerwa finansowana byłaby za pomocą składek odbiorców w wysokości 29-36 eurocentów za zużytą MWh gazu, przy czym składki zaczęłyby obowiązywać od 1 października 2027 roku. Koszt uzupełniania rezerwy gazu rząd Niemiec szacuje na ok. 300 mln euro rocznie, a przeciętne gospodarstwo domowe ma dodatkowo zapłacić maksymalnie 7,20 euro rocznie. Niemcy zimą mogą mieć problem, bo na zasadach rynkowych zgromadzili wyjątkowo małe zapasy, niespełna 61% pojemności magazynowych. Rząd zapewnia jednak, że zimą braki gazu nie grożą. Niemiecki pomysł jako żywo przypomina schemat, który zamierzał swego czasu wprowadzić polski rząd. Potem stopniowo wycofywał się z najbardziej kontrowersyjnych zapisów projektu, a i tak na końcu zmianę ustawy o zapasach zawetował prezydent. Czytaj również: Polska ma pełne magazyny gazu. Ale to tylko zabawa z procentami Atomowy sojusz Piotra Żaka i Michała Sołowowa Michał Sołowow, właściciel spółki Synthos Green Energy (SGE) zawarł z Piotrem Żakiem, synem Zbigniewa Solorza, kontrolującym ZE PAK umowę o przygotowaniu i budowie reaktorów BWRX 300 w Pątnowie. Czytaj również: NIK krytycznie o polskim atomie: bez planu, za to z setkami milionów zł na doradców Umowa przewiduje powołanie wspólnej spółki PAK SMR, która miałaby zbudować do sześciu bloków jądrowych na terenach należących do ZE PAK. Umowa przewiduje, że ZE PAK będzie mniejszościowym udziałowcem, a do spółki z Sołowowem wniesie teren, który sprzeda jej za 300 mln zł. Dodatkowo, po spełnieniu określonych warunków ZE PAK będzie mógł wyjść ze spółki za 100 mln euro. Sołowow ma wyłączność na wykorzystanie technologii BWRX 300 w Polsce i szeregu innych krajów europejskich. Miliarder najwyraźniej podkopuje zawarty za czasów Daniela Obajtka atomowy sojusz z Orlenem, który przybrał formę spółki OSGE. Negocjacje co do zmiany formuły współżycia z Orlenem trwają kolejny rok, tymczasem Sołowow chce wpuścić do SGE kilku polskic hprzedsiębiorców , a pojawiają się plotki, że zyska dodatkowych akcjonariuszy zza Oceanu. Co ciekawe, Pątnów leży tuż obok Konina, który oficjalnie ciągle jest jedną z dwóch, obok Bełchatowa potencjalnych lokalizacji drugiej rządowej elektrowni jądrowej. Tyle, że rząd i spółka Polskie Elektrownie Jądrowe podpisały właśnie porozumienie z PGE, włączające tą ostatnią firmę do analiz i studiów nad wyborem lokalizacji. PGE ma Bełchatów w swojej grupie kapitałowej. Czytaj również: Wielkie nadzieje w małych reaktorach. Czy pierwszy może ruszyć już w 2030 r? Najwięksi operatorzy razie nie wchodzą do CSIRE Piątka największych operatorów sieci dystrybucyjnych energii elektrycznej oficjalnie w końcu przyznała, że 19 października nie dołączy do Centralnego Systemu Informacji Rynku Energii (CSIRE). Tak zwana wielka piątka - PGE Dystrybucja, Energa-Operator, Enea Operator, Tauron Dystrybucja i Stoen Operator - ma w swoich sieciach ponad 99% odbiorców końcowych energii. CSIRE się rozszerza o ponad stu małych OSD wraz ze sprzedawcami, działającymi na obszarach ich sieci. Termin 19 października wynikał z ustawy. Tyle, że kilka dni po deklaracjach wielkiej piątki prezydent podpisał nowelizację Prawa Energetycznego, która w praktyce pozwala Prezesowi URE na niekaranie wielkich OSD za złamanie ustawy, wprowadzając uznaniowość w nakładaniu sankcji. Nowy termin wielkiego rozszerzenia CSIRE to 27 kwietnia 2027 roku. CSIRE, uruchomione w zeszłym roku docelowo ma się stać scentralizowanym systemem, gromadzącym i przetwarzającym informacje o zużyciu w punktach pomiarowych m.in. na użytek odbiorców i sprzedawców energii elektrycznej. Niestety nasi operatorzy okazali się kompletnie nieprzygotowani do jego obsługi, termin uruchomienia projektu kilkakrotnie przesuwano Galp wygrał arbitraż z Venture Global o LNG Portugalski Galp wygrał arbitraż z amerykańskim Venture Global o warunki dostaw LNG z 2022 roku. Kwota odszkodowania ma dopiero zostać ustalona, ale nie może przekroczyć 170 mln dolarów. VG zostało pozwane do arbitrażu przez cały szereg odbiorców, w tym i Orlen. Zarzucili oni amerykańskiej formie, że w 2022 roku celowo opóźniała oficjalne uruchomienie terminala Calcassieu Pass, aby nie zacząć realizować kontraktów długoterminowych, a w tym samym czasie sprzedawała LNG po znacznie wyższych cenach na rynku spot. We wcześniejszych procesach Shell i Repsol arbitraże z VG przegrały, a BP wygrało z roszczeniem co najmniej 3,7 mld dolarów. Procesy z Sinopecem i Edisonem zakończyły się ugodą. Na wyrok oczekuje już tylko Orlen, ma zapaść do końca roku. Polski koncern twierdzi, że VG nie dostarczyło mu na czas 20 ładunków gazu z kontraktu długoterminowego. Rozporządzenie metanowe trafił na rok na półkę Komisja Europejska zaproponowała o rok, do 1 stycznia 2028 roku wejście w życie tych przepisów tzw. rozporządzenia metanowego, które dotyczą importu gazu. Jako przyczynę KE podała napiętą sytuację na rynku, co przekłada się na niski poziom zapasów gazu w obliczu zimy. Propozycja musi jeszcze zostać zatwierdzona przez Parlament Europejski i Radę UE, z czym prawdopodobnie nie będzie problemów. Od dawna regulację zwalcza bowiem większościowa koalicja państw członkowskich z Polską w składzie. Czytaj również: Biometan w polskiej sieci: technologia, koszty i rachunek za zielony gaz Rozporządzenie w sprawie redukcji emisji metanu w sektorze energetycznym (EUMR) z 2024 roku obejmuje import i rodzimą produkcję surowców energetycznych, a więc gazu, ropy i węgla. Nakazuje dokładne monitorowanie i raportowanie ilości metanu, które uwalniane są do atmosfery w związku z wydobyciem, przeróbką, transportem surowców. Przewiduje też, że nowe umowy importowe na surowce energetyczne powinny przewidywać wprowadzenie odpowiednich mechanizmów monitoringu także w państwach, będących dostawcami, a nie należącymi do UE. Czyli de facto narzucają innym państwom, jak USA czy Katar unijne regulacje. Pomysł od dawna wzbudził gwałtowne protesty amerykańskich czy arabskich producentów.